Zamknij

Tętniak aorty: objawy, przyczyny, leczenie, rokowania

17.11.2022
Aktualizacja: 17.11.2022 16:30

Tętniak aorty określany jest jako poszerzenie aorty - największego naczynia krwionośnego w ciele człowieka, na konkretnym odcinku. Najczęściej występuje tętniak aorty brzusznej oraz aorty piersiowej. Dowiedz się, jakie objawy występują u osób z tętniakiem aorty i jakie są przyczyny tej choroby. Sprawdź, czym grozi tętniak aorty.

Tętniak aorty ból
fot. Shutterstock
  1. Jakie są objawy tętniaka aorty?
  2. Jakie są przyczyny tętniaka aorty?
  3. Czym grozi tętniak aorty?
  4. Czy można żyć z tętniakiem aorty?
  5. Jak wykryć tętniaka aorty?
  6. Jak leczyć tętniaka aorty?
  7. Czy operacja tętniaka aorty jest niebezpieczna?

Tętniak aorty to odcinkowe (umiejscowione w konkretnej części) poszerzenie światła aorty o ponad 50% w stosunku do prawidłowej wartości. W uproszczeniu: tętniak to wybrzuszenie (na zdjęciach wygląda jak balon), które powstaje w miejscu, w którym ściana tętnicy jest osłabiona/pozbawiona elastyczności. Przepływająca pod ciśnieniem krew wypycha to miejsce i tworzy się "balonik" wypełniony krwią. W miarę upływu czasu, wybrzuszenie to napełnia się coraz większą ilością krwi i powiększa się, aż ściana naczynia nie wytrzymuje naporu i pęka, co prowadzi do rozlania się krwi (krwotoku).

Aorta jest największym naczyniem tętniczym człowieka. Pełni bardzo ważną funkcję - wychodzi z lewej komory serca i rozprowadza utlenowaną krew po całym ciele, dzieląc się na liczne mniejsze tętnice. 

Najczęściej występują:

  • tętniak aorty brzusznej - występuje zwykle poniżej przepony, najczęściej na odcinku podnerkowym,
  • tętniak aorty piersiowej - zlokalizowany zazwyczaj w części wstępującej,
  • tętniak piersiowo-brzuszny - umiejscowiony na granicy obu wymienionych obszarów.
Tętniak aorty/ fot. Shutterstock

Tętniak aorty/ fot. Shutterstock

‧ fot. Tętniak aorty/ Shutterstock

Jakie są objawy tętniaka aorty?

Tętniak aorty przez długi czas nie daje żadnych objawów. Z tego powodu niewielkie tętniaki wykrywa się zwykle przypadkowo podczas badań profilaktycznych lub badań wykonywanych z innych powodów/dolegliwości. Pojawienie się objawów tętniaka aorty świadczy o tym, że tętniak jest duży, a choroba zaawansowana. Objawów wskazujących na tętniaka aorty nie wolno lekceważyć. Nieleczone tętniaki zagrażają zdrowiu i życiu człowieka.

Objawy tętniaka aorty, które występują najczęściej:

Objawy pęknięcia tętniaka aorty to przede wszystkim: nagły, silny ból brzucha, w dolnej części pleców lub w klatce piersiowej (w zależności od lokalizacji tętniaka), zawroty głowy, spocona, blada, lepka skóra, szybkie bicie serca, duszność, omdlenie. 

Jakie są przyczyny tętniaka aorty?

Przyczyną tętniaka aorty jest długotrwałe osłabienie ściany naczynia, które nieleczone może prowadzić do ciągłego poszerzania aorty i w konsekwencji jej pęknięcia. Częstość występowania tętniaków aorty wrasta z wiekiem, ponieważ zmniejszanie się elastyczności ścian aorty jest konsekwencją starzenia się organizmu. Innym czynnikiem, który znacznie zwiększa ryzyko powstania tętniaka aorty, jest nadciśnienie tętnicze oraz miażdżyca. Na powstawanie tętniaków narażone są także osoby palące tytoń. Rzadsze przyczyny tętniaków aorty to m.in. zmiany zwyrodnieniowe ścian naczyń w przebiegu zaburzeń genetycznych, zmiany pozapalne w przebiegu chorób autoimmunologicznych, zapalenie naczyń w przebiegu niektórych chorób, takich jak kiła, infekcyjne zapalenie wsierdzia, sepsa

Czym grozi tętniak aorty?

Niewykryty i nieleczony tętniak aorty może stale się poszerzać, co w konsekwencji prowadzi do pęknięcia naczynia - jest to stan bezpośrednio zagrażający życiu człowieka. Gdy tętniak pęknie, spowoduje przerwanie tętnicy i silny krwotok wewnętrzny.

Jakie są rokowania? Szacuje się, że pęknięcie tętniaka aorty nawet w 50% przypadków kończy się śmiercią. Natomiast, jeśli w przebiegu operacji usunięcia tętniaka nie dojdzie do powikłań, to pacjenci żyją podobnie długo jak osoby bez tętniaka aorty.

Czy można żyć z tętniakiem aorty?

Wiele osób żyje z tętniakiem aorty, nawet o tym nie wiedząc. Nie jest to jednak bezpieczne. Przepływająca przez uszkodzoną tętnicę krew powoduje powstawanie skrzeplin, a ich fragmenty mogą się odrywać i tworzyć zatory w tętnicach obwodowych, czego skutkiem może być udar mózgu, zawał nerki, niedokrwienie jelit lub kończyn dolnych. Napór krwi powoduje też powiększanie się tętniaka, co grozi jego pęknięciem i zagrażającym życiu krwotokiem.

Jak wykryć tętniaka aorty?

Podstawowe badania, które wykonuje się w przypadku podejrzenia tętniaka aorty, to: RTG klatki piersiowej, echokardiografia, USG jamy brzusznej, angiografia klasyczna lub angio-TK i angio-MR.

Jak leczyć tętniaka aorty?

Wskazania do leczenia tętniaka aorty zależą od jego wielkości. Małe tętniaki (o mniejszej średnicy niż 4 cm) nie muszą być operowane, ponieważ ryzyko pęknięcia takiego tętniaka jest niewielkie. Tętniaki większe leczy się operacyjnie, wykonując operację klasyczną lub wewnątrznaczyniową (małoinwazyjną). Operacja usunięcia tętniaka polega na usunięciu odcinka aorty, na którym występuje tętniak i wszczepieniu w to miejsce protezy naczyniowej. Natomiast zabieg małoinwazyjny polega na wszczepieniu stentu, czyli specjalnej "sprężynki", która stabilizuje ścianę aorty. Wprowadza się ją przezskórnie do naczyń.

Leczenie farmakologiczne polega na przyjmowaniu leków z grupy beta-blokerów, co spowalnia tempo powiększania się tętniaków aorty, ale nie wpływa na częstość pęknięć.

Czy operacja tętniaka aorty jest niebezpieczna?

Leczenie operacyjne tętniaków aorty niesie za sobą ryzyko powikłań. Należy jednak mieć świadomość, że ryzyko wynikające z operacji tętniaka jest znacznie mniejsze niż w przypadku operacji wykonywanych z powodu pękniętego tętniaka aorty. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: Czynniki charakterystyczne dla tętniaka aorty brzusznej i jego potencjalne biomarkery - Karolina Stępień, Marta Lesiak, Aleksander L. Sieroń, Zakład Biologii Molekularnej Katedry Biologii Molekularnej i Genetyki Wydziału Lekarskiego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, Choroby Serca i Naczyń 2019;16(4):257-265

ZDROWA AORTA - Regionalny program zdrowotny województwa wielkopolskiego

Tętniak aorty - prof. dr hab. n. med. Dariusz Janczak, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Zakład Specjalności Zabiegowych, Klinika Chirurgiczna 4WSKzP we Wrocławiu