Zespół Kounisa, czyli alergiczny zawał serca. Jak rozpoznać objawy?

18.09.2020
Aktualizacja: 18.09.2020 19:15
Zespół Kounisa - alergiczny zawał serca
fot. Shutterstock

Zawał serca może być konsekwencją alergii na pyłki, orzechy i inne substancje - to zespół Kounisa. Gdy dojdzie do rozwoju silnej reakcji anafilaktycznej, komórki układu odpornościowego mogą swoim działaniem przyczynić się do zatkania naczynia krwionośnego doprowadzającego krew do serca. Sprawdź, jak rozpoznać objawy zespołu Kounisa?

Zespół Kounisa, zwany alergicznym zawałem serca, to ostry zespół wieńcowy występujący z reakcją alergiczną. Zespół Kounisaa może występować u dorosłych, osób starszych, a nawet małych dzieci.

Zespół Kounisa: przyczyny

Zespół Kounisa to ostry zespół wieńcowy występujący jednocześnie z reakcją alergiczną, wywołaną przez czynniki aktywujące, czyli alergeny. Takim czynnikiem mogą być pyłki drzew i traw, histamina, cytokiny, chemokiny, proteazy oraz produkty kwasu arachidonowego.

Kluczową rolę w powstawaniu zespołu Kounisa odgrywają komórki tuczne (mastocyty), które są elementem układu immunologicznego, a ich zasadniczą rolą jest wywoływanie lokalnego stanu zapalnego (m.in. alergie) w reakcji na zetknięcie z pasożytami, bakteriami i innymi drobnoustrojami, a także alergenami.

Uwolniona histamina wchodząca w skład ziarnistości mastocytów (komórek tucznych) doprowadza do skurczu naczyń krwionośnych, aktywując tym samym płytki krwi. Występujące w komórkach tucznych enzymy tryptaza oraz chymaza prowadzą do trawienia otoczki blaszki miażdżycowej. Ta kaskada zdarzeń prowadzi do krzepnięcia krwi, czego następstwem jest powstanie skrzepliny w naczyniu krwionośnym. Skrzeplina ta zatyka naczynie doprowadzające krew do narządu i powoduje jego niedokrwienie. Jeśli do serca nie jest doprowadzana odpowiednia ilość krwi, to może dojść do zawału.

Wyróżnia się trzy typy zespołu Kounisa:

  • Typ I: wywołuje go skurcz naczynia wieńcowego poprzez uwolnienie mediatorów zapalnych - dotyczy pacjentów bez zmian miażdżycowych w naczyniach wieńcowych.
  • Typ II: obejmuje pacjentów z miażdżycą tętnic wieńcowych, u których reakcja alergiczna prowadzi do skurczu naczynia, czego konsekwencją jest erozja lub pęknięcie blaszki miażdżycowej.
  • Typ III: główną przyczyną występowania zespołu Kounisa tego typu jest zakrzepica stentu, czyli protezy naczyniowej w tętnicy wieńcowej.

Zespół Kounisa: objawy

Objawy alergicznego zawału serca są podobne do objawów ''klasycznego'' zawału niepowodowanego alergią. 

Objawy zespołu Kounisa:

  • Ból w klatce piersiowej
  • Duszność
  • Ból przy połykaniu
  • Ból głowy
  • Omdlenia
  • Osłabienie
  • Nudności i wymioty
  • Świąd skóry
  • Bradykardia/tachykardia
  • Zatrzymanie czynności krążeniowo-oddechowej
  • Zimne kończyny
  • Obfite pocenie się
  • Hipotensja
  • Bladość
  • Palpitacje
  • Wysypka

Zespół Kounisa: diagnozowanie

Zespół Kounisa jest łatwy do przeoczenia, jeśli nie weźmie się pod uwagę obydwu komponentów - zarówno alergii jak i ostrego zespołu wieńcowego.

W celu rozpoznania zespołu Kounisa konieczne jest przeprowadzenie badań laboratoryjnych i badań dodatkowych, takich jak EKG, echokardiografia oraz angiografia. Lekarz powinien również zebrać dokładny wywiad w kierunku alergii i ustalić, czy doszło do ekspozycji na groźny alergen.

W diagnostyce istotną rolę odrywają także oznaczenie tryptazy i histaminy oraz alergiczne testy skórne. 

Zespół Kounisa: leczenie

Postępowanie powinno uwzględniać zarówno leczenie reakcji alergicznej, jak i ostrego zespołu wieńcowego. Leczenie zespołu Kounisa musi być prowadzone bardzo ostrożnie, bo leczenie jednej z dwóch powiązanych jednostek może pogorszyć drugą. 

Źródło: Praca ''Zespół Kounisa'' autorstwa Natalii Pietraszek i Jacka Bila z Kliniki Kardiologii Inwazyjnej, Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie (journals.viamedica.pl)