Zatorowość płucna może prowadzić do śmierci. Jakie są objawy ZP?

29.09.2020
Aktualizacja: 29.09.2020 14:48
Zatorowość płucna
fot. Shutterstock

Zatorowość płucna to jeden z częstszych stanów kardiologicznych wiąże się jednak z zagrożeniem życia. Zatorowość płucna charakteryzuje się wachlarzem objawów - od skąpych, niezagrażających zdrowiu, po wstrząs i nagłe zatrzymanie krążenia. Sprawdź, jakie są przyczyny i objawy zatorowości płucnej.

Zatorowość płucna to jedna z najczęstszych chorób sercowo-naczyniowych. W większości przypadków zatorowość płucna jest konsekwencją zakrzepicy żył głębokich, a ryzyko wystąpienia tej choroby wzrasta z wiekiem.

Na rozwój zatorowości płucnej najbardziej narażone są osoby starsze, które przekroczyły 60. rok życia, osoby chorujące na żylaki nóg oraz zapalenie żył, kobiety stosujące antykoncepcję hormonalną oraz chorzy, którzy przez dłuższy czas pozostają w bezruchu.

Zatorowość płucna: przyczyny

Zatorowość płucna rozwija się po gwałtownych upośledzeniu drożności, czyli zamknięciu lub zwężeniu tętnic płucnych, lub części ich rozgałęzień przez materiał zatorowy - najczęściej skrzeplinę, rzadziej fragment nowotworu, wody płodowe lub ciało obce.

W zależności od występowania objawów i przebiegu choroby, zatorowość płucną dzieli się na:

  • zatorowość płucną dużego ryzyka
  • zatorowość płucną niedużego ryzyka (w tym pośredniego i małego ryzyka)

Czynniki ryzyka rozwoju zatorowości płucnej to czynniki tzw. triady Virchowa:

  1. zwolnienie przepływu krwi (np. wskutek unieruchomienia kończyny lub ucisku żył)
  2. obecność czynników zwiększających aktywność układu krzepnięcia – np. wrodzone stany zwiększonej krzepliwości – tzw. nadkrzepliwości wrodzone i nabyte
  3. uszkodzenie ściany naczyniowej (np. w wyniku urazu lub mikrourazów podczas operacji kończyny dolnej).

Zamknięcie naczyń skrzeplinami prowadzi do zmniejszenia ilości krwi przepływającej przez płuca, przez co dochodzi do zmniejszenia utlenowania krwi, a to prowadzi do niedotlenienia wszystkich narządów.

Zatorowość płucna: objawy

Objawy zatorowości płucnej pojawiają się nagle, bo i zatkanie tętnic jest gwałtowne. Niestety wielu chorych w pierwszej chwili nie zdaje sobie sprawy, że występujące u nich objawy związane są z zatorowością. Symptomy te łatwo bowiem pomylić z zapaleniem płuc, nawet z zawałem serca.

Chociaż zdarza się, że zatorowość płucna przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo, to jest schorzeniem poważnym. Śmiertelność nieleczonej zatorowości płucnej wynosi ok. 30 proc. To jedna z najczęstszych przyczyn zgonu na świcie.

Objawy zatorowości płucnej:

  • silna duszność, często występująca nagle;
  • silny ból w klatce piersiowej, może się nasilać przy wdechu;
  • przyśpieszona akcja serca;
  • suchy kaszel, któremu może towarzyszyć krwioplucie;
  • omdlenie lub całkowita utrata przytomności w cięższych przypadkach;
  • zatrzymanie krążenia;
  • objawy zakrzepicy żył głębokich: obrzęk, zaczerwienienie i ból nogi przeważnie po jednej stronie (występują u 1/3 chorych).

Przebieg zatorowości i nasilenie objawów zależą od stopnia zatkania tętnicy - czy jest całkowicie zamknięty, czy uległa zwężeniu.

Zatorowość płucna: badania, rozpoznanie

Rozpoznanie zatorowości płucnej ustala się na podstawie badań, które  pozwalają zobrazować obecność skrzeplin w tętnicy płucnej i jej rozgałęzieniach.

Badania wykonywane przy podejrzeniu zatorowości płucnej:

  • badanie krwi;
  • EKG;
  • RTG klatki piersiowej;
  • echokardiografia (ECHO serca);
  • USG żył głębokich kończyn dolnych;
  • scyntygrafia perfuzyjna płuc.

Zatorowość płucną potwierdza się po uwidocznieniu zatorów w rozgałęzieniach tętnicy płucnej.

Zatorowość płucna: leczenie

Zatorowość płucną leczy się różnymi metodami w zależności od ciężkości choroby i występujących objawów.

W przypadkach niepowikłanych i niezagrażających życiu zatorowość płucną leczy się za pomocą tzw. leczenia przeciwkrzepliwego, czyli poprzez podawanie leków hamujących układ krzepnięcia.

Natomiast w cięższych przypadkach zatorowości płucnej przebiegających z niewydolnością komory serca lub wstrząsem konieczna jest hospitalizacja chorego, leczenie tlenem lub nawet podłączenie do respiratora i wprowadzenie w stan śpiączki farmakologicznej. Czasami wykonuje się leczenie trombolityczne polegające na zabiegowym rozpuszczaniu skrzeplin za pomocą leku podawaneego przez cewnik wprowadzony bezpośrednio do tętnicy płucnej. Tego typu leczenie stosuje się u chorych, u których inne metody nie są skuteczne. Jest to jednak ostateczność, bo leczenie trombolityczne może być przyczyną ciężkich powikłań krwotocznych.

W przypadkach ciężkiej zatorowości płucnej, w których zawiodły inne metody leczenia, możliwe jest przeprowadzenie operacji chirurgicznej polegającej na rozdrobnieniu skrzepliny za pomocą cewnika lub operacyjnym usunięcia skrzeplin z tętnic płucnych (tzw. emobolektomia płucna).

Koronawirus a zatorowość płucna

Koronawirus SARS-CoV-2 łączy się nie tylko z receptorami w drogach oddechowych, ale także w śródbłonku naczyniowym. Rozległy stan zapalny powoduje gromadzenie się płytek krwi, co prowadzi do powstawania zakrzepów. Na skutek działania SARS-CoV-2 w żyłach mogą powstać skrzepliny, które utrudniają prawidłowy przepływ krwi. Jeśli taka skrzeplina się oderwie i dotrze do naczyń płucnych, wywołuje zator płucny, który może prowadzić do ostrej niewydolności krążenia i zgonu chorego. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl/podyplomie.pl/czytelniamedyczna.pl