Zapalenie mięśnia sercowego może spotkać każdego. Jak rozpoznać objawy?

01.03.2019
Aktualizacja: 20.03.2019 11:04
Zapalenie mięśnia sercowego objawia się bólem w klatce piersiowej

Zapalenie mięśnia sercowego to choroba, która może rozwinąć się u każdego człowieka. Stan zapalny może się bowiem rozwinąć w wyniku zakażenia wirusem lub bakterią. W łagodnych postaciach choroby objawy wcale nie występują lub są mało uciążliwe, natomiast postać ostra charakteryzuje się bólem w klatce piersiowej, dusznością, nieregularną pracą serca. Sprawdź, jak rozpoznać objawy choroby i jak ją leczyć.

Zapalenie mięśnia sercowego (ZMS) to choroba o różnym, często trudnym do przewidzenia przebiegu. Główną przyczyną zapalenia są infekcje wirusowe powodowane najczęściej adenowirusami i enterowirusami. To choroba, która może dotknąć każdego. Może bowiem rozwinąć się na podłożu pozornie niegroźnej, zwykłej infekcji wirusowej lub bakteryjnej, w której przebiegu patogen dociera do tkanek mięśnia sercowego.

Zapalenie mięśnia sercowego dzieli się na:

  1. Piorunujące: ma nagły początek z gwałtownie narastającymi objawami niewydolności krążenia, aż do wstrząsu kardiogennego. 
  2. Ostre: ma wyraźny początek, ale mniej dokuczliwe objawy, które mijają zwykle po kilku tygodniach lub miesiącach. U niektórych chorych ostre ZMS może doprowadzić do kardiomiopatii rozstrzeniowej.
  3. Podostre lub przewlekłe: prowadzi do zaawansowanej niewydolności serca.

Zapalenie mięśnia sercowego: przyczyny

Zapalenie mięśnia sercowego może wystąpić u każdego człowieka. Jest to proces zapalny toczący się warstwie mięśnia sercowego, powodowany przez infekcję wirusową lub bakteryjną. U większości pacjentów zapalenie jest najprawdopodobniej wywołane wirusem, jednak w niektórych przypadkach nie udaje się ustalić konkretnej przyczyny. 

Co ciekawe, zapalenie mięśnia sercowego rozwija się często podczas infekcji gardła, dróg oddechowych lub po jej ustąpieniu. Zapalenie może być także poprzedzone zakażeniem układu pokarmowego przebiegającym z biegunką lub zakażeniem przebiegającym z wysypką skórną.

Zmiany zapalne w sercu mogą wywoływać:

  • bakterie: gronkowce, paciorkowce, Borrelia burgdorferi (wywołująca boreliozę), maczugowiec błonicy, dwoinka rzeżączki, Haemophilus influenzae, promieniowec promienicy, Salmonella Typhi
  • wirusy: enterowirusy, wirus Coxsackie, wirus różyczki, wirus grypy, cytomegalowirus, wirus polio, HCV, wirus ospy wietrznej i półpaśca
  • pasożyty: tasiemiec, Ascaris (nicienie), włosień kręty
  • grzyby: Aspergillus, Candida i inne

Zapalenie mięśnia sercowego może również wystąpić w przebiegu chorób autoimmunologicznych, takich jak: toczeń rumieniowaty układowy, choroby tkanki łącznej, sarkoidoza. Rzadziej występuje ostra postać zapalenia mięśnia sercowego, która może rozwinąć się u osób z chorobami autoimmunologicznymi: grasiczakiem, zapaleniem jelit, tyreotoksykozą.

Wśród czynników, które mogą przyczynić się do rozwoju zapalenia mięśnia sercowego, wymienić można także promieniowanie, niektóre leki, narkotyki, choroby metaboliczne (choroba Pompego) nadczynność i niedoczynność tarczycy. 

Ściana serca składa się z trzech warstw: wsierdzia, sierdzia i osierdzia. Zapalenie mięśnia sercowego dotyka tylko jedną z warstw, środkową, czyli sierdzie. Często zdarza się jednak, że towarzyszy mu również zapalenie osierdzia.

Zapalenie mięśnia sercowego: objawy

Charakter i nasilenie objawów zapalenia mięśnia sercowego uzależnione są od przyczyny choroby, a także stopnia zajęcia mięśnia sercowego.

Zapalenie mięśnia sercowego można podzielić na ostre i łagodne. Ostre zapalenie może nawet naśladować zawał. Objawy są silne, gwałtowne.

Najczęściej występujące objawy zapalenia mięśnia sercowego:

  • ból w klatce piersiowej (najczęściej kłujący);
  • zaburzenia rytmu serca: nieregularne lub szybkie bicie serca (kołatanie);
  • duszność: zarówno przy niewielkim wysiłku, jak i w spoczynku;
  • uczucie zmęczenia;
  • obrzęki kostek i podudzi.

Zapalenie mięśnia sercowego spowodowane zakażeniem wirusowym może dawać również objawy charakterystyczne dla infekcji wirusowej, takie jak gorączka, biegunka, ból stawów i osłabienie. Natomiast w łagodnie przebiegającym zapaleniu mięśnia sercowego objawy mogą wcale nie występować.

Warto wiedzieć

Co powinno zaniepokoić?

Gdy wystąpią objawy zapalenia mięśnia sercowego, takie jak: bólu w klatce piersiowej, duszności, nieregularnego lub szybkiego bicia serca, pojawienia się obrzęków, należy zgłosić się do lekarza. Natomiast silny ból w klatce piersiowej i wystąpienie duszności w spoczynku powinno skłonić do wezwania pogotowia ratunkowego.

Zapalenie mięśnia sercowego: rozpoznanie (diagnoza)

Zapalenie mięśnia sercowego diagnozuje się na podstawie wyników badania EKG, ECHO (echokardiografii), RTG klatki piersiowej, a także podwyższonego poziomu CRP i OB, co świadczy o zaawansowaniu procesu zapalnego oraz podwyższonych przeciwciał (IgM) skierowanych przeciwko wirusom uszkadzającym mięsień sercowy. 

Jeśli doszło do rozwoju zapalenia mięśnia sercowego, to wskaźniki jego uszkodzenia (troponiny lub izoenzymy sercowe kinazy kreatynowej) będą podwyższone, co wskazuje na uszkodzenie mięśnia sercowego. 

Zapalenie mięśnia sercowego w przebiegu innych chorób

Zapalenie mięśnia sercowego jest częstym powikłaniem błonicy - choroby zakaźnej, występującej u dzieci, wywoływanej przez zakażanie bakterią maczugowca błonicy.

Zapalenie mięśnia sercowego: leczenie

Leczenie zapalenia mięśnia sercowego zależy od przyczyny choroby, a także od jej zaawansowania. 

W przypadku łagodnego zapalenia zaleca się głównie odpoczynek, rezygnację z aktywności fizycznej (nawet na pół roku), a także całkowitą abstynencję. Nie stosuje się natomiast niesteroidowych leków zapalnych, gdyż mogą one nasilać zapalenie.

Ciężka, ostra postać choroby wymaga często leczenia szpitalnego. W tej postaci choroby również ważny jest odpoczynek, ale może być również konieczne dożylne podawanie leków podtrzymujących ciśnienie krwi, a w naprawdę ciężkich przypadkach nawet pozaustrojowe natlenowanie krwi czy mechaniczne wspomaganie serca przez założenie pompy wspomagającej do aorty (tętnicy głównej) lub pompy bezpośrednio wspomagającej pracę serca. W naprawdę ekstremalnych przypadkach, w wyniku zapalenia dochodzi do całkowitego zniszczenia mięśnia sercowego, a wtedy konieczne jest przeszczepienie serca.

Nawet gdy objawy zapalenia mięśnia sercowego ustąpią szybko, to wcale nie oznacza to pełnego wyleczenia. Choroba ma ciężki do przewidzenia przebieg, dlatego po zakończeniu leczenia pacjenci muszą jeszcze przez jakiś czas poddawać się badaniom kontrolnym.

Zapalenie mięśnia sercowego: powikłania

Głównym, groźnym powikłaniem zapalenia mięśnia sercowego jest postępująca niewydolność serca. W przebiegu niewydolności wystąpić mogą zaburzenia rytmu serca, zatory obwodowe i mikrotętniaki lewej komory, a nawet nagły zgon.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl; podyplomie.pl