Zamknij

To najczęstsze czynniki ryzyka nadciśnienia tętniczego

26.05.2022
Aktualizacja: 26.05.2022 16:25

Jakie są najczęstsze czynniki ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego? Dowiedz się, na które z nich mamy wpływ, a na które nie.

Nadciśnienie tętnicze: czynniki ryzyka
fot. Shutterstock
  1. Jakie są rodzaje nadciśnienia tętniczego?
  2. Jakie są czynniki rozwoju nadciśnienie tętniczego?

Rośnie liczba osób, u których rozwija się nadciśnienie tętnicze. Jest to jedna z najczęstszych chorób układu krążenia, w której stwierdza się podwyższone ciśnienie tętnicze krwi powyżej normy fizjologicznej. W praktyce nadciśnienie tętnicze diagnozuje się u osób, które podczas trzech wizyt lekarskich mają ciśnienie o wartości 140/90 mm Hg lub więcej.

Jakie są rodzaje nadciśnienia tętniczego?

Nadciśnienie tętnicze dzieli się na cztery typy:

  • Nadciśnienie tętnicze pierwotne – tę postać choroby nazywa się samoistnym, czyli nie jest ona wywołana innymi chorobami. Najczęściej jest ona wynikiem niezdrowego trybu życia, głównie nieodpowiedniej diety, braku wysiłku fizycznego oraz palenia tytoniu.
  • Nadciśnienie tętnicze wtórne – ten rodzaj nadciśnienie tętniczego jest skutkiem innych chorób, np. chorób nerek, w tym zwężenia tętnicy nerkowej, a także zaburzeń pracy nadnerczy, chorób tarczycy czy guza chromochłonnego.
  • Nadciśnienie tętnicze labilne – jest to postać nadciśnienia tętniczego charakteryzująca się anormalnymi zmianami ciśnienia w krótkim czasie. Na przykład rano wartość ciśnienia może wynosić 119/76 mmHg, a po południu 170/104 mmHg. Te zmiany mogą być efektem oddziaływania różnych czynników, np. silnego niepokoju czy stresu.
  • Nadciśnienie tętnicze złośliwe – niezwykle niebezpieczna postać nadciśnienia tętniczego, na szczęście rzadka. Objawia się nagłym wzrostem ciśnienia krwi do bardzo wysokich poziomów (ciśnienie rozkurczowe, czyli to dolne może nawet osiągać 120-130 mmHg). Towarzyszą mu zwykle bóle głowy, trudności z oddychaniem, bóle w klatce piersiowej, nudności i wymioty, zaburzenia widzenia, a nawet atak padaczki czy utrata przytomności.

Jakie są czynniki rozwoju nadciśnienie tętniczego?

Czynniki ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego dzieli się na dwie grupy: te, na które nie mamy wpływu oraz te, na które mamy wpływ.
Do czynników, na które nie mamy wpływu zalicza się:

  • uwarunkowania genetyczne – ryzyko wystąpienia tej choroby jest większe u osób, w których rodzinie ta choroba już występowała (np. chorowali rodzice czy dziadkowie),
  • wiek – ryzyko pojawienia się nadciśnienia tętniczego rośnie wraz z wiekiem. Szacuje się, że pomiędzy 30. a 65. rokiem życia ciśnienie skurczowe krwi wzrasta średnio o 20 mmHg,
  • płeć – nadciśnienie tętnicze to choroba, która może pojawić się u każdej płci, ale z danych wynika, że częściej diagnozuje się ją u mężczyzn.

Do czynników ryzyka nadciśnienia tętniczego, na jakie mamy wpływ, zalicza się:

  • Palenie papierosów – palenie zwiększa ryzyko występowania chorób serca. W jednym z badań wykazano, że w ciągu pięciu minut od zapalenia papierosa ciśnienie skurczowe krwi znacząco podnosi się – średnio o 20 mmHg, by następnie po 30 minutach powrócić do punktu wyjściowego. Oznacza to, że ciśnienie krwi u palacza wielokrotnie się zmienia w ciągu dnia. Ten wzrost ciśnienia jest efektem działania nikotyny, która powoduje zwężenie naczyń krwionośnych, zmuszając serce do bardziej wytężonej pracy.
  • Otyłość – nadwaga sprzyja nadciśnieniu, ponieważ serce musi intensywniej pracować, by odżywić całe ciało i poruszać nim. Co ciekawe istotna jest nie tylko masa ciała, ale również jej rozłożenie w ciele. Z badań wynika, że ryzyko nadciśnienia tętniczego jest wyższe u osób o typie sylwetki "jabłko" (dodatkowa masa skupia się powyżej bioder, głównie na brzuchu).
  • Siedzący tryb życia – ryzyko nadciśnienia jest dużo wyższe u osób, które większość swojego życia spędzają w pozycji siedzącej lub leżącej, ponieważ w ich przypadku krew nie krąży tak, jak powinna. Poza tym brak wysiłku fizycznego zwykle przekłada się na zwiększenie masy ciała, wyższy poziom cholesterolu we krwi oraz trójglicerydów.
  • Nadmierne spożycie soli – blisko połowa chorych na nadciśnienie tętnicze wykazuje wrażliwość na sód zawarty w soli. Oznacza to, że zbyt duże ilości sodu powodują u nich wzrost ciśnienia krwi. Eksperci zalecają, by ograniczyć spożycie soli do minimum (nie więcej niż 5 g dziennie).
  • Spożywanie alkoholu – wiele badań wykazało związek pomiędzy nadmiernym spożyciem alkoholu a nadciśnieniem tętniczym. Lekarze zalecają unikanie napojów alkoholowych, a na pewno ograniczenie ich spożycia do maksymalnie jednej porcji alkoholu dziennie.
  • Stres – to chyba jedna z częstszych przyczyn nadciśnienia tętniczego. Wykazano, że ciśnienie rośnie wraz ze stresem i obniża się, gdy stres mija.

Nadciśnienie tętnicze to choroba, która – nieleczona – może prowadzić nawet do śmierci. Zdaniem lekarzy lepiej jej zapobiegać niż leczyć, więc jeśli obserwujesz u siebie nieprawidłowe pomiary ciśnienia, zgłoś się do lekarza i przyjrzyj się swoim codziennym nawykom.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: "NFZ o zdrowiu: nadciśnienie tętnicze" 2019/ "Jak walczyć z nadciśnieniem" Aggie Casey, Herbert Benson, Brian O'Neill, Wydawnictwo MT Biznes 2008/ mp.pl