Nieprawidłowe tętno ma swoje przyczyny. Co oznacza wolne, a co szybkie?

22.02.2019
Aktualizacja: 04.07.2019 10:40
Ocena tętna

Tętno jest efektem ruchu naczyń krwionośnych spowodowany skurczami serca. Ocena tętna, zwanego pulsem, mówi bardzo wiele o stanie organizmu. Może na przykład sugerować chorobę serca oraz płuc. Dowiedz się, o czym świadczy wolne, a o czym szybkie tętno. Sprawdź, jakie są rodzaje tętna i jakie są przyczyny nieprawidłowego pulsu. 

Tętno (puls) to pulsujący ruch ścian tętnicy pod wpływem fali przepływającej krwi. Tętno zależne jest od skurczów serca, które pompuje krew do tętnic i od elastyczności ścian tętniczych, dlatego puls odzwierciedla pracę układu sercowo-naczyniowego.

Puls dostarcza wielu istotnych informacji na temat zdrowia, pracy serca, a nawet samopoczucia. Wysokie tętno może wskazywać na problemy z układem krążenia, odwodnienie, a nawet wstrząs i bezpośrednie zagrożenia życia. 

Badanie tętna

Tętno wyczuwa się po przyłożeniu palców do dużych tętnic na szyj, nodze lub nadgarstku. Aby prawidłowo ocenić tętno trzeba mieć duże doświadczenie i odpowiednią technikę, dlatego nieprawidłowe tętno stwierdzają głównie lekarze. 

Tętno badać można za pomocą obserwacji, gdy jest na tyle duże, że wyraźnie widać pulsowanie. Można je również badać za pomocą osłuchiwania i badania palpacyjnego, czyli dotyku. 

Najlepszą metodą, która pozwala na dokładną ocenę pulsu, jest jednoczesne osłuchiwanie serca i przykładanie palca do miejsca, gdzie przebiega tętnica. 

Ocena tętna obejmuje:

  1. Częstotliwość, czyli liczbę wyczuwanych uderzeń w ciągu minuty.
  2. Miarowość: jeśli tętno jest miarowe, to wszystkie uderzenia wykazują jednakową siłę, a odstępy między nimi są jednakowe. Inna sytuacja wskazuje na tętno niemiarowe. 
  3. Amplitudę rozróżniającą tętno na małe i duże. Zależy to od tego, jak silnie tętnica uwypukla się pod wpływem strumienia przepływającej krwi.
  4. Czas trwania fali skurczowej odzwierciedla stan układu krążenia. Na podstawie tego kryterium wyróżnia się tętno leniwe lub chybkie.

Technika badania tętna polega na uciśnięciu tętnicy w miejscu, gdzie znajduje się bezpośrednio pod skórą opuszkami dwóch palców. Uwaga! Do badania tętna nie stosuje się kciuka, ponieważ w ten sposób można pomylić tętno badanego z własnym.

Przyczyny nieprawidłowego tętna

Zmiana tętna kojarzy się głównie z wysiłkiem fizycznym. Jest jednak wiele sytuacji, w których może dochodzić do nieprawidłowe

Rodzaje tętna i przyczyny nieprawidłowości:

Tętno małe i leniwe: występuje w zwężeniu zastawki aortalnej serca, czyli w przypadku, gdy droga odpływu krwi serca jest zbyt wąska.

Tętno chybkie, wysokie (duże): występuje w niedomykalności aortalnej, ale również w gorączce i po intensywnym wysiłku fizycznym, gdyż wskazuje na intensywny przepływ krwi.

Tętno dwubitne to takie, gdy w czasie jednego uderzenia serca wyczuwane są dwie fale tętna. Występuje w kardiomiopatii przerostowej ze zwężeniem drogi odpływu, w wadzie złożonej aortalnej.

Tętno dykrotyczne jest objawem niepokojącym. Występuje wtedy, gdy można wyczuć pod palcami falę tętna, jednocześnie słysząc, że serce się kurczy, a następnie czując drugą falę w czasie, kiedy serce zaczyna się rozkurczać. Objaw ten towarzyszy tamponadzie serca, ciężkiej niewydolności serca, wstrząsowi hipowolemicznemu.

Tętno dziwaczne stwierdza się wtedy, gdy w czasie oddychania następują wyczuwalne zmiany tętna – nadmierne obniżenie skurczowego ciśnienia tętniczego podczas wdechu. Występuje w tamponadzie serca, zaciskającym zapaleniu osierdzia, masywnej zatorowości płucnej, wstrząsie, astmie, ciężkiej przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc.

Tętno naprzemienne polega na tym, że na zmianę czuć fale tętna o dużej amplitudzie i małej, czyli lepiej i słabiej wyczuwalne. Występuje w niewydolności lewokomorowej.

Tętno bliźniacze to sytuacja, gdy każdemu prawidłowemu uderzeniu serca towarzyszy dodatkowe uderzenie, a co za tym idzie, również druga fala tętna. Występuje w niektórych zaburzeniach rytmu serca.

Deficyt tętna występuje w szybkim migotaniu przedsionków lub licznych dodatkowych pobudzeniach komorowych.

Przyczyny szybkiego tętna

Za częstotliwość bicia serca odpowiada układ współczulny, który dzieli się na część współczulną i przywspółczulną. Układ współczulny przyspiesza rytm serca, natomiast układ przywspółczulny zwalnia go. 

W spoczynku przeważa układ przywspółczulny, dlatego podczas snu serce bije wolniej. Natomiast w czasie silnego stresu lub dużego wysiłku działa układ współczulny, tętno jest wtedy szybkie i można łatwo wyczuć bicie serca.

Za przyspieszone tętno odpowiada nie tylko stres i wysiłek fizyczny, ale wszystkie stany odpowiadające za tachykardię:

  • gorączka;
  • anemia;
  • nadczynność tarczycy;
  • odwodnienie;
  • krwotok;
  • hipoglikemia;
  • choroby serca;
  • niektóre substancje pobudzające, takie jak kofeina, alkohol, narkotyki.

Przyczyny wolnego tętna

Wolne tętno przeważa w spoczynku, szczególnie w czasie snu. 

Na spowolnienie tętna mają również wpływ:

  • arytmia;
  • niedoczynność tarczycy;
  • zmiany zwyrodnieniowe w układzie bodźcotwórczo-przewodzącym serca;
  • ciężka hipotermia;
  • przedawkowanie niektórych leków;
  • zaburzenia elektrolitowe.

Warto wiedzieć

Nieprawidłowe tętno: co dalej?

Stwierdzenie nieprawidłowego tętna wymaga podjęcia konkretnych działań. Jeśli nieprawidłowe tętno jest wynikiem stwierdzonej wcześniej choroby, to lekarz może zalecić zmianę trybu życia, a nawet sposobu leczenia. Natomiast, stwierdzenie nieprawidłowego tętna po raz pierwszy jest wskazaniem do przeprowadzenia diagnostyki pod kątem konkretnych chorób. Z tego powodu zleca się m.in. EKG, echo serca, czy USG naczyń z oceną przepływu.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl