Zamknij

Nadciśnienie złośliwe może zabić w ciągu kilku dni. Jakie są jego objawy?

30.11.2021
Aktualizacja: 07.12.2021 07:41
Nadciśnienie złośliwe objawy
fot. Shutterstock

Nadciśnienie tętnicze złośliwe to rzadka, ale niezwykle niebezpieczna postać nadciśnienia tętniczego. Dowiedz się, jakie objawy mogą świadczyć o nadciśnieniu złośliwym i dlaczego trzeba tę chorobę leczyć w szpitalu.

Nadciśnienie złośliwe (łac. hypertonia maligna) to najcięższa postać nadciśnienia tętniczego, która w bardzo szybkim czasie doprowadza do niewydolności wielu narządów, m.in. serca i mózgu, a nawet śmierci. Szacuje się, że cierpi na nie około 1 proc. chorych, co jest efektem coraz lepszej wykrywalności i coraz lepszego leczenia hipotensyjnego. Niektórzy sugerują nawet, że nadciśnienie złośliwe jest chorobą, która na szczęście odchodzi w przeszłość.

Nadciśnienie złośliwe – na skróty:

W piśmiennictwie spotyka się też określenie „nadciśnienie w fazie przyspieszonej” (ang. accelerated hypertension), które w zasadzie odnosi się do tego samego procesu chorobowego i dlatego bywa przez lekarzy stosowane zamiennie z terminem "nadciśnienie złośliwe".  Inne określenia, które można również spotkać w gabinecie lekarskim to: przełom nadciśnieniowy (ang. hypertensive crisis), stany zagrożenia w nadciśnieniu tętniczym (ang. hypertensive emergencies) oraz stany nagłe w nadciśnieniu tętniczym (ang. hypertensive urgencies).

Nadciśnienie tętnicze złośliwe jest niezwykle niebezpieczne, ponieważ nieleczone może doprowadzić do szybkiej śmierci. Nagły i nadmierny wzrost ciśnienia krwi doprowadza najpierw do uszkodzenia, a następnie do martwicy ściany środkowej małych i najmniejszych tętnic, czyli tych, które doprowadzają krew do mózgu, serca, nerek i wątroby. W efekcie dochodzi do niewydolności tych narządów.

Nadciśnienie złośliwe – objawy

Nadciśnienie złośliwe objawia się m.in.:

  • wysokimi wartościami ciśnienia, zwłaszcza rozkurczowego (zazwyczaj 120-140 mmHg rozkurczowego),
  • nasilonymi zmianami na dnie oczu (m.in. wysięki czy obrzęk tarczy nerwu wzrokowego),
  • szybko postępującą niewydolnością nerek,
  • nasilonymi objawy ze strony OUN, np. bólami głowy, encefalopatią nadciśnieniową, zaburzeniami widzenia,
  • nasilonymi objawami ze strony układu pokarmowego, np. ostrym zapaleniem trzustki czy niedokrwieniem ściany jelita,
  • niewydolnością serca lub zawałem serca,
  • podwyższonymi wartościami kreatyniny, mocznika i kwasu moczowego,
  • zaburzeniami elektrolitowymi (zwykle występuje hipokaliemia na skutek zwiększonego wydalania potasu z moczem),
  • zmianami w moczu (zwykle pojawia się białkomocz, krwinkomocz).

Ważne!

Jeśli pojawił się u ciebie ból głowy, zlokalizowany w potylicy, pojawiający się głównie rano, i towarzyszą mu inne objawy, takie jak: zaburzenia widzenia, zaburzenia świadomości, parestezje, drgawki, natychmiast skontaktuj się z lekarzem.

Osoby cierpiące na nadciśnienie złośliwe skarżą się również na bóle brzucha, ogólne osłabienie, wielomocz, nykturię, duszność, zawroty głowy.

Nadciśnienie złośliwe – przyczyny

Nadciśnienie tętnicze pojawia się zazwyczaj w wyniku bagatelizowanego lub nieprawidłowo leczonego nadciśnienia pierwotnego, lub wtórnego. O wiele częściej występuje u mężczyzn, zwykle około 44.-45. roku życia (u kobiet około 36. roku życia). Czynnikiem znacznie podnoszącym ryzyko pojawienia się tej postaci choroby jest palenie tytoniu, a u kobiet stosowanie doustnej antykoncepcji.

Patogeneza nadciśnienia złośliwego wciąż pozostaje  nie  w  pełni  wyjaśniona.  Najwięcej  zwolenników ma pogląd, że za powstanie fazy złośliwej odpowiada  nadmierny  wzrost  ciśnienia krwi,  który przekracza pewien krytyczny poziom i powoduje powstanie charakterystycznych zmian w układzie naczyniowym, a w ich następstwie ciężkich powikłań narządowych. Wykazano również, że w patogenezie nadciśnienia złośliwego znaczące mogą być także inne czynniki, takie jak renina, angiotensyna II, aldosteron, wazopresyna, endotelina, wykrzepianie wewnątrznaczyniowe oraz czynniki genetyczne.

Nadciśnienie złośliwe może wystąpić w przebiegu nadciśnienia o różnej etiologii. Dotyczy  to  zarówno nadciśnienia pierwotnego, jak i wtórnego, niezależnie od  stopnia  jego  zaawansowania.  Może rozwinąć się m.in.:

Nadciśnienie złośliwe – diagnostyka

Aby potwierdzić diagnozę, należy udać się do lekarza rodzinnego lub kardiologa. Lekarz przeprowadzi z nami wywiad lekarski (należy mu opowiedzieć o wszystkich objawach), wykona pomiar ciśnienia oraz zleci różne badania, m.in.:

Nadciśnienie złośliwe – leczenie

Chory musi być pod stałym nadzorem kardiologa, który zleci leki obniżające ciśnienie krwi. Ze względu na wysokie ryzyko powikłań przy złośliwym nadciśnieniu tętniczym, leczenie nadciśnienia złośliwego powinno odbywać się w warunkach szpitalnych, na oddziale umożliwiającym ciągłe monitorowanie ciśnienia. Gdy leki zostaną odpowiednio ustawione, pacjent może być leczony w domu.

Nadciśnienie złośliwe – powikłania

Powikłaniami związanymi z nadciśnieniem złośliwym są:

Nieleczone nadciśnienie złośliwe może prowadzić do zgonu w ciągu kilku dni lub kilkunastu miesięcy. W przypadku stosowania leczenia rokowanie się poprawia, niemniej około 5% pacjentów umiera w ciągu 12 miesięcy od rozpoznania. 5-letnie przeżycie wynosi około 74%. Najczęstszymi przyczynami zgonu są: obrzęk płuc, niewydolność nerek, udar mózgu.

Źródło: "Nadciśnienie złośliwe (nadciśnienie przyspieszone)", Andrzej Januszewicz, Włodzimierz Januszewicz, Ewa Szczepańska-Sadowska, Marek Sznajderman, w: Nadciśnienie tętnicze. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2007, s. 701–709.
"Nadciśnienie złośliwe z perspektywy półwiecza – od nihilizmu do sukcesu terapeutycznego", Włodzimierz Januszewicz, Marek Sznajderman, www.nt.viamedica.p

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.