Hemoroidy wywołują ból i krwawienie. Jak leczyć chorobę hemoroidalną?

22.02.2018
Aktualizacja: 11.12.2019 12:17
Hemoroidy, czyli guzki krwawnicze odbytu
fot. Pixabay.com

Hemoroidy to guzki występujące naturalnie w kanale odbytu. Pełnią ważną funkcję anatomiczną, domykają odbyt i umożliwiają trzymanie gazów. Gdy guzki krwawią, bolą i zaczynają wypadać, wtedy można mówić o chorobie hemoroidalnej. Cierpi na nią wiele osób, a najczęściej są to ludzie młodzi, kobiety w ciąży lub po porodzie. Dowiedz się, jakie są objawy choroby hemoroidalnej i jak rozpoznać wypadanie guzków. Przeczytaj o metodach leczenia choroby hemoroidalnej.

Hemoroidy, czyli guzki krwawnicze odbytu lub krwawnice, są prawidłowymi strukturami anatomicznymi w kanale odbytu. Dorosły człowiek posiada nawet 3-4 hemoroidy wewnętrzne. Ich budowa umożliwia przystosowanie się do wielkości kanału, dokładnie zamykając odbyt, co pozwala na właściwe formowanie się stolca i trzymanie gazów.

Hemoroidy utrzymywane są we właściwym miejscu przez tzw. aparat wieszadłowy Treitze'a i więzadło Parksa. Ze względu na ich położenie w stosunku do kresy grzebieniastej, czyli anatomicznego przejścia odbytnicy w kanał odbytu, wyróżnia się hemoroidy wewnętrzne i zewnętrzne.

Na skróty:

Choroba hemoroidalna występuje wtedy, gdy aparat wieszadłowy ulega rozluźnieniu. To sprawia, że hemoroidy mogą zacząć krwawić i wypadać poza odbyt. Wypadanie guzków i ich krwawienie dotyczy bardzo wielu osób. Szacuje się, że choroba hemoroidalna dotyka nawet 5 proc. dorosłej populacji. 

  • Objawy choroby hemoroidalnej obejmują przede wszystkim: krwawienie guzków, czyli na przykład pojawienie się krwi w kale i krwawienie z odbytu w czasie wypróżniania się, a także świąd odbytu, ból w czasie wypróżniania (szczególnie w czasie samego parcia), świąd odbytu i wypadanie guzków poza odbyt.

Warto wiedzieć

Jak wyglądają hemoroidy?

Hemoroidy to guzki wypełnione krwią, które powiększają się podczas parcia, mogą wypadać na zewnątrz i cofać się do kanału odbytu po zaprzestaniu parcia. W postaci zaawansowanej guzki nie cofają się i nie dają się wprowadzić do kanału odbytu. Pozostają na zewnątrz, są widoczne i bolesne.

Hemoroidy (choroba hemoroidalna): przyczyny

Wypadanie i krwawienie hemoroidów dotyczy bardzo wielu osób. Czasami trudno rozpoznać przyczynę występowania choroby hemoroidalnej, szczególnie u osób młodych i ogólnie zdrowych. Istnieje zatem kilka teorii tłumaczących powstawanie choroby hemoroidalnej. Do najbardziej prawdopodobnych przyczyn należą:

  • Teoria mechaniczna, która zakłada, że wypadanie guzków krwawniczych następuje z powodu wiotkości czy rozluźnienia aparatu podtrzymującego hemoroidy na swoim miejscu. Poluzowanie całego mechanizmu powoduje wypadanie hemoroidów poza odbyt, co jest jednym z pierwszych i głównych objawów choroby hemoroidalnej.
  • Teoria hemodynamiczna mówi o tym, że przyczyną może być nadmierne, nieprawidłowe napięcie mięśni kanału odbytu, a w zasadzie zwieracza wewnętrznego. Długotrwały wzrost ciśnienia podczas zaparć i parcia w czasie porodu przenosi się na żyły odbytu i same guzki krwawnicze. Wtedy następuje wymuszony wsteczny przepływ żylny, który prowadzi do powiększania się hemoroidów.
  • Teoria zapalna zakłada, że u podłoża dolegliwości leży proces zapalny, który może dotyczyć samego guzka lub odbytu.

Chorobę hemoroidalną ocenia się według jej zaawansowania:

— stopień I: pojawia się nieznaczne krwawienie po oddaniu stolca. Badanie wziernikiem powoduje, że guzki uwypuklają się, ale nie wypadają poza odbyt.

— stopień II: guzki krwawnicze (hemoroidy) wypadają podczas parcia i wtedy są widoczne na brzegu odbytu. Cofają się jednak po zaprzestaniu parcia. Zauważalne są dodatkowo objawy: świąd odbytu i krwawienie po wypróżnieniu.

— stopień III: guzki wypadają poza odbyt i wymagają ręcznego odprowadzenia. Na początku wypadają wyłącznie w czasie wypróżniania, później wydostają się poza odbyt podczas każdorazowego wzrostu ciśnienia wewnątrzbrzusznego, na przykład podczas kaszlu, kichania i dźwigania ciężkich przedmiotów. Objawy, które towarzyszą chorobie w takim stadium zaawansowania, to: ból, krwawienie z odbytu, świąd, nadmierne wydzielanie śluzu i podrażnienie skóry w okolicy odbytu.

— stopień IV: hemoroidy wypadły poza odbyt i niemożliwe jest ich odprowadzenie. Guzki zaczynają utrudniać życie, krwawią i bolą. Często występuje także ich zakrzepica. 

Rozpoznanie choroby hemoroidalnej polega na zebraniu wywiadu, przeprowadzeniu badania przedmiotowego (per rectum) i badań dodatkowych. Wykonuje się dodatkowo anoskopię lub rektoskopię celem potwierdzenia choroby.

Czynniki mające wpływ na występowanie choroby hemoroidalnej:

  • zaburzenia wypróżniania: biegunki i/lub zaparcia;
  • utrudnione opróżnianie odbytnicy (np. konieczność częstego i mocnego parcia);
  • przedłużony czas defekacji (oddawania stolca);
  • ciąża i poród;
  • niektóre leki podawane miejscowo.

Hemoroidy (choroba hemoroidalna): leczenie

Istnieje kilka metod leczenia choroby hemoroidalnej — od leczenia zachowawczego po metody instrumentalne i chirurgiczne. Sposób leczenia zależy od zaawansowania choroby, natężenia objawów i samego pacjenta, jego stanu zdrowia.

Zawsze zaczyna się jednak od postępowania zachowawczego, czyli regulacji wypróżnień, zmiany diety na bogatoresztkową, zwiększenia napięcia naczyń, zmniejszenia kruchości śluzówki i działania przeciwbólowego, przeciwzapalnego i ściągającego. Zaleca się unikania produktów, które pobudzają jelito grube, na przykład mocnej kawy i herbaty, alkoholu oraz ostrych przypraw, ponieważ mogą one przyczynić się do ujawnienia choroby hemoroidalnej.

Stosuje się także środki przeciwzapalne z grupy sterydów, leki znieczulające, substancje ściągające w postaci maści na hemoroidy lub czopków na hemoroidy. Należy jednak pamiętać, że maści i czopki zawierające sterydy powinny być stosowane w cyklach maksymalnie siedmiodniowych. Dłuższe stosowanie tych preparatów może spowodować wystąpienie atrofii lub zapalenie kontaktowe skóry.

Domowe sposoby na hemoroidy obejmują wykonywanie nasiadówek z dodatkiem środków ściągających i łagodzących stany zapalne.

Leczenie instrumentalne hemoroidów znajduje zastosowanie w przypadku choroby hemoroidalnej, która jest oporna na domowe i zachowawcze sposoby leczenia. Dotyczy to najczęściej II i III stopnia choroby. Metody mogą różnić się od siebie w zależności od stosowanych instrumentów lub dostępności w gabinetach. Jednak wszystkie współcześnie stosowane metody instrumentalne mają na celu umocowanie guzków w obrębie kanału odbytnicy bez ich usuwania, co najczęściej przebiega poprzez: zniszczenie tkanki hemoroidalnej poprzez zamknięcie dopływu krwi do guzka, miejscowej martwicy, w następstwie czego w toku gojenia się tworzy się blizna mocująca pozostałości tkanki hemoroidalnej do zwieraczy.

Obecnie odchodzi się od całkowitego wycinania hemoroidów, co było metodą bardzo inwazyjną, narażającą chorego na ogromny ból i długi proces rekonwalescencji. Ponadto zachowanie hemoroidów pozwala na utrzymanie ich fizjologicznej funkcji, czyli domykanie odbytu, utrzymywanie gazów i formowanie stolca.

Do stosowanych metod leczenia instrumentalnego zalicza się także: skleroterapię, koagulację podczerwienią, laseroterapię i krioterapię.

Leczeniu chirurgicznego hemoroidów podlega natomiast mniej niż 10 proc. wszystkich pacjentów z chorobą hemoroidalną. To ostateczność stosowana zazwyczaj w przypadku choroby hemoroidalnej stopnia IV lub w przypadkach, gdy wszystkie inne metody nie przyniosły oczekiwanych efektów. Wycięcie guzków, czyli hemoroidektomia, polega na usunięciu chorobowo zmienionych guzków, wycięcie nadmiaru wypadającej błony śluzowej kanału odbytu, podwiązanie szypuły naczyniowej hemoroidów, odprowadzenie anodermy do obwodowej części kanału odbytu.

Chory po operacji wycięcia hemoroidów narażony jest na powikłania w postaci: bólu, krwawienia, pojawienia się szczeliny odbytu wywołanej nieprawidłowym gojeniem się rany, nietrzymania gazów i stolca, zaparcia, zakażenia, zaburzenia oddawania moczu. W celu przyspieszenia gojenia się ran i zmniejszenia objawów pooperacyjnych stosuje się leki przeciwzapalne.

Hemoroidy w ciąży (choroba hemoroidalna)

Jednym z ważniejszych czynników występowania choroby hemoroidalnej u kobiet jest ciąża i zaparcia występujące w trakcie ciąży, a także poród siłami natury, który wymaga mocnego parcia. Za przyczyny dolegliwości ze strony hemoroidów uważa się zmiany hormonalne i wzrost ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej w czasie ciąży.

Uważa się, że choroba hemoroidalna dotyka nawet 25-35 proc. kobiet w ciąży. Leczenie tej choroby w czasie ciąży jest głównie leczeniem zachowawczym mającym na celu osłabienie objawów. Zaleca się zatem spożywanie pokarmów zawierających dużą ilość błonnika, a także picie większej niż zwykle ilości płynów. Ma to na celu zapobieganie zaparciom i zmiękczenie stolca, co znacznie zmniejsza potrzebę parcia i czas defekacji.

Kobietom w ciąży poleca się także robienie ciepłych nasiadówek z preparatów działających przeciwzapalnie, na przykład z rumianku lub kory dębu.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: Jerzy Michalak, Andrzej Wolski, Choroba hemoroidalna, Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń Akademii Medycznej w Lublinie, Borgis - Medycyna Rodzinna 2/2001, s. 61-64/czytelniamedyczna.pl

Konrad Wroński, Leczenie choroby hemoroidalnej u kobiet w ciąży – opis przypadku i przegląd piśmiennictwa, Oddział Chirurgii Ogólnej i Naczyniowej, Wojewódzki Specjalistyczny Szpital im. dra M. Pirogowa w Łodzi, Borgis - Nowa Medycyna 3/2010, s. 113-115/czytelniamedyczna.pl

Krzysztof Bielecki, Hubert Cabaj, Choroba hemoroidalna, Klinika Chirurgii Ogólnej CMKP w Warszawie, Borgis - Postępy Nauk Medycznych 3/2000, s. 35-39/czytelniamedyczna.pl