Zamknij

Czy przewlekły stres może prowadzić do zawału lub udaru?

02.03.2022
Aktualizacja: 18.04.2022 09:01

Długotrwały, przewlekły stres może zdewastować nasze zdrowie. Dowiedz się, jakie są konsekwencje przewlekłego stresu i jak sobie z nim radzić? To szczególnie przydatne informacje teraz, w czasie wojny w Ukrainie.

Przewlekły stres a zawał serca
fot. Shutterstock

Stres może znacznie skrócić życie albo nawet zabić – naukowcy znaleźli na to dowód. Okazało się, że stres, zwłaszcza ten przewlekły, może być równie niebezpieczny dla naszego zdrowia, zwłaszcza dla układu sercowo-naczyniowego, jak wysokie ciśnienie krwi, otyłość, wysoki cholesterol czy palenie papierosów. Zwiększony, przewlekły stres może prowadzić do nadciśnienia tętniczego, zawału, a nawet udaru mózgu.

Czy stres może zwiększyć ryzyko zawału serca?

Badanie z 2021 r., przeprowadzone przez amerykańskich badaczy, wykazało, że przewlekły stres negatywnie wpływa na serce i układ sercowo-naczyniowy. Lekarze przeanalizowali karty medyczne ponad 900 osób z chorobami serca. Następnie chorzy przeszli standaryzowane testy stresu fizycznego i psychicznego, podczas których mierzono wpływ stresu na przepływ krwi do serca. Okazało się, że stres psychiczny miał większy wpływ na serca uczestników podczas jednego lub obu testów badania.

Ta analiza potwierdziła wcześniejsze badanie z udziałem ponad 24 000 pacjentów w 52 krajach. Wykazało ono, że osoby, które doświadczyły wysokiego poziomu stresu psychicznego w roku poprzedzającym badanie, były dwukrotnie bardziej narażone na atak serca w pięcioletnim okresie obserwacji.

W jaki sposób stres wpływa na nasze serce?

Dużą rolę odgrywa w tym procesie ciało migdałowate zlokalizowane w mózgu. Znane jest ono również jako "ośrodek strachu" mózgu. Gdy jesteśmy zestresowani lub niespokojni, ciało migdałowate włącza się i wysyła do organizmu hormony stresu, aby aktywować reakcję walki lub ucieczki. Zmniejsza również przepływ krwi do serca, co pozbawia serce bardzo potrzebnego tlenu i składników odżywczych. W sytuacji zagrożenia życia jest to konieczne. Organizm przygotowuje się do walki o życie lub do ucieczki. Gdy zagrożenie mija, poziom hormonów stresu obniża się, ale niestety nie zawsze... Gdy ta sytuacja stresowa trwa dłużej, w organizmie pojawiają się jej negatywne konsekwencje.

Podsumowując, stres jest pożyteczny, pod warunkiem, że jest chwilowy. Jednak jeśli jest zbyt duży lub trwa zbyt długo może prowadzić do niebezpiecznej sytuacji zdrowotnej, wpływać na nasze samopoczucie psychiczne, fizyczne i manifestować się np.:

Jeśli nie uporamy się ze stresem na czas, może dojść do niepożądanych skutków, takich jak:  

Jak radzić sobie ze stresem?

Nie ma jednego uniwersalnego sposobu na radzenie sobie ze stresem. Wszystko zależy od naszych indywidualnych preferencji. Może minąć kilka tygodni lub miesięcy, zanim zorientujemy się, jakie techniki radzenia sobie ze stresem, w naszym przypadku są najskuteczniejsze. W walce ze stresem może pomóc:

  • Zadbaj o aktywność fizyczną – regularne ćwiczenia pomagają obniżyć ciśnienie krwi, kontrolować wagę i zwalczać wiele zagrożeń sercowo-naczyniowych związanych z zawałem serca, w tym stresem psychicznym. Nie musisz dużo ćwiczyć, aby czerpać korzyści. Zacznij od 15 do 20 minut marszu dziennie i stopniowo zwiększaj jego tempo oraz czas trwania.
  • Zadbaj o sen – brak snu i stres są ze sobą powiązane. Często osoby doświadczające przewlekłego stresu mają problemy z wystarczającą ilością snu, co może zwiększać stres i jego objawy, takie jak drażliwość i wahania nastroju. Zacznij od stworzenia miejsca, który sprzyja spaniu – chłodnej, ciemnej przestrzeni bez światła i hałasu z zewnątrz. Nie ćwicz i nie objadaj się przed snem. Staraj się spać od 7 do 8 godzin i w razie potrzeby zdrzemnij się w ciągu dnia (ale nie wieczorem).
  • Zadbaj o relacje towarzyskie – spotkanie z przyjaciółmi lub wyjście na obiad z rodziną to coś więcej niż tylko nadrabianie zaległości czy świętowanie urodzin. Te przyjaźnie i relacje mogą pomóc poprawić zdrowie serca i zmniejszyć poziom stresu.
  • Bądź świadomy – medytacja, kontrolowane ćwiczenia oddechowe i delikatne formy ćwiczeń, takie jak joga czy tai chi, działają na rzecz aktywacji przywspółczulnego układu nerwowego organizmu. Ta część ciała pomaga uspokoić mózg i zmniejszyć skutki stresu.
  • Rozprosz się – hobby lub nowa rozrywka nie zakończą przewlekłego stresu, ale mogą pomóc odwrócić uwagę od negatywnych myśli i odepchnąć zmartwienia. Kiedy nie skupiasz się na tych kwestiach, twój mózg i ciało mają szansę się zrelaksować. Z biegiem czasu te rozproszenia mogą zajmować więcej możliwości mózgu niż stres.
  • Jedz lepiej – zrównoważona, zdrowa dla serca dieta składa się z owoców i warzyw, chudego białka, takiego jak ryby, drób, orzechy i rośliny strączkowe, a także produktów pełnoziarnistych. Te bogate w składniki odżywcze pokarmy mogą poprawić poziom cholesterolu i pomóc w kontrolowaniu wagi i poziomu cukru we krwi.
  • Zaszczep się – nie tylko przeciwko COVID-19, ale i przeciwko grypie. Infekcje wirusowe  osłabiają serce i naczynia krwionośne. Szczepienie radykalnie obniża ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, a także samo ryzyko zakażenia.
  • Weź leki – jeśli nadal doświadczasz zbyt dużego stresu, porozmawiaj z lekarzem. Niektóre leki na receptę mogą pomóc zmniejszyć wpływ lęku na organizm, w tym na serce.

Ważne!

Stres to potężna siła. Może pomóc w wykonywaniu zadań, ale może również odbić się na twoim ciele, a konkretnie na sercu. Zmniejszenie stresu nie jest tak proste, wymaga pracy i wytrwałości, ale odwrócenie wpływu stresu na organizm i serce ma kluczowe znaczenie dla zdrowia.

Źródło: "Association of Mental Stress–Induced Myocardial Ischemia With Cardiovascular Events in Patients With Coronary Heart Disease", Viola Vaccarino, Zakaria Almuwaqqat, Jeong Hwan Kim, JAMA, listopad 2021 / "Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): case-control study", Salim Yusuf  1 , Steven Hawken, Stephanie Ounpuu, Tony Dans, Alvaro Avezum, Fernando Lanas, Matthew McQueen, Andrzej Budaj, Prem Pais, John Varigos, Liu Lisheng, Lancet 2020 / Healthline.com