Zamknij

Problem z zajściem w ciążę. Jakie badania pomogą znaleźć przyczynę?

24.05.2021
Aktualizacja: 12.10.2021 15:14
Diagnostyka niepłodności u mężczyzn i kobiet
fot. Shutterstock

Na płodność składa się wiele czynników. Dowiedz się, jakie badania należy wykonać, by ustalić przyczynę problemów z płodnością, jak wygląda diagnostyka u mężczyzn, a jak u kobiet. Tłumaczy dr n. med. Radosław Maksym z Centrum Leczenia Mięśniaków Macicy i Endometriozy EvaClinic w Warszawie.

  1. Problemy z płodnością: diagnostyka mężczyzn
  2. Problemy z płodnością: diagnostyka kobiet
  3. Mięśniaki macicy lepiej wyleczyć przed ciążą

Przyczyny problemów z zajściem w ciążę bywają proste, łatwe do zdiagnozowania i wyleczenia, jednak znacznie częściej są złożone i trudniejsze do zdiagnozowania. Diagnostykę rozpoczyna się od wywiadu, jaki z parą, która stara się o dziecko, przeprowadza lekarz specjalista, zazwyczaj ginekolog. Problemy, jak wiadomo, mogą dotykać zarówno kobiet, jak i mężczyzn, więc wywiad obejmuje oboje, a do tego lekarz zleca badania: mężczyźnie – na początek badanie nasienia, kobiecie – zwykle szerszą diagnostykę.

Problemy z płodnością: diagnostyka mężczyzn

Badanie nasienia, czyli seminogram lub spermiogram, w diagnostyce niepłodności u mężczyzn to podstawa. Wykonuje się je, aby sprawdzić liczbę, jakość i ruchliwość plemników. Wyniki te porównuje się z normami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) – za prawidłową wartość uznaje się 15 mln plemników w 1 ml nasienia. Dodatkowo bada się również odpowiednią budowę plemników, ich żywotność, ruchliwość i odczyn ejakulatu. Jeśli w wynikach pojawia się coś niepokojącego, lekarz może zlecić inne bardziej szczegółowe badania, takie jak:

  • posiew nasienia,
  • USG jądra,
  • test SCD, badający jakość materiału genetycznego wewnątrz plemników,
  • test HBA, który określa, jaki odsetek plemników jest zdolny do zapłodnienia komórki jajowej.

Problemy z płodnością: diagnostyka kobiet

Układ rozrodczy kobiet jest jak skomplikowana maszyna, w której działać muszą wszystkie elementy, aby mogło dojść do zapłodnienia, ciąży i narodzin dziecka. Dlatego w przypadku problemów z zajściem w ciążę lekarz musi się dowiedzieć, jak działają wszystkie jego składowe. Na początek zleca więc zazwyczaj badania:

  • drożności jajowodów – histerosalpingografia (HSG) i sonohisterosalpingografia (sono-HSG, z kontrastem) to badania małoinwazyjne i przeprowadzane bez konieczności stosowania środków znieczulających; olbrzymiej większości pacjentek to wystarcza i lekarz na podstawie tych badań jest w stanie określić, gdzie tkwi problem;
  • USG przezpochwowe – jedną z częstych przyczyn niepłodności kobiet jest jajnik policystyczny (pęcherzyki jajowe są, ale nie dojrzewają), torbiele endometrialne, endometrioza w jajniku i brak owulacji (to nawet 50% pacjentek z niepłodnością); część z tych schorzeń diagnozuje się podczas badania USG, a część podczas laparoskopii diagnostycznej, kiedy pacjentka zgłasza się także z bólem lub zaburzeniami menstruacji;
  • ocenę pęcherzyków jajnikowych – monitoring owulacji – badanie przed owulacją i po niej, ocena ciałka żółtego, które wydziela progesteron i podtrzymuje wczesną ciążę;
  • hormonalne – podstawowe badania w diagnostyce kłopotów z płodnością to: prolaktyna (PRL), hormon luteinizujący (LH), hormon folikulotropowy (FSH), estradiol (E2), testosteron (T), progesteron (PRG), hormony tarczycy (TSH, fT4), hormon antymüllerowski (AMH)
  • USG trójwymiarowe macicy i/lub rezonans magnetyczny – aby sprawdzić jej budowę i ewentualne wady anatomiczne, wykluczyć polipy, mięśniaki lub inne guzy tego narządu, endometriozę lub adenomiozę, zrosty śródmaciczne;
  • rezerwa jajnikowa – służy do tego badanie ultrasonograficzne AFC wykonywane zazwyczaj w pierwszych dniach miesiączki, pozwalające ocenić liczbę pęcherzyków antralnych niezbędnych do tego, by powstała komórka jajowa.

Po takie wstępnej diagnozie lekarz przedstawia propozycję leczenia – indywidualnie dobraną terapię do problemów pary. Medycyna dysponuje m.in. lekami na polepszenie owulacji, operacjami udrażniającymi jajowody, terapiami hormonalnymi, laparoskopią zrostów miednicy mniejszej czy nieinwazyjnymi metodami usuwania mięśniaków macicy.

Mięśniaki macicy lepiej wyleczyć przed ciążą

Stosunkowo częstą przyczynę kłopotów z zajściem w ciążę i jej donoszeniem stanowią mięśniaki macicy. Te łagodne (niezłośliwe) guzy mogą upośledzać funkcje narządu, np. uciskając na jamę macicy lub rosnąc tak, że zmieniał się będzie jej kształt. Nie ma możliwości, by przewidzieć, jak nawet pojedynczy, wyglądający na niegroźny mięśniak będzie się zachowywał w czasie ciąży – czy zacznie rosnąć, czy komórki mięśniaka się gwałtownie namnożą. Dlatego najlepiej, planując ciążę, zawczasu wyleczyć mięśniaki.

Możliwości leczenia mięśniaków jest wiele – na myśl przychodzi oczywiście operacja, ale szczególnie planując ciążę, warto wziąć pod uwagę ryzyko zrostów pooperacyjnych, mogących stanowić przeszkodę do zajścia w ciążę. Stąd poleca się mniej inwazyjne metody, jak operacje laparoskopowe, gdzie nacięcie skóry jest nieduże. Metoda ta wymaga jednak biegłości chirurga-ginekologa.

Zupełnie nieinwazyjną metodą jest zabieg HIFU – fale ultradźwiękowe, generalnie bezpieczne, zostają przez specjalną sondę zogniskowane wewnątrz mięśniaka, który zostaje podgrzany do 50-60° C. Po tym zabiegu mięśniak obumiera i powoli się wchłania, nie stanowiąc już problemu klinicznego.

Zanim możliwe będzie przeprowadzenie zabiegu HIFU, niezbędny jest rezonans magnetyczny. Dzięki temu można określić, z jakich tkanek składa się guz, jak jest ułożony, jak głęboko i czy uda się do niego dotrzeć wiązką ultradźwięków. Co więcej, mięśniaki nie mogą być mniejsze niż 3 cm ani większe niż 12 cm.

Bądź na bieżąco. Polub fanpage Zdrowie Radio ZET na Facebooku!

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.