Potworniak to nie tylko guz zębami. Skąd się biorą potworniaki?

18.01.2019 17:02
Potworniaki u kobiet najczęściej zlokalizowane są na jajniku

Potworniaki to guzy wywodzące się z komórek zarodkowych. Składają się z różnych, nieuporządkowanych tkanek, dlatego czasami zmiany te zawiera włosy, czy zęby. Potworniak, choć jest nowotworem, to nie zawsze zmianą złośliwą. Częściej występują potworniaki dojrzałe, które oprócz nieprzyjemnych objawów, nie stwarzają większego ryzyka dla zdrowia.

Potworniak (teratoma) to guz wywodzący się tkanek człowieka. Może składać się z różnych tkanek, nawet zębów i włosów. Potworniaki występują są spotykanymi nowotworami. Występują głównie u dziewcząt i młodych kobiet.

Potworniak dojrzały składa się z dojrzałych komórek, które tworzą tkanki podobne do prawidłowych, rozwiniętych struktur (włosy, skóra, zęby). Potworniaki dojrzałe rosną powoli, ale mogą osiągać duże rozmiary. Lokalizują się najczęściej na jajnikach i w jądrach.

Najczęściej spotykaną odmianą potworniaka dojrzałego jest torbiel skórzasta, która powstaje ze struktur ektodermalnych. Zawiera w pełni ukształtowane włosy, gruczoły łojowe, gruczoły potowe, a czasami nawet zdeformowane zęby.

Potworniak niedojrzały składa się z tkanek nie w pełni dojrzałych pod względem histologicznym. Takie guzy rosną szybko i powodują naciekanie sąsiadujących tkanek. Lokalizują się głównie na jajnikach i w jadrach, ale można je również spotkać w  śródpiersiu, przestrzeni zaotrzewnowej, ośrodkowym układzie nerwowym, wątrobie, pęcherzu. Mogą również występować wzdłuż kręgosłupa, tworzyć narośl w okolicy kości krzyżowej i guzicznej.

W potworniaku może dojść do rozwoju raka potworniakowego lub mięsaka potworniakowego. To postacie nowotworów złośliwych, w których wtórnie dochodzi do odróżnicowania któregoś ze składników tkankowych guza.

Przyczyny powstawania potworniaków

Dokładna przyczyna powstawania potworniaków nie została poznana. Uważa się, że guzy powstają z komórek zarodkowych, które zdolne są do samoodnawiania i różnicowania. 

Potworniak pochodzi ze wszystkich trzech listków zarodkowych: ektodermy, endodermy i mezodermy. W normalnym procesie rozwoju z listków zarodkowych powstają poszczególne komórki składające się na tkanki ustroju, które mają swoje anatomiczne miejsce i znaczenie. Jednak tkanki składające się na potworniaki powstają niemalże przypadkowo, w sposób nieuporządkowany. To zbiór komórek, które znalazły się w organizmie nie na swoim miejscu.

W zależności od tego, jakie fragmenty, których organów znajdą się w potworniaku, mogą oddziaływać w określony sposób na organizm, na przykład wydzielając hormony.

Objawy powodowane przez potworniaki

Objawy potworniaków uzależnione są od ich umiejscowienia. Potworniaki dojrzałe znajdują się najczęściej na jajnikach i  w jądrach.

Jeśli potworniak zlokalizowany jest na jajniku, może powodować:

Potworniaki zlokalizowane w jądrach zazwyczaj nie dają żadnych objawów. Rzadko powodują ból jądra i jego powiększenie (obrzęk). Guz może być przyczyną uczucia ciężkości w mosznie, można go również czasami wyczuć podczas samobadania (stwardnienia i nierówności).

Potworniaki niedojrzałe są najczęściej uformowane z tkanki tarczycy i tworzą wole jajnikowe. Takie guzy wydzielają hormony i dają objawy nadczynności tarczycy.

Diagnozowanie potworniaków

Rozpoznanie potworniaka stawia się na podstawie występujących objawów, a także wyników badań obrazowych, takich jak USG, RTG i tomografia komputerowa, a także na podstawie badania ginekologicznego (jeśli potworniak zlokalizowany jest na jajniku) i badań krwi.

Leczenie potworniaków

Potworniaki usuwa się operacyjnie podczas tradycyjnego zabiegu lub metodą laparoskopową. Wycięty guz badany jest histopatologicznie. Potwierdzenie zmiany łagodnej nie wymaga dalszego leczenia. Natomiast w przypadku potworniaków niedojrzałych po operacji może być konieczna radioterapia lub chemioterapia.

Po usunięciu zmiany należy regularnie poddawać się badaniom, bo potworniaki mają tendencję do nawracania. 

Źródło: cancerresearchuk.org