Niepłodność par: w Polsce co szósta para ma problem z płodnością

19.11.2020
Aktualizacja: 19.11.2020 20:23
Niepłodność par - jakie mogą być przyczyny?
fot. Shutterstock

Niepłodność to choroba, która dotyka bardzo często ludzi młodych i zdrowych, którzy nie podejrzewaliby jej u siebie. Szacuje się, że każdego roku przybywa około 25 tys. par mających problem z płodnością. W sumie w Polsce dotkniętych nią jest około 15 proc. populacji w wieku rozrodczym, co oznacza, że co szósta para ma problem z zajściem w ciążę.

Eksperci w Europie alarmują: nasze społeczeństwo się starzeje. Średni wskaźnik płodności dla Europy wynosi dziś 1,57, a dla Polski – tylko 1,47. Aby zapewnić zastępowalność pokoleń, wskaźnik ten powinien wynosić 2,2.

Niepłodność par - na skróty:

Niepłodność – jakie są jej przyczyny?

Przyczyn niepłodności może być wiele. Niektóre dotyczą tylko kobiet, inne są specyficzne dla mężczyzn, a jeszcze inne wynikają z uwarunkowań socjodemograficznych, wpływających tak samo na osoby obu płci. Poniżej kilka najczęstszych przyczyn niepłodności, wskazanych przez prof. Roberta Spaczyńskiego.

  1. Kobiety coraz później decydują się na potomstwo. Średnia wieku, w którym kobieta rodzi pierwsze dziecko, wynosi obecnie w Unii Europejskiej ponad 30 lat, w Polsce – ponad 27. Tymczasem im później podejmujemy decyzję o macierzyństwie, tym mniejsza jest rezerwa jajnikowa kobiet. Optymalny dla kobiety wiek rozrodczy przypada na 20.–25. rok życia. Po ukończeniu 35. roku życia jest już trudniej, a po 45. roku życia płodność jest minimalna, gdyż ryzyko poronień wynosi ok. 95 proc.
  2. Wiele par ma problemy z niepłodnością z powodu czynników środowiskowych, niewłaściwego stylu życia. Na płodność negatywny wpływ ma palenie papierosów, siedzący tryb życia, niewłaściwa dieta, przewlekły stres. I to dotyczy obu płci, czyli i kobiet, i mężczyzn.
  3. W przypadku niepłodności kobiecej przyczyną mogą być również problemy anatomiczne (np. niedrożność jajników, endometrioza, mięśniaki), a także problemy funkcjonalne (zaburzenia jajeczkowania, zespół policystycznych jajników czy przedwczesna niewydolność jajników)
  4. W przypadku niepłodności męskiej problemem bardzo często jest obniżona jakość nasienia, będąca skutkiem chorób ogólnoustrojowych, chorób jąder i wpływu czynników środowiskowych.
  5. U obu płci problemy z niepłodnością mogą wywoływać niektóre leki.

Ważne!

Niestety, u około 20 proc. par nie da się znaleźć przyczyny niepłodności i wówczas mówmy o niepłodności idiopatycznej.

Niepłodność – na czym polega diagnostyka?

Wiele par zbyt długo zwleka z wizytą u lekarza. Powodem jest niska świadomość w zakresie niepłodności, a także wstyd. Niesłusznie.

– Jeśli chodzi o diagnostykę w kierunku niepłodności, to należałoby ją rozpoczynać przeciętnie po 12 miesiącach nieskutecznego starania się o potomstwo. W przypadku kobiet po 35. roku życia diagnostykę należy już rozpocząć po 6 miesiącach, a u kobiety po 40. roku życia – od razu. Przyspieszonej diagnostyki wymagają też kobiety po leczeniu onkologicznym, z cyklami bezowulacyjnymi i te, których partnerzy mają niskie parametry nasienia – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Robert Spaczyński, krajowy konsultant w dziedzinie endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości.

Diagnostyka niepłodności jest wieloetapowa. Zaczyna się ją od wywiadu lekarskiego i badania przedmiotowego. W kolejnym etapie lekarz zleca badania hormonalne, badania USG oraz radiologiczne, a także badanie nasienia (u mężczyzn).

– U kobiety należy sprawdzić, czy dochodzi do owulacji oraz czy jajowody  są drożne, a u mężczyzny sprawdza się jakość nasienia. Pomocne są badania ultrasonograficzne i radiologiczne, a niekiedy także badania genetyczne: badania kariotypu wykonuje się, jeśli u kobiety doszło do dwóch lub więcej poronień, a u mężczyzny – gdy parametry nasienia są bardzo niskie – tłumaczy prof. Robert Spaczyński.

Niepłodność – na czym polega leczenie?

– Leczenie niepłodności jest zróżnicowane i dobierane ze względu na jej przyczynę (którą nie zawsze da się jednak ustalić). W wielu przypadkach zaczyna się od leczenia chorób, które spowodowały niepłodność. Należą do nich m.in. endometrioza, schorzenia tarczycy czy stany zapalne układu moczowo-płciowego – wyjaśnia prof. Robert Spaczyński. I dodaje: – W leczeniu niepłodności wykorzystuje się też nowoczesne, coraz skuteczniejsze terapie farmakologiczne, w tym leki do stymulacji jajeczkowania. To nie tylko preparaty gonadotropinowe na bazie oczyszczonych czynnych hormonów, pozyskanych z moczu kobiet po menopauzie, ale też preparaty stworzone dzięki zastosowaniu metod inżynierii genetycznej w specjalnie zaprogramowanych liniach komórkowych – tzw. gonadotropiny rekombinowane.

Gdy metody niepłodności zawiodą, można sięgnąć po techniki wspomagania rozrodu, takie jak metoda in vitro.

– Zapłodnienie in vitro to finalna metoda, którą stosuje się głównie w przypadku niedrożnych jajowodów u kobiety i bardzo słabych parametrów nasienia u mężczyzny. Zapłodnienie pozaustrojowe można też stosować w kilku innych przypadkach, np. przy endometriozie czy niepłodności idiopatycznej – tlumaczy ekspert. I dodaje: – Mnogość technik (m.in. IMSI czy PCSI) pozwala na ich dostosowanie do określonej sytuacji zdrowotnej, zarówno kobiety, jak i mężczyzny. Obecnie dysponujemy coraz doskonalszymi metodami stymulacji hormonalnej, co również daje parze większe szanse na potomstwo.

Ważne!

Niepłodność jest chorobą, która wymaga leczenia. Im wcześniej zostanie ono podjęte, tym większe szanse na doczekanie potomstwa.

Źródło: Artykuł powstał na podstawie wykładu prof. Roberta Spaczyńskiego wygłoszonego w ramach XIX Ogólnopolskiej Konferencji „Polka w Europie” (listopad 2020) organizowanej przez Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.