Tężyczka: skurcz, drżenie, mrowienie. To objaw chorób przytarczyc

25.03.2019
Aktualizacja: 18.07.2019 09:40
Tężyczka objawia się skurczami i drżeniem mięśni

Tężyczka to przede wszystkim drżenie mięśni i ich bolesne skurcze, ale także mrowienie w okolicy ust i opuszek placów. Gdy pojawią się takie objawy, może to świadczyć o zaburzeniach gospodarki wapniowo-fosforanowej organizmu, ale także o chorobie tarczycy. Tężyczka jest bowiem objawem, nie chorobą, a jej wystąpienie najlepiej od razu konsultować z lekarzem. Jak rozpoznać tężyczkę? Jak ją leczyć?

Tężyczka jest objawem, nie chorobą. Charakteryzuje się niekontrolowanymi, często bolesnymi skurczami oraz drżeniem mięśni, a także mrowieniem odczuwanym w różnych rejonach ciała. 

Przyczyny tężyczki

Występowanie tężyczki związane jest z niedoborem wapnia w organizmie. Pojawienie się objawów wiąże się z nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową, a pierwiastkiem, który bierze istotny udział w procesach przekazywania impulsów nerwowo-mięśniowych, jest właśnie wapń. Zmniejszenie wapnia we krwi, czyli hipokalcemia, któremu towarzyszy dodatkowo zmniejszenie stężenia magnezu i potasu, prowadzą do występowania tężyczki.

Co ciekawe, tężyczka jest objawem chorób endokrynologicznych. Wszystko dlatego, że parathormon (PTH), wydzielany przez przytarczyce (gruczoły, zwykle cztery, zlokalizowane na szyi, w okolicy tarczycy) reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu. W prawidłowych warunkach, gdy zmniejsza się stężenie wapnia w organizmie, hormon ten „dąży” do wyrównania poziomu poprzez uwalnianie zapasów wapnia z kości, zwiększenie wchłaniania z przewodu pokarmowego i zwrotne wchłanianie wapnia w nerkach. 

Niestety, w niektórych przypadkach, zwykle w niedoczynności przytarczyc, parathormon wydzielany jest w niewystarczającej ilości, dlatego proces regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej jest zaburzony, a efektem tego jest zmniejszenie stężenia wapnia w surowicy krwi. 

Częstym powodem tężyczki jest przypadkowe usunięcie gruczołu przytarczowego podczas operacji w obrębie tarczycy.

Tężyczkę dzieli się na dwa rodzaje:

  • Jawną: ten stan cechuje nadmierna pobudliwość nerwów i mięśni przy współistniejących zaburzeniach hormonalnych. Najczęstszą przyczyną tężyczki jawnej jest uszkodzenie przytarczyc w czasie zabiegów operacyjnych szyi, w tym po operacji tarczycy, a także radioterapia okolic szyi i choroby, w których przebiegu dochodzi do zmniejszenia stężenia wapnia we krwi. Do hipokalcemii dochodzi także w przypadku stanów przebiegających z wyniszczeniem oraz w wyniku stosowania niewłaściwej diety ubogiej w wapń.
  • Utajoną: objawy są nietypowe, mogą występować także przy odpowiednim stężeniu wapnia, a niedoborach magnezu i potasu. Tężyczkę utajoną charakteryzuje występowanie objawów, na przykład skurczu mięśni, prowokowanych przez pewne bodźce, w tym sytuacje stresowe, ataki paniki. Nie ma objawów, które jednoznacznie wskazują na tężyczkę utajoną, dlatego zwykle rozpoznaje się ją przypadkiem u osób na pozór zdrowych.  

Objawy tężyczki

Charakterystycznym, pierwszym objawem tężyczki jest uczucie mrowienia wokół ust i w opuszkach palców. Następnie pojawiają się bolesne skurcze mięśni i drżenie. 

Skurcze rozpoczynają się od rąk, potem przechodzą na przedramiona, ramiona, twarz (skurcze powiek i mięśni wokół ust), a także klatkę piersiową i nogi.

Oprócz bolesnych skurczy i drżenia, niektóre osoby odczuwają także światłowstręt, mają zaburzenia widzenia, odczuwają ból w klatce piersiowej, kołatanie serca, ból głowy. W ekstremalnych przypadkach może dojść do utraty przytomności z drgawkami, co bywa mylone z atakiem padaczki, a także silnego skurczu krtani uniemożliwiającego swobodne oddychanie.

ZOBACZ: Drętwienie lub mrowienie twarzy – czego może być objawem?

Warto wiedzieć

Co zrobić, gdy pojawią się objawy?

Jeśli dojdzie do skurczu krtani, utraty lub zaburzenia przytomności, należy do osoby chorej wezwać pogotowie. Jeśli mrowienie, drżenie i skurcze mięśni powtarzają się, ale ich natężenie i siła nie zagrażają zdrowiu i życiu, należy zgłosić się na badanie do lekarza rodzinnego.

Rozpoznanie (diagnoza) tężyczki

Podstawą rozpoznania tężyczki jest wywiad, czyli zebranie przez lekarza informacji na temat częstości występowania objawów, ich charakteru, nasilenia. 

W celu rozpoznania tężyczki wykonuje się badanie elektromiograficzne (EMG), czyli tzw. próbę tężyczkową, która jest najczulszym testem wykazującym nadpobudliwość nerwowo-mięśniową. Efekt dodatni próby tężyczkowej jest wskazaniem do wykonania badań endokrynologicznych.

U osób z tężyczką utajoną niezbędnym elementem diagnostyki jest także badanie psychologiczne.

Objawy, które mogą sugerować tężyczkę:

  • objaw Chwostka, czyli gwałtowne skurcze mięśni mimicznych twarzy po uderzeniu młoteczkiem neurologicznym w okolicę policzka,
  • objaw Trousseau, czyli przykurcz palców dłoni i ustawienie ich w postaci tzw. ręki położnika,
  • wzmożone napięcie nerwowe,
  • bóle brzucha i wzdęcia.

Leczenie tężyczki

Leczenie tężyczki polega na uregulowaniu gospodarki wapniowo-fosforanowej poprzez zwiększenie stężenia wapnia we krwi i utrzymanie tego stężenia na prawidłowym poziomie. Jeśli oprócz niedoboru wapnia występuje niedobór potasu lub witaminy D, to stosuje się dodatkową suplementację tych składników. Zaleca się również stosowanie odpowiedniej diety, która zapewni stałą podaż wapnia (także po zakończeniu leczenia).

U osób z niedoczynnością przytarczyc, u których występują objawy tężyczki, zaleca się przewlekłe (stałe) leczenie doustnymi preparatami wapnia i witaminy D. Natomiast u osób z tężyczką utajoną zaleca się zwykle doustne preparaty magnezu, a także opiekę psychologa. 

Wyleczenie zależy od przyczyny tężyczki. Jeśli objawy powodowane są obniżeniem stężenia wapnia powodowanym np. przez stosowanie leków moczopędnych, to samo odstawienie leków powinno spowodować wzrost stężenia wapnia i ustąpienie objawów. U osób z niedoczynnością przytarczyc, u których występuje hipokalcemia, suplementacja wapnia zwykle pomaga pozbyć się objawów tężyczki. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl