Depresja wywołana zbyt niskim testosteronem? Zobacz, o hormony robią z psychiką mężczyzn

15.10.2020
Aktualizacja: 15.10.2020 16:31
Testosteron: jak działa na męską psychikę
fot. Shutterstock

Hormony są spoidłem, które scala organizm, właściwie wszystkie narządy – zaczynając od mózgu, a kończąc na komórkach. U mężczyzn wszelkie wahania testosteronu mogą wywoływać wahania nastroju, nerwowość, a nawet depresję. Zobacz, jak męskie hormony wpływają na psychikę, ciało i mózg.

  • Znaczenie  hormonów jest dla zdrowia psychicznego i fizycznego ogromne.
  • Testosteron ma ogromny wpływ na męską  psychikę i  ciało. Wpływa na dobry nastrój, na brak tendencji do depresji, wybuchowości.

Układ hormonalny konsoliduje organizm i zapewnia mu prawidłowe działanie. Nasze zdrowie, samopoczucie, psychika wpływa są  ściśle związane z zaburzeni amiami hormonalnymi.

Testosteron: jak wpływa na życie mężczyzn?

Do okresu dojrzewania testosteron nie ma większego znaczenia, bo chłopcy mają bardzo niski poziom tego hormonu. Dopiero później około 13., 14. roku życia zaczyna się proces dojrzewania. W związku z tym jądra zaczynają wydzielać duże ilości testosteronu i dochodzi do tak zwanej androgenizacji. Ma ona wiele objawów cielesnych, czyli mutację, pojawienie się na twarzy zarostu, trądzik. 

Mózg musi przyzwyczaić się  do wysokich stężeń testosteronu. Chłopiec niekiedy zaczyna być krnąbrny, pyskaty, buntowniczy. Zamienia się w mężczyznę. Taki proces kończy się około 17. roku życia. Oczywiście nastolatek nadal jest niedojrzały emocjonalnie, ale wygląda i często  zachowuje się  jak mężczyzna. Na przykład zaczyna się ujawniać popęd płciowy, czyli libido oraz pewne zachowania, jak agresja (nie zawsze w negatywnym znaczeniu) czy chęć rywalizacji.

Później jest szczytowa forma hormonalna, który przypada między 20. a 25.-30. rokiem życia. Chłopcy stają się męscy, mają wysokie libido, siłę. Mniej więcej około 30.-35. roku życia zaczyna się  starzenie męskiego układu hormonalnego.

Chwiejny poziom testosteronu: co powoduje w życiu mężczyzny?

Część chłopców ma pewne wrodzone choroby, które objawiają się tak zwanym hipogonatyzmem, czyli niedoborem testosteronu. Na początku chłopiec nie dojrzewa w odpowiednim czasie, tylko później lub w ogóle. Jeżeli nie zaobserwowane zostają cechy dojrzewania w wieku około 14 lat, to lekarze rozpoznają opóźnione dojrzewanie. Najczęściej jest to tak zwane konstytucjonalne opóźnione dojrzewanie, kiedy chłopak jest w zasadzie zdrowy, ale z różnych względów dojrzewa później niż rówieśnicy.

Testosteron ma ogromny wpływ na męską  psychikę, wszelkie wahania w jedną, czy drugą stronę są bardzo niekorzystne. Testosteron jest głównym paliwem dla mężczyzn, w kontekście metabolizmu, siły, ale również psychiki. Wpływa na dobry nastrój, na brak tendencji do  depresji, prawidłowe poczucie własnej wartości. Rozdrażnienie, nerwowość i wybuchowość mogą świadczyć o niedoborze testosteronu. Jakość życia i dobrostan psychiczny w dużej mierze zależą od prawidłowego poziomu testosteronu.  

Pacjentom z niedoborem testosteronu niczego się nie chce, mają obniżony nastrój, a nawet depresję. Takich objawów psychogennych może być dużo. Dodatkowo, przy niskim stężeniu testosteronu ryzyko, że w przyszłości u pacjentów wystąpi otyłość, cukrzyca, nadciśnienie, osteoporoza, miażdżyca, jest większe, a w konsekwencji wzrasta ryzyko zawału serca.

Lekarze od kilkunastu lat obserwują tak zwany hipogonadyzm czynnościowy. Najczęściej pojawia się u młodych ludzi. Jest to zaburzenie hormonalne spowodowane nie chorobą jąder czy przysadki, która reguluje czynności jąder, a czynnikami zewnętrznymi i niezdrowym stylem życia. Najczęściej występuje u mężczyzn z nadwagą  i otyłością, bo wtedy traci się testosteron, ponieważ jest on metabolizowany do hormonów kobiecych - estrogenów. Proces ten zachodzi w tkance tłuszczowej podskórnej, głównie brzusznej. W rezultacie obserwowany jest względny niedobór testosteronu, nadmiar estrogenów i obniżone libido. Zatem tryb życia może powodować, że układ hormonalny mężczyzn nie działa prawidłowo. 

Jak przebiega andropauza  u mężczyzn?

Andropauza dotyczy każdego mężczyzny, ale przebiega  w różnym tempie. U jednego gwałtownie – jeżeli występują choroby współistniejące, wtedy testosteron obniża się szybciej – u innych, zdrowych mężczyzn o dobrych genach – powoli. Jeżeli dojdzie do istotnego obniżenia stężenia hormonalnego, to zaczynają pojawiać się objawy kliniczne.

Objawy te dzielą się na trzy grupy: objawy dotyczące sfery seksualnej, psychicznej, metabolicznej. Pierwszymi objawami niedoboru testosteronu i najbardziej charakterystycznymi są: obniżone libido, zmniejszenie intensywności myśli o seksie, brak porannych erekcji oraz zaburzenia wzwodu.

Jeżeli te objawy występują u młodych mężczyzn, między 25.-30. rokiem życia, należy się zastanowić, czy problem nie ma podłoża psychogennego.

Źródło: "Być mężczyzną. Co to dzisiaj znaczy", Bożena Szwarc. Burda, 2020. Rozmowa z prof. Michałem Rabijewskim, specjalistą chorób wewnętrznych, endokrynologiem, andrologiem klinicznym.