Zamknij

Sowy i skowronki mają inne ryzyko cukrzycy i chorób serca. Chodzi o rytm dobowy

17.10.2022
Aktualizacja: 17.10.2022 16:15

To, o jakiej porze dnia czy nocy jesteś bardziej aktywny, jest cechą wrodzoną, ale ma związek z ryzykiem wystąpienia poważnych chorób. Jak udowadniają naukowcy, nocne sowy i wcześnie wstające skowronki różnią się między sobą nie tylko rytmem dobowym – obie grupy mają też inne prawdopodobieństwo cukrzycy i chorób serca.

Rytm dobowy wpływa na ryzyko cukrzycy
fot. Schutterstock
  1. Sowy i skowronki czerpią energię z innych źródeł
  2. Energia z tłuszczów kontra energia z węglowodanów
  3. Skowronki bardziej aktywne fizycznie od sów

Jesteś skowronkiem czy sową? Okazuje się, że nasze wzorce aktywności i cykle snu mogą wpływać na ryzyko wystąpienia chorób, takich jak cukrzyca typu 2 i choroby serca. Nowe badania opublikowane w „Experimental Physiology” wykazały, że cykle czuwania i spania są przyczyną różnic w metabolizmie i wpływają na to, z jakich źródeł organizm czerpie energię. Ma to bezpośredni wpływ na zdrowie i prawdopodobieństwo wystąpienia schorzeń związanych z gromadzeniem się tłuszczu w organizmie.

Sowy i skowronki czerpią energię z innych źródeł

Różnice metaboliczne mają związek z tym, jak każda z grup wykorzystuje insulinę, aby wspomagać pobieranie glukozy do komórek, które magazynują i wykorzystują energię. Dla tych, którzy są skowronkami, ważnym źródłem energii są tłuszcze, są oni bardziej aktywni w ciągu dnia i mają większą wydolność fizyczną niż sowy. Natomiast osoby, które wolą być aktywne w późniejszych godzinach dnia oraz nocą, do produkcji energii używają mniej tłuszczu niż skowronki, i to zarówno w w spoczynku, jak i podczas ćwiczeń.

Główne odkrycie autorów badania jest takie, że w organizmach nocnych sów mogą gromadzić się większe ilości tłuszczów niż u skowronków, co może zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 i chorób sercowo-naczyniowych.

Energia z tłuszczów kontra energia z węglowodanów

Naukowcy z Rutgers University wNew Jersey (USA) podzielili uczestników badania na dwie grupy na podstawie ich chronotypu, czyli naturalnej skłonności do aktywności i snu w różnych porach. Wykorzystali zaawansowane badania obrazowe do oceny masy i składu ciała, a także wrażliwości na insulinę, pobrali też próbki oddechu do pomiaru metabolizmu tłuszczów i węglowodanów.

Uczestnicy byli obserwowani przez tydzień, aby ocenić ich wzorce aktywności w ciągu dnia. Stosowali dietę kontrolowaną pod względem kalorii i wartości odżywczych i nie mogli jeść przez noc, aby zminimalizować wpływ diety na wyniki. Aby zbadać zdolność spalania energii, badani byli w stanie spoczynku przed wykonaniem dwóch 15-minutowych sesji ćwiczeń: jednej o umiarkowanej i jednej o wysokiej intensywności na bieżni. Poziomy sprawności tlenowej były testowane poprzez wyzwanie związane z pokonywaniem wzniesienia, którego nachylenie zwiększano o 2,5 proc. co dwie minuty, aż uczestnik poczuł się wyczerpany.

Skowronki bardziej aktywne fizycznie od sów

Naukowcy stwierdzili, że skowronki zużywają więcej tłuszczu do produkcji energii, zarówno w spoczynku, jak i podczas ćwiczeń, niż nocne sowy. Skowronki były również bardziej wrażliwe na insulinę. Z kolei nocne sowy były odporne na insulinę, co oznacza, że potrzebują więcej insuliny, aby obniżyć poziom glukozy we krwi, a ich organizmy jako źródło energii preferowały węglowodany niż tłuszcze. Upośledzona zdolność tej grupy do reagowania na insulinę w celu pobudzenia zużycia energii może być szkodliwa, ponieważ wskazuje na większe ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 i/lub chorób serca. Przyczyna tego przesunięcia preferencji metabolicznych między skowronkami a sowami jest jeszcze nieznana.

– Różnice w metabolizmie tłuszczów między skworonkami a sowami pokazują, że rytm okołodobowy naszego organizmu może wpływać na to, jak nasze ciało wykorzystuje insulinę. Wrażliwa lub upośledzona zdolność do reagowania na hormon insuliny ma poważne implikacje dla naszego zdrowia – mówi prof. Steven Malin z Rutgers University, główny autor badania. – Obserwacja ta pomaga nam zrozumieć, jak rytmy okołodobowe naszego organizmu wpływają na zdrowie. Ponieważ chronotyp wydaje się wpływać na nasz metabolizm i działanie hormonów, sugerujemy, że chronotyp mógłby być wykorzystany jako czynnik pozwalający przewidzieć ryzyko choroby u danej osoby – wyjaśnia profesor.

Naukowiec dodaje: – Stwierdziliśmy również, że skowronki są bardziej aktywne i sprawne fizycznie niż sowy, które prowadzą bardziej siedzący tryb życia. Potrzebne są dalsze badania, aby zbadać związek między chronotypem, ćwiczeniami i adaptacją metaboliczną, aby określić, czy ćwiczenia w ciągu dnia mogłyby przynieść większe korzyści dla zdrowia.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: The Physiological Society / „Experimental Physiology”