Niskorosłość (niedobór wzrostu): przyczyny i leczenie niskiego wzrostu

23.10.2019
Aktualizacja: 23.10.2019 12:42
Niski wzrost
fot. Shutterstock

Niski wzrost jest częstą przyczyną kompleksów, ale nie zawsze świadczy o zaburzeniu lub chorobie. Niskorosłość zazwyczaj występuje rodzinnie, bo niski wzrost odziedziczyć można po przodkach. Zahamowanie wzrostu, zwłaszcza gdy w rodzinie obserwuje się wyższy wzrost, powinno skłonić do wizyty u lekarza. Może być to bowiem objaw problemów z przysadką. 

Niskorosłość, czyli niedobór wzrostu, to sytuacja, gdy wzrost dziecka mieści się poniżej 3. centyla określonego dla wieku i płci. Skąd wiadomo, czy wzrost jest zbyt niski? Prawidłowy proces przyrostu wzrostu i masy ciała mierzony jest na podstawie tzw. siatki centylowej, która sporządzana jest dla określonej populacji chłopców i dziewcząt.

ZOBACZ: Jakie jest prawidłowe BMI u dzieci? Sprawdź siatki centylowe 

Niedobór wzrostu często stwierdzany jest dopiero w wieku przedszkolnym, gdy tempo wzrastania ulega powolnemu zmniejszeniu i dziecko zaczyna wyraźnie odstawać wzrostem od rówieśników. Dzieci urodzone z małą masą ciała często są mniejsze od swoich rówieśników w pierwszych 2-3 latach życia, ale w późniejszym wieku zwykle nadrabiają niedobór wzrostu.

Wyjątkiem jest ciężki niedobór hormonu wzrostu, co objawia się niedorozwojem prącia i napadami drgawek spowodowanymi zmniejszeniem stężenia cukru we krwi już u niemowląt. Takie sytuacją są jednak rzadkie.

Niskorosłość: przyczyny niskiego wzrostu

Wysokość ciała niższa niż wysokość średnia nie zawsze jest chorobą. Różnice we wzroście są normalną cechą ludzi i zdrowe niskie dziecko nie powinno być obarczane nieprawidłową diagnozą. Oceniając wysokość dziecka i dorosłego, trzeba przede wszystkim brać pod uwagę wzrost rodziców, ponieważ bardzo często niski wzrost jest cechą rodzinną.

Mało tego, wzrost może być dziedziczony nie tylko po rodzicach. Bywa, że dziecko dziedziczy niski wzrost po jednym z dziadków. Co ciekawe, niskorosłość pochodzenia rodzinnego może w rodzinie wielodzietnej dotyczyć tylko jednego dziecka.

Przyczyną niedoboru wzrostu mogą być zaburzenia hormonalne, takie jak niedobór hormonu wzrostu, niedoczynność tarczycy lub nadmiar hormonów wydzielanych przez korę nadnerczy. 

Za niski wzrost odpowiadają także zespoły genetyczne, na przykład genetycznie uwarunkowana chondrodystrofia lub chondrodysplazja. U dziewczynek należy brać pod uwagę zespół Turnera.

Niedobór wzrostu dotyczy często dzieci chorujących na przewlekłe choroby przewodu pokarmowego, w tym choroby wątroby, choroby płuc, nerek, układu kostno-stawowego i dzieci z ciężkimi wrodzonymi wadami serca.

Spowolnienie lub zaburzenie wrastania obserwuje się nierzadko u dzieci z rodzin patologicznych lub wychowywanych w zakładach wychowawczych. Niskiemu wzrostowi towarzyszą zazwyczaj brak apetytu i mała masa ciała, to element tzw. choroby sierocej.

Bardzo niepokojącym sygnałem jest zwolnienie lub zahamowanie wzrostu u dziecka, które wcześniej rosło prawidłowo. Może być to objaw guza niszczącego przysadkę mózgową, która wydziela hormon wzrostu.

Niskorosłość: leczenie niskiego wzrostu

Niskorosłość rodzinna nie wymaga leczenia, taką sytuację uznaje się za normalną.

Niedobór hormonów tarczycy leczy się poprzez podawanie dziecku preparatów zawierających tyroksynę, czyli hormon produkowany przez tarczycę.

Stwierdzenie niedoboru hormonu wzrostu u dziecka lub potwierdzenie zespołu Turnera u dziewczynki kwalifikuje do przyznania leczenia hormonem wzrostu. Leczenie jest wieloletnie i polega na codziennym podawaniu leku w zastrzykach. W trakcie leczenia trzeba systematycznie zgłaszać się na badania kontrolne.

Leczenie hormonem wzrostu kończy się w wieku, w którym dziecko osiąga swój ostateczny wzrost. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.