Niedoczynność tarczycy: dlaczego tyjemy? Choroby tarczycy a otyłość

14.08.2019
Aktualizacja: 14.08.2019 14:19
Niedoczynność tarczycy a tycie
fot. Shutterstock

Niedoczynność tarczycy jest związana z wyższym poziomem hormonu stymulującego tarczycę do działania (TSH) i wyższym wskaźnikiem masy ciała (BMI), choć naukowcy wciąż nie do końca wiedzą dlaczego.

Wiele osób łączy przyrost masy ciała z niedoczynnością tarczycy, ale naukowcy nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o przyczyny związku chorób tarczycy z otyłością. Sprawdź, jakie tropy sprawdzają.

Niedoczynność tarczycy — tycie czy chudnięcie?

Niedoczynność tarczycy to stan, w którym tarczyca produkuje za mało hormonów w stosunku do zapotrzebowania organizmu. Niedoczynność tarczycy związana jest z podwyższonym poziomem TSH — hormonem tyreotropowym, produkowanym przez przysadkę mózgową, stymulującym tarczycę do produkcji i wydzielania hormonów tarczycy – trójjodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4).

W 2006 r. w International Journal of Obesity opublikowano wyniki analizy porównawczej poziomów BMI i TSH u 6164 dorosłych, badanych w latach 1995–2001. Zaobserwowano, że wyższe BMI było związane z wyższym TSH, a wzrost BMI był skorelowany ze wzrostem TSH.

W innym badaniu przeprowadzonym na pacjentach z otyłością wykazano, że u 11,5 proc. pacjentów stwierdzono niezdiagnozowaną wcześniej subkliniczną niedoczynność tarczycy. Jeszcze wyższy wskaźnik pacjentów z niewykrytą niedoczynnością tarczycy, bo aż 25 proc., odnotowano u pacjentów w grupie 72 osób przygotowujących się do operacji żołądka, służącej zmniejszeniu otyłości olbrzymiej.

Naukowcy doszli do wniosku, że chorobliwa otyłość jest związana z podwyższonym TSH, a utrata masy ciała po operacji powoduje zmniejszenie TSH, ale nie wykazano bezpośredniego związku między TSH a BMI.

Zobacz takżeKalkulator BMI: oblicz wskaźnik masy ciała

Niedoczynność tarczycy a tycie — przyczyny

Z badań opublikowanych w 2017 r., prowadzonych przez 10 lat przez Teheran Thyroid Study w grupie 1100 osób wynika, że u osób z prawidłową masą tarczycy do zmiany masy ciała przyczyniają się zmiany stężenia FT4 w surowicy, ale nie TSH. To tłumaczyłoby związek otyłości z chorobą Hashimoto, w której FT4 jest obniżone przy podwyższonym TSH, a niedoczynność wynika z zapalenia tarczycy, a nie z niewydolności przysadki.

Są też inne tropy. W kilku badaniach stwierdzono zmiany w TSH w otyłości przy normalnym poziomie T4 i T3, co doprowadziło część naukowców do przekonania, że istnieje inna przyczyna podwyższenia TSH, która nie jest związana z niskim poziomem krążących hormonów tarczycy. Pojawiła się m.in. teoria, że do zmian w tarczycy prowadzi insulinooporność. Badane są również związki podwyższonego TSH z leptyną — hormonem odpowiedzialnym za uczucie głodu oraz adiponektyną — hormonem odpowiedzialnym głównie za przemianę glukozy i kwasów tłuszczowych w wątrobie i mięśniach, wpływając na wrażliwość na insulinę.

Zobacz takżeDieta w niedoczynności tarczycy (Hashimoto) - co jeść, czego unikać?

Niedoczynność tarczycy — dlaczego więc tyjemy?

Potwierdzoną naukowo przyczyną zwiększenia masy ciała w niedoczynności tarczycy są obrzęki, w tym obrzęk śluzowaty, wynikający z zatrzymywania wody w organizmie. Z badań wynika, że po rozpoczęciu leczenia niedoczynności tarczycy następuje spadek wagi, choć nie jest on związany z zawartością tkanki tłuszczowej, a ze zmniejszeniem nadmiaru wody.

Powodem tycia w niedoczynności tarczycy może też być zmiana nawyków żywieniowych (np. zwiększenie podaży słodyczy i węglowodanów prostych), spowodowana obniżeniem nastroju po rozpoznaniu choroby przewlekłej.

Niezależnie od dyskusji na temat przyczyn przyrostu masy ciała w niedoczynności tarczycy, eksperci są zgodni: niewyrównana niedoczynność tarczycy może być przyczyną zwiększenia masy ciała, ale wyrównana niedoczynność (w tym Euthyroksem) tycia nie powoduje.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: The Role of Your Thyroid in Metabolism and Weight Control, J.Jaques, obesityaction.org; Association between Thyroid Function and Body Mass Index: A 10-Year Follow-Up, Endocrine Research Center, Research Institute for Endocrine Sciences, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Annals of Nutrition&Metabolism 2007