Nadczynność tarczycy: leczenie. Jak leczyć nadmiar hormonów?

12.08.2019
Aktualizacja: 16.09.2019 16:18
Leczenie nadczynności tarczycy
fot. Shutterstock

Nadczynność tarczycy to stan, gdy tarczyca produkuje za dużo hormonów w stosunku do zapotrzebowania organizmu. To wywołuje niekorzystną odpowiedź organizmu i szereg objawów utrudniających normalne funkcjonowanie. Leczenie nadczynności tarczycy jest konieczne, bo nie tylko łagodzi objawy, ale zapobiega także groźnym powikłaniom zdrowotnym.

Leczenie nadczynności tarczycy jest konieczne, bo nieleczona nadczynność może doprowadzić do występowania objawów związanych z nadmiarem hormonów tarczycy, w tym ciągłego uczucia gorąca, wzmożonej potliwości, chudnięcia, przyśpieszonej czynności serca, objawów ocznych – wytrzeszczu, podwójnego widzenia, obrzęku i zaczerwienienia powiek lub spojówek.

Nieleczona nadczynność tarczycy może również prowadzić do niebezpiecznych powikłań: zaburzeń rytmu serca, niewydolności serca, osteoporozy, przełomu tarczycowego. U kobiet w ciąży nieleczona nadczynność jest zagrożeniem dla matki i płodu.  

ZOBACZ: Nadczynność tarczycy w ciąży może być groźna. Jak rozpoznać objawy? 

Nadczynność tarczycy jest zaburzeniem, które charakteryzuje nadmierna produkcja hormonów przez tarczycę. Tarczyca odpowiada za wytwarzanie i uwalnianie trijodotyroniny (T3) oraz tyroksyny (T4), hormonów regulujących funkcję większości tkanek organizmu, wpływających na metabolizm organizmu i produkcję ciepła. Działanie tarczycy kontrolowane jest przez przysadkę mózgową, która uwalnia hormon tyreotropowy (TSH) pobudzający tarczycę do produkcji hormonów. Jeśli z jakiegoś powodu tarczyca zaczyna produkować hormony w nadmiarze, to organizm reaguje negatywnie, nasilając produkcję ciepła (nadmierna potliwość), przyspieszając przemianę materii (chudnięcie). Pojawiają się również zaburzenia rytmu serca, zdarzenia zakrzepowo-zatorowe.

Główne przyczyny nadczynności tarczycy:

  • Choroba Gravesa i Basedowa: to choroba autoimmunologiczna, w której własne przeciwciała pobudzają tarczycę do produkcji hormonów.
  • Guzki toksyczne produkujące hormony.

Rzadziej przyczyną nadczynności tarczycy jest  podostre zapalenie tarczycy (choroba związana z przebytą wcześniej infekcją wirusową), poporodowe zapalenie tarczycy, zażywanie niektórych leków (polekowa nadczynność tarczycy).

Nadczynność tarczycy: leczenie

Leczenie nadczynności tarczycy zależy od przyczyn choroby, stopnia nasilenia nadczynności, wieku, ewentualnego współistnienia innych chorób. Leczenie nadczynności tarczycy polega przede wszystkim na hamowaniu produkcji hormonów tarczycy poprzez podawanie leków przeciwtarczycowych, hamowaniu skutków nadmiaru hormonów w organizmie, eliminacji nieprawidłowej tkanki tarczycowej.

Jeśli przyczyną nadczynności jest choroba Gravesa-Basedowa, to stosuje się leczenie farmakologiczne lekami przeciwtarczycowymi i zwykle taka forma leczenia jest wystarczająca. Leczenie farmakologiczne ma na celu łagodzenie objawów i blokowanie wytwarzania hormonów do czasu osiągnięcia remisji immunologicznej. U części chorych po kilku miesiącach dochodzi do zaprzestania wytwarzania przeciwciał i powrotu do zdrowia. U niektórych jednak mimo upływu czasu nie wygasa powstawanie przeciwciał i konieczne jest leczenie radykalne lub przewlekłe stosowanie leków przeciwtarczycowych. To samo dotyczy osób, u których występują powikłania choroby, na przykład objawy oczne.

Guzki toksyczne, czyli wytwarzające hormony, które są przyczyną nadczynności, usuwa się po wstępnym etapie leczenia lekami. Nieprawidłową tkankę tarczycową można wyeliminować operacyjnie podczas zabiegu chirurgicznego, za pomocą leczenia radiojodem, a także poprzez wstrzykiwani etanolu (w przypadku guzków toksycznych).

Subkliniczną, czyli utajoną nadczynność tarczycy, leczy się tylko w określonych przypadkach, na przykład w u kobiet ciąży. 

Czy nadczynność tarczycy można wyleczyć? Całkowite wyleczenie nadczynności tarczycy, czyli stan, gdy nie trzeba stosować żadnego leczenia, uzależniony jest od przyczyny nadczynności. W przypadku choroby Gravesa-Basedowa chorzy muszą zwykle leczyć się przez bardzo długi czas. Po leczeniu radiojodem lub po usunięciu tarczycy często występuje niedoczynność tarczycy, która wymaga stałego leczenia preparatami tyroksyny do końca życia.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.