Zamknij

Chora tarczyca daje charakterystyczne objawy. Na co zwrócić uwagę?

11.12.2020
Aktualizacja: 05.10.2021 08:20
Chora tarczyca
fot. Shutterstock

Nieprawidłowa praca tarczycy negatywnie wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. Choć jej wielkość nie przekracza rozmiarów motyla, to nadprodukcja bądź niedobór wytwarzanych przez nią hormonów może wywoływać poważne skutki zdrowotne. O tym, jak rozpoznać choroby tarczycy, mówi prof. dr hab. Marcin Barczyński, specjalista chirurgii ogólnej i onkologicznej z krakowskiego SCM clinic.

Szacuje się, że już co piąty Polak cierpi na chorobę tarczycy. Większość przypadków dotyczy kobiet, które mają problemy z tym gruczołem, aż 9 razy częściej niż mężczyźni. Polacy chorują głównie na nadczynność lub niedoczynność tarczycy, lub mają zmiany o charakterze guzów w obrębie tego narządu. Na szczęście nie wszystkie z nich są złośliwe, choć duże zmiany o charterze łagodnym również znacząco wpływają na nasze funkcjonowanie. 

Chora tarczyca: co powinno nas zaniepokoić?

Objawy wynikające ze niedoczynności tarczycy to ospałość, spadek nastroju i brak sił witalnych. Chorzy zauważają problemy ze zrzuceniem wagi. Mogą pojawiać się choroby układu krążenia, związane z podwyższonym stężeniem cholesterolu, który wiąże się ze spadkiem stężenia hormonów tarczycowych.

Zupełnym przeciwieństwem są symptomy nadczynności tarczycy, czyli nadmiar energii, pobudzenie, czy zaburzenia rytmu serca, dotykające głównie osób starszych.

Prof. dr hab. Marcin Barczyński podkreśla, że problemem u osób zmagających się z rakiem tarczycy jest to, że często nie daje on żadnych konkretnych objawów. Dlatego tak zalecane jest regularne wykonywanie samobadania.

- Jeżeli w obrębie tarczycy, pod palcami wyczuwamy jakiekolwiek stwardnienie lub widzimy w lustrze asymetrię, powinniśmy zgłosić się do specjalisty na dalszą diagnostykę w tym kierunku. Jeżeli choroba nowotworowa jest mocno rozwinięta, chorzy zauważają takie objawy takie jak duszności, chrypka, trudności w połykaniu. Jest to związane głównie z dużym rozmiarem guza, który nacieka okoliczne struktury na szyi – tłumaczy specjalista SCM clinic.

Wole guzkowe tarczycy objawiają się z kolei tym, że gruczoł jest znacząco powiększony i występują na nim łagodne guzki. Osoby zmagające się z tą przypadłością odczuwają ucisk w obrębie szyi, czasami wręcz trudności w oddychaniu i połykaniu, a także miewają chrypę.

Chora tarczyca: jak zapobiegać?

Jest wiele czynników, które zwiększają ryzyko rozwoju chorób tarczycy. Za jednego z głównych winowajców uznawany jest przewlekły stres. Znacząco osłabia on układ immunologiczny, co może przyczyniać się do większej podatności na powstawania stanów zapalnych.

Niekorzystnie na stan gruczołu wpływają także używki i różnego rodzaju toksyny środowiskowe. Również niedobór lub namiar jodu przyczynia się do chorób tarczycy. Bardzo ważne także są składniki takie jak: żelazo, cynk, selen, witaminy z grupy B, a także witaminy C i D.

Otyłość i związana z nią insulinooporność również predysponują do nowotworów tarczycy. To przez to, że tkanka tłuszczowa stanowi rezerwuar dla toksyn rozpuszczalnych w tłuszczach, które mogą uszkadzać DNA komórek.

Nie bez znaczenia jest większa w dzisiejszych czasach ekspozycja na promieniowanie jonizujące (częściej korzystamy z badań RTG), a także dla ludzi urodzonych przed 1986 rokiem katastrofa w Czarnobylu.

Dlatego profilaktycznie, aby uniknąć chorób tarczycy, należy zadbać o lepszy tryb życia, a więc ograniczyć stres, zapewnić sobie odpowiednią dawkę snu, właściwe się odżywiać, w tym suplementować witaminę D, odstawić papierosy i wyjeżdżać na łono natury.

Chora tarczyca: jakie badania wykonać?

Stan tarczycy można kontrolować, wykonując regularnie profilaktyczne badania. Do takich należy badanie stężenia TSH, hormonu wydzielanego przez przysadkę mózgową, który pobudza produkcję i wydzielanie hormonów tarczycy. Badanie to pozwala wykryć zaburzenia czynności tarczycy. Przy typowym dla nadczynności tarczycy nadmiarze hormonów tarczycowych stężenie TSH maleje, natomiast przy ich niedoborze – wzrasta. Gdy wynik TSH jest nieprawidłowy, konieczne jest badanie stężenia hormonów FT3 i FT4 oraz dalsza diagnostyka.

Kolejnym ważnym badaniem kontrolnym jest USG tarczycy. Pomaga ono obrazowo ocenić ten gruczoł – jego wielkość, strukturę i występowanie ewentualnych guzków oraz ich fenotyp. Dzisiejsze urządzenia wykrywają zmiany o wielkości kilku milimetrów. Zmiana, która powinna budzić niepokój, ma zazwyczaj nieregularne granice, jest hypoechogeniczna i posiada mikrozwapnienia.

- Jeśli zmiany wyglądają podejrzanie, konieczna może być biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC). Polega ona na aspiracji zawiesiny komórek wraz z płynem międzykomórkowym z badanej zmiany poprzez wkłucie cienką igłą. Pobrane od pacjenta są więc jedynie komórki, a nie wycinki tkanek, które następnie poddawane są badaniu cytologicznemu. W jego trakcie patomorfolog ocenia ich wygląd, bez oceny struktury tkanki. Biopsja cienkoigłowa wykonywana jest najczęściej pod kontrolą USG (nazywana jest wtedy biopsją aspiracyjną cienkoigłową celowaną – BACC), dzięki czemu można precyzyjnie pobrać materiał nawet z małych zmian. Z racji tego, że używa się cienkich igieł, wykonuje się ją bez znieczulenia. Jest to proste i szybkie badanie, któremu zwykle nie towarzyszą powikłania. Ocena cytologiczna materiału w wielu wypadkach pozwala ustalić rozpoznanie, co z kolei pomaga w zakwalifikowaniu pacjenta do ewentualnego zabiegu operacyjnego – tłumaczy prof. Barczyński.

Specjalista: Prof. dr n. med. Marcin Barczyński jest specjalistą chirurgii ogólnej i onkologicznej, z podspecjalizacją w zakresie chirurgii endokrynologicznej w SCM clinic w Krakowie. Jest prezesem Europejskiego Towarzystwa Chirurgów Endokrynologów. W SCM clinic przeprowadza zabiegi z zakresu chirurgii ogólnej, endokrynologicznej i onkologicznej, jest także diagnostą ultrasonograficznym.