Badania tarczycy: które wykonać? Pakiet podstawowych badań

07.08.2019
Aktualizacja: 07.08.2019 16:25
Badania tarczycy
fot. Shutterstock

Badania tarczycy wykonuje się coraz częściej, bo według szacunków nawet co 5. Polak może mieć z tym gruczołem problem. Nadczynność, niedoczynność, zapalenie tarczycy, a nawet nowotwór – te wszystkie choroby można rozpoznać po wykonaniu kilku badań. Chora tarczyca nie boli, dlatego warto się badać i trzymać rękę na pulsie. 

Badania tarczycy wykonuje się wtedy, gdy zachodzi podejrzenie, że jej praca może być zaburzona, na przykład, gdy występują objawy wskazujące na jej nadczynność lub niedoczynność, a także, gdy w obrębie tarczycy pojawia się guzek. Lekarz może skierować na badania tarczycy z wielu powodów. Zwykle diagnostykę gruczołu tarczycowego zaczyna się od badań podstawowych: badania stężenia hormonów we krwi, badania USG tarczycy.

Tarczyca to niewielki gruczoł o kształcie motyla, położony w przedniej części szyi. Płaty tarczycy, przypominające motyle skrzydła, znajdują się po obu stronach tchawicy, a pomiędzy nimi znajduje się cieśń. Tarczyca odpowiada za wytwarzanie, przechowywanie, a także uwalnianie hormonów tarczycy do układu krwionośnego.

Tarczyca odpowiada za koordynowanie pracy wszystkich narządów wewnętrznych. To od hormonów tarczycy zależy nastrój, wygląd, samopoczucie. Hormony tarczycy tyroksyna (T4) i trójjodotyronina (T3) odpowiadają za metabolizm, pracę narządów, rytm serca, stężenie cholesterolu, masę ciała, poziom energii, siłę mięśni, pamięć.

Jakie badania na tarczycę?

Tarczyca narażona jest na wiele chorób — od niedoczynności do nadczynności, a także choroby autoimmunologiczne oraz nowotwory, z którymi zmaga się coraz więcej osób. 

Gruczoł tarczycowy współpracuje z przysadką mózgową i wspólnie kontrolują stężenie hormonów tarczycy we krwi. Gdy hormonów jest za mało, przysadka wytwarza większą ilość TSH (tyreotropiny) i daje tym samym sygnał tarczycy, by ta wytworzyła i uwolniła większą dawkę hormonów tarczycowych. Gdy równowaga hormonalna zostaje przywrócona, przysadka spowalnia produkcję TSH. Natomiast, jeśli tarczyca nie jest w stanie wyprodukować wystarczającej ilości hormonów, pojawia się niedoczynność tarczycy i ciało stanie się mniej aktywne. Nadmierna produkcja hormonów tarczycy powoduje z kolei nadczynność tarczycy, co powoduje, że procesy zachodzące w organizmie zostają przyspieszone.

Kiedy zbadać tarczycę? Jeśli zauważysz u siebie objawy nadczynności (zaburzenia snu, nadpotliwość, ciągłe uczucie gorąca, utrata masy ciała, kołatanie serca), objawy niedoczynności (ciągłe zmęczenie, wrażliwość na zimno, przyrost masy ciała, obniżenie nastroju) lub gdy wyczujesz na przodzie szyi guzek. Wskazaniem do badania hormonów tarczycy są również nieregularne miesiączki.

Badania krwi:

ANTY-TPO: znaczne zwiększenie miana przeciwciał obserwowane jest w chorobie Hashimoto, mniejsze, ale wciąż nieprawidłowe wartości występują u osób z innymi chorobami tarczycy. To badanie uzupełniające w rozpoznaniu i ocenie procesu autoimmunologicznych zapaleń tarczycy.
FT4: nieprawidłowe stężenie FT4, wraz z nieprawidłowym wynikiem badania TSH może świadczyć o zaburzeniach pracy tarczycy. Wzrost stężenia wolnej tyroksyny towarzyszy nadczynności, a spadek niedoczynności tarczycy.  
FT3: wzrost stężenia wolnej trójjodotyroniny (FT3) towarzyszy nadczynności, natomiast spadek niedoczynności tarczycy.
TSH: stężenie tego hormonu pozwala na ocenę pracy tarczycy. Wysoki poziom TSH może sugerować niedoczynność tarczycy, a nieprawidłowo niski jej nadczynność.

Badania krwi pomagają w ocenie funkcjonowania tarczycy. Pozwalają również ustalić, czy odczuwane objawy, takie jak np. wzrost masy ciała mają przyczynę endokrynologiczną.

Badanie obrazowe:

USG tarczycy: badanie służy do oceny wielkości, położenia i oceny morfologicznej tarczycy. Pozwala na zdiagnozowanie zaburzeń czynności tarczycy, uwidacznia powiększenie gruczołu, guzki i inne zmiany występujące w obrębie tarczycy. 

ZOBACZ: Hormony tarczycy: tyroksyna i trójjodotyronina (normy). Jak odczytać wynik badania?

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.