Badania na hormony tarczycy: jakie wykonać? Diagnostyka chorób tarczycy

30.08.2019
Aktualizacja: 17.09.2019 15:12
Badanie hormonów tarczycy
fot. Shutterstock

Masz problemy emocjonalne, kłopoty z wypróżnianiem, ze stanem skóry lub zaburzenia miesiączkowania? Te i inne objawy są wskazaniem do zbadania hormonów tarczycy. Pobranie próbki krwi i oznaczenie stężenia hormonów pozwala ocenić, czy tarczyca pracuje prawidłowo i czy wydziela taką ilość hormonów, jaką potrzebuje organizm.

Hormony tarczycy kontrolują czynność większości tkanek organizmu. Tarczyca jest narządem położonym u podstawy szyi, w jej przedniej części. Przylega do tchawicy. Składa się z dwóch płatów przedzielonych cieśnią. Gruczoł tarczowy produkuje dwa hormony: trijodotyroninę (T3) i tyroksynę (T4), które spełniają bardzo ważne funkcje w organizmie. Do produkcji hormonów tarczycy niezbędny jest jod.

Hormony tarczycy regulują metabolizm, czyli przemiany energetyczne i wpływają na procesy termogenezy - wytwarzania ciepła i utrzymywania prawidłowej temperatury ciała. Mają również duży wpływ na rozwój płodu.

Praca tarczycy nadzorowana jest przez przysadkę mózgową. Te dwa narządy pozostają ze sobą w ścisłej współpracy. Przysadka uwalnia hormon tyreotropowy (TSH) pobudzający tarczycę do produkcji hormonów: T3 i T4. Zależność tarczycy i przysadki określa się jako ujemne sprzężenie zwrotne, co polega na tym, że podwyższone stężenie hormonów tarczycy powoduje zmniejszenie uwalniania TSH przez przysadkę, a niedobór hormonów stymuluje produkcję TSH.

Badania hormonów tarczycy: kiedy wykonać?

Wskazaniem do zbadania hormonów jest podejrzenie nieprawidłowej pracy tarczycy lub choroby tego narządu. Lekarz może zlecić badanie hormonów tarczycy, gdy występują objawy nadczynności, niedoczynności, zapalenia.

Do objawów nadczynności tarczycy zalicza się: niepokój, pobudzenie, wilgotna i ciepła skóra, wypadanie włosów, wzmożona potliwość, uczucie kołatania serca, utrata masy ciała mimo zwiększonego apetytu, bezsenność
zaburzenia miesiączkowania, wzrost ciśnienia tętniczego krwi, biegunki, drżenie rąk.

Objawy niedoczynności tarczycy to przede wszystkim: przyrost masy ciała, osłabienie, senność, zaburzenia pamięci i koncentracji, uczucie chłodu, zaburzenia miesiączkowania u kobiet i osłabienie libido u mężczyzn, zmniejszona potliwość, suche, matowe, łamliwe włosy, wypadanie brwi i owłosienia łonowego, zwolniony rytm serca, zaparcia, bóle stawów.

Wskazaniem do oznaczenia T3 i T4 są:

  • nieprawidłowe stężenie TSH
  • monitorowanie skuteczności leczenia przeciwtarczycowego
  • monitorowanie skuteczności leczenia niedoczynności tarczycy
  • monitorowanie skuteczności leczenia raka tarczycy

Badania hormonów tarczycy: jakie wykonać?

Diagnostykę chorób tarczycy rozpoczyna się od oznaczenia stężenia TSH. Hormon ten nie jest co prawda produkowany przez tarczycę, ale przez przysadkę, która za jego pomocą kontroluje funkcje gruczołu tarczowego.

Badanie stężenia TSH jest najbardziej czułym badaniem świadczącym o nieprawidłowościach, ujawnia nawet bezobjawowe zaburzenia czynności tarczycy, również takie, gdzie FT3 i FT4 są w normie.

Przy nadczynności tarczycy (nadmiernej produkcji) tarczyca produkuje hormony zazwyczaj bez udziału TSH, dlatego jego poziom jest niski. Natomiast przy niedoczynności tarczycy (niedostatecznej produkcji) na odwrót - poziom TSH jest wysoki.

Aby potwierdzić chorobę tarczycy u osób z niskim stężeniem TSH, stosuje się oznaczenia wolnych hormonów tarczycy: FT3 i/lub FT4. W przypadku nadczynności stężenia tych hormonów są przeważnie podwyższone. W przypadku wysokiego stężenie TSH oznacza się FT4.

Normy hormonów tarczycy:

  • T3 całkowita (TT3): 1,3–3,1 nmol/l, T3 wolna (FT3): 4,0–7,8 pmol/l
  • T4 całkowita (TT4): 58–154 nmol/l, T4 wolna (FT4): 11,8–24,6 pmol/l

Oprócz podstawowych badań hormonalnych, lekarz może zlecić wykonanie antyTPO i antyTG 2 – badań, które pomagają stwierdzić choroby autoimmunologiczne dotykające tarczycę np. Hashimoto czy chorobę Gravesa-Basedowa.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.