Okiem eksperta: Trądzik – nie tylko problem młodzieńczy

Redakcja
29.10.2015
Aktualizacja: 08.03.2019 11:03
Okiem eksperta: Trądzik – nie tylko problem młodzieńczy
fot. Trądzik u dorosłych - przyczyny, objawy oraz leczenie [EKSPERT]

Trądzik pospolity jest aktualnie jednym z najczęstszych problemów dermatologicznych dotyczących ludzi z niemal każdej grupy wiekowej. Oszacowano, że wypryski pojawiające się na twarzy, owłosionej skórze głowy oraz na plecach są zmorą nawet 75 proc. młodzieży. Niestety, coraz powszechniejsze jest występowanie trądziku u osób po 20 roku życia ‒ głównie u młodych kobiet.

Acne tarda, czyli trądzik wieku dojrzałego może być wynikiem problemów z cerą ciągnących się za nami od czasów młodzieńczych. Jednak w niektórych przypadkach rozwija się on de novo, czyli nagle i bez konkretnej przyczyny. Towarzyszące mu wykwity skórne cechują się wyjątkową opornością na konwencjonalne leczenie. Często również nawracają i bez wątpienia stanowią poważny problem kosmetyczny oraz psychologiczny.

Jak powstaje trądzik wieku dorosłego?

Przyczyny i przebieg zmian trądzikowych są wieloczynnikowe. U ich podstawy leży stan zapalny mieszka włosowego (czyli jednostki włosowo-łojowej), które powoduje wzmożoną produkcję łoju (sebum), nadmierne rogowacenie jego ujścia oraz rozwój bakterii. Kombinacja powyższych trzech elementów stanowi bezpośrednią przyczynę pojawiania się zaskórników, a następnie grudek oraz krost zapalnych.

Istnieje jednak znacznie więcej czynników zewnętrznych sprawiających, że mieszek włosowy staje się nadwrażliwy.

Zaburzenia hormonalne

Huśtawka hormonalna to nieodłączny element dojrzewania. To właśnie hormony – a konkretnie androgeny – są winne łojotokom oraz nieestetycznym wypryskom. Po osiągnięciu dojrzałości płciowej gospodarka hormonalna zazwyczaj ulega stabilizacji. Czasami jednak produkcja androgenów (głównie testosteronu) pozostaje nieadekwatnie wysoka. W takiej sytuacji gruczoły łojowe są nieustannie pobudzane pochodną testosteronu, 5α-dihydrotestosteronem, który bezpośrednio stymuluje produkcję sebum oraz namnażanie się komórek naskórka, co przyczynia się do zatykania porów skóry.

Dowiedziono, że w większości przypadków trądziku dorosłych kobiet przyczyną jest właśnie wspomniany hiperandrogenizm, czyli nadmiar męskich hormonów płciowych we krwi. Wykwitom skórnym, zlokalizowanym wtedy głównie po bokach twarzy oraz na brodzie, szyi czy plecach, często towarzyszy nadmierne owłosienie w miejscach typowo męskich (np. nad górną wargą), a także zaburzenia miesiączkowania i łysienie. Jednak w medycynie wszystko może się zdarzyć, dlatego też u wielu kobiet pomimo ewidentnych objawów klinicznych, nie stwierdza się podwyższonych stężeń androgenów we krwi.

Niestety, specjaliści dowiedli, że za taki stan odpowiada niewytłumaczalna nadwrażliwość mieszków włosowych na testosteron. Jednym słowem, nawet jeśli u dojrzałej pacjentki chorującej na trądzik nie stwierdzi się typowego hiperandrogenizmu, nie można wykluczyć, że podłożem zmian skórnych mimo wszystko są męskie hormony wytwarzane przez jej własny organizm.

Inne przyczyny trądziku dorosłych

Oprócz androgenów za inicjację procesu tworzenia pierwotnej zmiany trądzikowej, czyli zaskórnika i jego progresji do form zapalnych odpowiadają także inne czynniki. Jednym z nich jest genetyka. Zauważono, że osoby cierpiące na przedłużający się trądzik mają bogaty wywiad rodzinny tej dermatozy.

Nie można również pominąć kwestii czynników środowiskowych wpływających na rozwój i stopień nasilenia zmian skórnych. Przewlekły stres, zmęczenie, depresja - wszystko to wiąże się z obniżeniem odporności, który skutkuje tendencją do powstawania typowych wyprysków zapalnych.

Dieta uboga w witaminy i minerały (szczególnie w witaminę PP, witaminę D i A oraz witaminę B6) również osłabia mechanizmy obronne naszej skóry. Mówiąc o diecie warto także wspomnieć o tłuszczach roślinnych, które – jak się okazuje – są niezbędne do produkcji odpowiednich ilości płynnego łoju (niezatykającego porów) oraz do stabilizacji błon komórkowych komórek nabłonka.

Ostatnią, często bagatelizowaną przyczyną występowania zmian trądzikowych u kobiet jest nieprawidłowa pielęgnacja skóry twarzy np. stosowanie tłustych kremów czy ciężki makijaż.

Leczenie trądziku

Trądzik to nie tylko defekt kosmetyczny – to przede wszystkim przewlekła choroba skóry, która ma również wpływ na psychikę pacjenta. Dlatego właśnie dermatologia oferuje wiele sposobów terapii farmakologicznych.

Na zmiany o niskim stopniu nasilenia można stosować preparaty zewnętrzne zawierające nadtlenek benzoilu, retinoidy lub antybiotyki miejscowe (erytromycynę lub klindamycynę).

Silniejsze postacie ropne mogą wymagać włączenia antybiotykoterapii doustnej trwającej zazwyczaj 1-3 miesiące.

Ostateczną bronią w walce z trądzikiem jest izotretynoina – niezwykle silny lek będący pochodną witaminy A.

Natomiast kobietom z podejrzeniem trądziku hormonalnego proponuje się terapię tabletkami antykoncepcyjnymi o działaniu antyandrogenowym w połączeniu z intensywnym leczeniem zewnętrznym.

Warto szukać pomocy dermatologa

Trądzik dorosłych rzadko znika sam z siebie. Ponadto zmiany tego typu zwykle są głębokie i pozostawiają po sobie liczne blizny oraz przebarwienia. Natomiast prawidłowe leczenie pozwala kontrolować ilość niedoskonałości, niwelując ryzyko trwałego uszkodzenia skóry oraz znacznie poprawiając samoocenę i stan emocjonalny pacjenta.

___ 

Katarzyna Plewka