Czyrak to bolesny i nieestetyczny wrzód. Jak sobie z nim radzić?

07.03.2018
Aktualizacja: 07.03.2019 14:39
Czyrak może pojawić się w wielu miejscach na skórze, szczególnie groźny jest na twarzy
fot. Shutterstock

Czyrak to nieestetyczna i wyjątkowo bolesna krosta. Mianem czyraka określa się bakteryjne zapalenie mieszka włosowego i otaczających go tkanek wraz z wytworzeniem się czopa martwiczego. Tworzący się guz jest bolesny, a jego okolica zaczerwieniona i rozgrzana. Pojedynczy czyrak zwykle nie stwarza dużego zagrożenia, o ile nie jest wyciskany i nakłuwany, można go wyleczyć w ciągu kilku dniu. Czyrak gromadny wymaga natomiast specjalnego leczenia, zażywania antybiotyków lub interwencji chirurga. Sprawdź, jak rozpoznać czyraka i jak z nim postępować.

Czyrak to bakteryjne zapalenie mieszka włosowego i otaczających go tkanek. Charakterystyczną cechą czyraka jest wytworzenie się czopa martwiczego, czyli bolesnego guza zawierającego martwe tkanki. Guz samoistnie lub z pomocą chirurga oddziela się od skóry, pozostawiając w niej odpowiedni ubytek, a w ostateczności bliznę. Aby czyrak zaczął się formować, musi dojść do zakażenia bakteryjnego mieszka włosowego. Odpowiada za to gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus), który wnika do mieszka włosowego z zewnątrz i wywołuje stan zapalny.

Czyrak tworzy się stopniowo przez kilka dni. Zaczyna się od lekkiego swędzenia, zaczerwienienia i wybrzuszenia okolicy mieszka włosowego, a ostatecznie dochodzi do uformowanie się dużej i bolesnej krosty.

Charakterystyczna krosta może występować pojedynczo lub gromadnie, wtedy mówi się o czyraczności. To stan, w którym kilka czyraków zlokalizowanych jest w jednym miejscu. Zmiany mają tendencję do zlewania się i tworzenia dużych, wyjątkowo bolesnych i brzydkich guzów.

Pamiętaj! Czyraków nigdy nie wolno samodzielnie wyciskać i nakłuwać, bo może to spowodować zaostrzenie się stanu zapalnego, rozsiew bakterii i uogólnione zakażenie.

Czynnikami, które predysponują do tworzenia się czyraków są na przykład choroby przewlekłe obniżające odporność organizmu, cukrzyca, nowotwory, choroby nerek, a także ogólne wyniszczenie organizmu. Na pojawianie się czyraków narażone są także osoby chore na AIDS, zarażone wirusem HIV. Do zakażenia gronkowcem może dojść także po przerwaniu naskórka. Dlatego osoby, które mają skłonności do czyraków powinny szczególnie dbać o kondycję skóry i starać się nie dopuścić do powstawania ran.

Czyrak: objawy

Czyrak zaczyna się jako zmiana w otoczeniu mieszka włosowego. Na początku pojawia się zaczerwienie i rumień w obrębie mieszka, a następnie pojawia się drobny fioletowy guzek. Jest znacznie twardszy od zwykłej krosty czy pryszcza, często na tyle, że nie można go wycisnąć (pamiętaj, by starać się tego nie robić!). Po krótkim czasie czyrak i otaczająca go skóra zaczynają boleć, skóra jest czerwona i rozgrzana, może być odczuwalne charakterystyczne pulsowanie. Po ok. 4-6 dniach guzek przekształca się w krostę, która ulega martwicy i rozpadowi z wydzielaniem czopa martwiczego.

Czyraki mają tendencję do pękania i samodzielnego opróżniania się pozostawiając po sobie charakterystyczny krater. Po zagojeniu rany zostaje zagłębiona blizna. Może się także zdarzyć, że nie dojdzie do pęknięcia czyraka, a po jego zagojeniu się również zostanie blizna.

Czyrakom mnogim lub nawracającym towarzyszą zazwyczaj przykre dolegliwości. Oprócz dużego bólu może pojawiać się gorączka i powiększenie węzłów chłonnych.

  • Gdzie występuje czyrak? Zmiana może pojawić się w każdym miejscu na skórze, gdzie występują mieszki włosowe. Najczęściej jest to twarz, kark, pośladki, pachwiny, pachy, przedsionek nosa i przewód zewnętrzny ucha. Czyraki są wyjątkowo groźne, gdy pojawiają się na twarzy. Ze względu na bezpośrednie połączenia z żyłami z rejonu mózgowia, istnieje ryzyko, że zakażenie zostanie przeniesione na zatokę jamistą lub opony mózgu.

Zobacz na zdjęciu, jak wygląda czyrak:

Czyrak

Źródło: Wikimedia Commons (fot. Mahdouch)

Czyrak: leczenie

W leczeniu czyraków stosuje się głównie antybiotyki, najczęściej doustne z grupy penicylin i cefalosporyny. Zaleca się także osłonę czyraka, by nie był dodatkowo drażniony przez ubranie. Zazwyczaj takie postępowanie jest wystarczające w przypadku pojedynczego czyraka i zmiana goi się w ciągu kilku dni. Niektórzy lekarze zalecają smarowanie czyraka maścią ichtiolową, która przyspiesza uformowanie się czopa martwiczego. Jednak stosowanie maści na duży, uformowany czop oraz rozgrzaną i czerwoną skórę może przysporzyć dodatkowego bólu. W leczeniu czyraka stosuje się także preparaty miejscowe, ściągające i odkażające skórę.

Leczenie czyraka gromadnego jest bardziej skomplikowane. Oprócz antybiotykoterapii konieczne jest zazwyczaj nacięcie czyraka i oczyszczenie rany. Samo nacięcie powoduje, że dolegliwości bólowe łagodnieją, proces gojenia jest natomiast znacznie dłuższy. Po czyraku gromadnym zostają najczęsciej blizny.

Czyrak: pękanie

Zazwyczaj po ok. dwóch tygodnia czyrak pęka powodując opróżnienie nagromadzonej się ropy i tkanki martwiczej. Zaleca się wtedy stosowanie okładów z roztworu soli fizjologicznej, które przyspieszą opróżnianie zawartości pozostawionej przez czyraka. Warto także zgłosić się do lekarza, który oczyści i zdezynfekuje ranę lub założy opatrunek. Po opróżnieniu się czyraka następuje proces gojenia się skóry zakończony uformowaniem blizny.

Gdy czyrak jest bolesny i nie pęka lub gdy pojawia się czyrak gromadny, konieczna jest interwencja chirurga polegająca na jego nacięciu, co umożliwia opróżnienie zawartości.

Czyraki: domowe sposoby

Niektóre domowe sposoby w skuteczny sposób łagodzą lub hamują rozwój czyraka. Gdy czujesz, że formuje się krosta, na powierzchnię skóry możesz przykładać zgniecione czy rozbite liście kapusty. Dodatkowo można pomagać sobie pijąc sok wyciśnięty z kapusty.

Innym sprawdzonym sposobem jest maść z cebuli nakładana na formującą się zmianę. Wystarczy pokroić dużą cebulę, wrzucić do garnuszka i gotować na małym ogniu przez 15-20 minut. Rozgotowaną cebulę należy zmiksować i schłodzić. Tak przygotowaną miksturę należy przykładać na wrzód przez kilka dni.

Zobacz także

Źródło: dr n. med. Adriana Polańska, Czyrak (dermatologia.mp.pl)

_______

zdrowie.radiozet.pl/nk