Atopowe zapalenie skóry w pigułce. Co warto wiedzieć o AZS?

02.11.2018
Aktualizacja: 07.03.2019 14:36
Atopowe zapalenie skóry w pigułce. Co warto wiedzieć o AZS?
fot. Shutterstock

Atopowe zapalenie skóry to zapalna alergiczna choroba skóra, która charakteryzuje się uporczywym świądem, wywołującym rozdrażnienie. Sucha wrażliwa skóra nie jest odporna na wpływ alergenów i substancji drażniących, z tego powodu na jej powierzchni tworzą się pęcherzyki, blaszki czy sączące się rany. Dowiedz się, czym charakteryzuje się AZS i jak leczyć tę chorobę.

Atopowe zapalenie skóry (AZS) należy do zapalnych, alergicznych chorób skóry i związane jest z uczuleniem na alergeny, czyli substancje znajdujące się w środowisku zewnętrznym.

Skóra człowieka stanowi mocną barierę i zapobiega wnikaniu do wnętrza organizmu zarazkom, alergenom i substancjom podrażniającym. Jednak u niektórych osób wyjątkowo wrażliwych w wyniku kontaktu z tymi substancjami dochodzi do stanu zapalnego skóry, nazywanym wypryskiem atomowym (atopowym zapaleniem skóry).  

Jak to działa? Alergeny kontaktując się z komórkami obronnymi skóry, czyli komórkami Langerhansa, prowadzą do rozwoju uczulenia przez pobudzanie limfocytów. Ponowny kontakt skóry z tym alergenem prowadzi do powstaniu zmian: zaczerwienienia, małych ranek czy grudek. Towarzyszy temu duży, drażniący świąd, który zmusza chorych do ciągłego drażnienia skóry, przez co rany powiększają się. Charakterystyczna dla AZS jest bardzo sucha, napięta skóra. 

Atopowe zapalenie skóry jest chorobą występującą najczęściej u małych dzieci (zazwyczaj przed ukończeniem 5. roku życia). Znacznie rzadziej chorują dorośli (zaledwie 1-3 proc.). Z AZS często się wyrasta, choroba ustępuje z wiekiem u nawet 40 proc. chorych dzieci, u pozostałych może dochodzić do zaostrzenia się zmian. Choroba może także nawracać w późniejszym okresie życia.

Atopowe zapalenie skóry (AZS): przyczyny

Uważa się, że przyczyny AZS są wrodzone i polegają właśnie na uszkadzaniu właściwości skóry, w tym zaburzeniu działania filagryny, dzięki której prawidłowo zbudowane są komórki skóry.

Z powodu zaburzeń nawodnienia skóry i rozluźnienia połączeń między budującymi ją komórkami, skóra przestaje stanowić barierę drobnoustrojów, alergenów, czy substancji drażniących. 

Atopowe zapalenie skóry (AZS): objawy

Charakterystycznym objawem atopowego zapalenia skóry jest uporczywy świąd. Skóra jest sucha, dlatego ciągłe drapanie i podrażnianie szybko prowadzi do powstania zapalenia. 

Początkowo pojawia się zaczerwienienie, pęcherzyki, grudki, czy sączące się ranki. Z czasem jednak skóra chorych staje się pogrubiała, bardzo sucha i wyraźnie zaznaczają się na niej naturalne bruzdy. Podrapana i poraniona skóra sprawia ból, szczypie, a jednocześnie wciąż swędzi. To dla chorych prawdziwa udręka. 

Charakterystyczne objawy AZS:

  • bardzo sucha skóra;
  • świąd skóry powodujący rozdrażnienie;
  • wrażliwość skóry na czynniki zewnętrzne , skłonność do podrażnień;
  • zaczerwienienie i skóry i zmiany skórne o charakterze zapalnym.

Umiejscowienie i rodzaj zmian skórnych zależą od wieku i stopnia nasilenie stanu zapalnego. U małych dzieci (do 2. roku życia) stwierdza się najczęściej grudki, strupki czy pęcherzyki z sączącą się wydzieliną na czole, głowie, policzkach.  

Starsze dzieci (pomiędzy 2. a 12. rokiem życia) mają suche, łuszczące się ,,blaszki'' na wewnętrznych stronach łokci, kolan, nadgarstków, czyli na tzw. zgięciach. U dorosłych swędzące ,,blaszki'' pojawiają się również na twarzy, karku, dłoniach (grzbiety rąk) i stopach. 

Zmiany skórne mogą pojawiać się na różnych częściach ciała, mogą być małe lub bardzo rozległe. U niektórych chorych atopowe zapalenie skóry pogarsza widzenie z powodu zmian zapalnych powiek i struktur budujących oczy.

W ciężkich przypadkach, w każdym okresie życia, może dojść do całej skóry osoby chorej. Taki stan nazywa się erytrodermią.

Atopowe zapalenie skóry (AZS): badania

Rozpoznanie choroby ustala się na podstawie objawów (obrazu klinicznego) i zebranego wywiadu od pacjenta lub rodziców. 

Aby potwierdzić tło alergiczne zmian skórnych i wykluczyć inne możliwe przyczyny (np. świerzb) wykonuje się testy alergiczne.

Atopowe zapalenie skóry (AZS): leczenie

Leczenie atopowego zapalenia skóry jest trudne i może być długotrwałe. Jego głównym celem jest przywrócenie szczelności naskórka, dlatego nadmiernie suchą skórę należy wciąż nawilżać. 

Istnienie wiele preparatów (emolientów), którymi należy smarować skórę i dodać je do kąpieli. Takie kremy i mleczka tworzą niewidzialny ,,film'' na skórze, działający jak ochronna powłoka. 

Nie zaleca się brania długich, gorących kąpieli (chyba, że z dodatkiem konkretnych preparatów na prośbę lekarza), bo to wysusza skórę. Poleca się raczej szybki prysznic. 

Należy także za wszelką cenę unikać drapania skóry. Lepiej ją delikatnie poklepywać, smarować kremem lub nakładać okłady z wilgotnej gazy.

Jeśli zostały ustalone czynniki alergiczne, o należy ich w miarę możliwości unikać. 

W przypadku ognisk zapalnych przebiegających z tworzeniem świądowych grudek stosuje się preparaty przeciwzapalne, w tym preparaty sterydowe, inhibitory kalcyneuryny. Intensywny świąd łagodzi się lekami przeciwhistaminowymi. 

W ciężkich przypadkach wykorzystuje się fototerapię, czyli naświetlanie promieniami ultrafioletowymi.

Zobacz także

Źródło: mp.pl; pediatria.mp.pl

________

zdrowie.radiozet.pl/nk