Czym jest zestaw infuzyjny do pompy insulinowej? Cukrzyca u dziecka

11.10.2019
Aktualizacja: 11.10.2019 15:18
Zestaw infuzyjny do pompy insulinowej
fot. Shutterstock

Pompa insulinowa to dla dziecka z cukrzycą typu 1 duże ułatwienie. Sytuacja nie wygląda jednak tak kolorowo. Aby pompa mogła podawać insulinę, musi być połączona z ciałem dziecka i do tego służy zestaw infuzyjny. To łącznik pomiędzy pompą a organizmem i zarazem najbardziej kontrowersyjny element całego urządzenia. Dowiedz się, jakie są rodzaje zestawów infuzyjnych i kiedy zmieniać wkłucia. 

Zestaw infuzyjny jest łącznikiem pomiędzy ciałem małego cukrzyka a pompą insulinową. To najbardziej wrażliwe ogniwo, ponieważ łączy się z koniecznością wykonywania wkłuć i wymiany co kilka dni. O rodzajach zestawów infuzyjnych, ich znaczeniu, wadach i zaletach przeczytać można w książce pt. "Życie nieposłodzone", opublikowanej przez Polskie Stowarzyszenie dla Badań i Terapii Cukrzycy u Dzieci i Stowarzyszenie Rodziców i Opiekunów Dzieci z Cukrzycą CUKIERASY. 

Zarówno zbiornik na insulinę, jak i zestaw infuzyjny to elementy jednorazowego użytku, które powinny być wymieniane, co 2-3 dni oraz w każdej chwili, gdy występują objawy infekcji skóry (zaczerwienienie, ból, obrzęk, świąd), obecność krwi w drenie, wzrost glikemii pomimo prawidłowego dawkowania insuliny.

Zestaw infuzyjny (wkłucie) składa się z drenu i kaniuli, która jest umocowana za pomocą specjalnego plastra.

Rodzaje zestawów infuzyjnych do pompy insulinowej

Istnieją różne rodzaje zestawów infuzyjnych. Wyboru zestawu infuzyjnego do podawania insuliny (wkłucia) należy dokonać starannie, mając na uwadze styl życia, wiek, grubość podskórnej tkanki tłuszczowej, aktywność ruchową, skłonność do alergii skórnej.

Zestawy infuzyjne różnią się długością drenu, wielkością plastra mocującego, miejscem rozłączenia, kątem instalacji, a także kształtem, długością i rodzajem kaniuli.

Mamy wkłucia, które mają stalowe igły (stalowe zestawy infuzyjne red.) i powinny być stosowane u osób z alergią na materiały teflonowe oraz u osób, które mają problem z zaginaniem się, bądź wypadaniem wkłuć miękkich. Wykorzystywane są również u osób z dużą masą mięśniową i małą grubością podskórnej tkanki tłuszczowej. Mamy pewność, że kaniula nie zagnie się. Wyposażone są w najcieńszą dostępną stalową igłę, zapewnia dodatkowa ochronę przed zatkaniem i przemieszczaniem się. Jest dopasowany do potrzeb dzieci, młodzieży. Łatwe ręczne zakładanie wkłucia pod kątem 90 stopni.

Miękkie (teflonowe) zestawy infuzyjne są częściej używane (może dlatego, że są w zestawach startowych z pompą?) niż stalowe zestawy infuzyjne. Ten rodzaj wkłuć jest dedykowany osobom uczulonym na nikiel. Wkłucie jest zakładane pod kątem prostym dzięki stalowej igle (prowadnicy), która jest usuwana po prawidłowym umieszczeniu wkłucia w tkance podskórnej. Wkłucia te zakładamy podskórnie przy pomocy specjalnego urządzenia (sertera).

Wkłucie miękkie o dłuższej kaniuli (13- lub 17-milimetrowej) i dużej elastyczności, ma szeroki zakres kąta założenia od 20 do 45 stopni, co umożliwia odpowiednia dostosowanie głębokości miejsca wkłucia. Jest wygodne dla dzieci, młodzieży o szczupłej budowie ciała, osób prowadzących bardzo aktywny tryb życia.

ZOBACZ: Pompa insulinowa u dziecka z cukrzycą typu 1: wady i zalety

Odpowiedni czas i miejsce na zmianę wkłucia

Miejsca, których należy unikać to miejsca narażone na ucisk (pod paskami, ściągaczami) i dużą aktywność ruchową, miejsca zmienione chorobowo (zaczerwienia, podrażnienia, ropnie, blizny, przerosty, siniaki, skaleczenia) i miejsca ze skąpą tkanką podskórną.

Nieprawidłowy dobór zestawów infuzyjnych, nieprawidłowa ich instalacja i eksploatacja, brak rotacji miejsc mogą być przyczyną zmian skórnych, które prowadzą do wahań glikemii i niepowodzeń w leczeniu.

Lepiej unikać wymiany wkłucia przed snem (brak kontroli glikemii przy źle założonym wkłuciu może skutkować hiperglikemią).

Najbardziej odpowiedni moment do zmiany wkłucia jest tuż przed posiłkiem, ponieważ bolus podany podczas posiłku przepłucze wkłucie i usunie z niego ewentualne elementy tkanek, które dostały się do wnętrza kaniuli podczas zakładanego wkłucia.

Po założeniu wkłucia niezbędne jest podanie insuliny, która wypełnia przestrzeń miękkiej, teflonowej kaniuli po to, aby uzupełnić pustą przestrzeń pozostałą po usunięciu stalowej prowadnicy. 

Strony internetowe dla rodziców o cukrzycy typu 1:

www.mojacukrzyca.org
www.edukacjawcukrzycy.pl
www.gov.pl/web/zdrowie/dziecko-z-cukrzyca

Źródło: Tekst jest fragmentem książki "Życie nieposłodzone", Polskie Stowarzyszenie dla Badań i Terapii Cukrzycy u Dzieci oraz Stowarzyszenie Rodziców i Opiekunów Dzieci z Cukrzycą CUKIERASY, Poznań, wrzesień 2019 r.