Stopa cukrzycowa to groźne powikłanie cukrzycy. Co trzeba wiedzieć?

08.02.2019
Aktualizacja: 11.02.2019 09:52
Stopa cukrzycowa jest powikłaniem cukrzycy

Stopa cukrzycowa to zespół specyficznych dolegliwości dotykających stopę. Jest jednym z przewlekłych powikłań cukrzycy i charakteryzuje się występowaniem owrzodzeń na stopie, zniekształceniem stopy, a także zaburzeniami czucia. Nieleczona lub nieodpowiednio leczona stopa cukrzycowa ma poważne konsekwencje, takie jak nieodwracalne deformacje stopy, martwica, a nawet amputacja kończyny.

Stopa cukrzycowa to jedno z przewlekłych powikłań cukrzycy. Występuje u chorych na cukrzycę typu 1, jak i u chorych na cukrzycę typu 2. Powikłanie to charakteryzuje się powstawaniem płytkich lub głębokich owrzodzeń, zwykle na części podeszwowej lub grzbietowej stopy. Owrzodzenia występują najczęściej pod główkami kości śródstopia, na grzbietach palców albo na pięcie. Owrzodzeniu towarzyszy zwykle deformacja stopy.

U niektórych cukrzyków rozpoznaje się tzw. stopę wysokiego ryzyka, czyli stopę zagrożoną powstaniem owrzodzenia w stosunkowo krótkim czasie. Typowe dla stopy wysokiego ryzyka jest występowanie zaników mięśniowych, deformacji i palców pałeczkowatych oraz zrogowaceń. U posiadaczy stopy wysokiego ryzyka czasami wystarczy jeden czynnik, taki jak niewłaściwa higiena czy zbyt ciasne obuwie, by doszło do powstania groźnego owrzodzenia.

Przyczyny stopy cukrzycowej

Na rozwój stopy cukrzycowej wpływ mają trzy elementy:

  1. Uszkodzenie nerwów powodujące zaburzenie chodu, zaników mięśniowych, osłabienia kończyn dolnych, pogorszenia lub zaniku czucia bólu, dotyku oraz temperatury.
  2. Upośledzenie ukrwienia, do którego dochodzi wskutek zwężenia tętnic o różnej średnicy, najczęściej drobnych. 
  3. Zbyt duże obciążenie niektórych okolic stopy, wynikające z nieprawidłowego sposobu stawiania stopy podczas chodzenia i zmiany jej kształtu. 

Objawy stopy cukrzycowej

Uszkodzenie nerwów w stopie powoduje, że ulega ona zniekształceniu: cała stopa zmienia kształt, również palce stają się młoteczkowate. Ważnym objawem stopy cukrzycowej jest zaburzenie czucia. Chorzy nie odczuwają bólu i z tego powodu późno zgłaszają się po pomoc lub po prostu nieświadomie lekceważą pewne sygnały. Nie czują na przykład, że noszą zbyt ciasne obuwie, ani tego, że mogli nadepnąć na coś ostrego lub odparzyć skórę. Ich czujność zostaje uśpiona, a w tym czasie dochodzi do powstawania uszkodzeń stopy.

Upośledzenie ukrwienia, do którego dochodzi na skutek zwężenia tętnic, prowadzi natomiast do zmniejszenia przepływu krwi, niedokrwienia stóp, co utrudnia gojenie się ran.

Również nieodpowiednie stawianie stóp lub zbyt duży nacisk na niektóre części stopy może prowadzić do jej zniekształcania, powstawania odcisków, owrzodzeń. 

Do charakterystycznych objawów stopy cukrzycowej zalicza się: zniekształcenie stopy i palców, powstawanie trudno gojących się owrzodzeń, ran, odcisków, utrata czucia w stopie.

Gdy powstanie owrzodzenie, trzeba szybko podjąć działania, bo ryzyko jest wysokie. Powierzchowne owrzodzenie może przerodzić się w owrzodzenie z towarzyszącym stanem zapalnym skóry i tkanek podskórnych, a nawet stanem zapalnym kości, ropowicą stopy. Następnym stopniem zaawansowania stopy cukrzycowej jest ograniczona martwica sucha lub wilgotna. Gdy dojdzie do rozległej martwicy, stopę trzeba amputować.

shutterstock_465749600

Rana u cukrzyka ze stopą cukrzycową (Fot. Shutterstock)

Warto wiedzieć

Staw Charcota

Staw Charcota (osteoartropatia Charcota) to zniszczenie kości i stawów stopy o podłożu neuropatycznym. Niszczenie kości prowadzi do deformacji stopy, w wyniku czego może dojść do owrzodzenia. Staw Charcota charakteryzuje się: obrzękiem, nadmiernym ociepleniem stopy, zaczerwienieniem skóry, deformacją stopy.

Leczenie stopy cukrzycowej

Leczenie stopy cukrzycowej to trudny i złożony proces, w który powinni być zaangażowani specjaliści różnych dziedzin: diabetolog, chirurg, ortopeda. Leczenie jest długotrwałe i wymaga współpracy chorych. 

Główne cele leczenie stopy cukrzycowej:

  • kontrolowanie cukrzycy przez modyfikację diety i leczenie mające na celu zmniejszenie stężenia glukozy we krwi;
  • leczenie zaburzeń lipidowych;
  • rezygnację z palenia tytoniu;
  • dobór odpowiedniego obuwia lub wkładek ortopedycznych w przypadku stopy dużego ryzyka;
  • chirurgiczne opracowanie owrzodzenia;
  • odpowiednie leczenie zakażonych owrzodzeń (antybiotykoterapia, miejscowe stosowanie opatrunków);
  • odciążenie kończyny (np. poprzez chodzenie o kulach);
  • przeszczepienie skóry w przypadku dużych ubytków.
shutterstock_1050232670

Zniekształcona stopa u cukrzyka ze stopą cukrzycową (Fot. Shutterstock)

Zapobieganie stopie cukrzycowej

Zapobieganie stopie cukrzycowej obejmuje przede wszystkim utrzymywanie glukozy we krwi na odpowiednim poziomie, czyli odpowiednie leczenie choroby. Niezwykle ważne jest również utrzymywanie prawidłowych wartości ciśnienia tętniczego i stężenia cholesterolu.

Zasady zapobiegania stopie cukrzycowej obejmują:

  • regularne oglądanie stóp;
  • odpowiednia higiena stóp: codzienne mycie w wodzie z szarym mydłem i dokładne osuszanie;
  • prawidłowe obcinanie paznokci;
  • noszenie odpowiedniego, wygodnego obuwia i wkładek ortopedycznych oraz przewiewnych skarpet;
  • unikanie przegrzewania stóp;
  • unikanie chodzenia boso, czyli minimalizowanie ryzyka powstania urazu mechanicznego;
  • aktywność fizyczna;
  • zabiegi podiatryczne: leczenie modzeli, wrastających paznokci, odcisków.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl