Kwasica ketonowa: groźne powikłanie cukrzycy. Uwaga na kwaśny zapach z ust

15.02.2019
Aktualizacja: 27.03.2019 08:07
Kwasica ketonowa objawia kwaśnym zapachem acetonu z ust

Kwasica ketonowa należy do ciężkich powikłań cukrzycy, głównie cukrzycy typu 1. Stan ten jest następstwem głębokiego niedoboru insuliny i przecukrzenia, czyli hiperglikemii. U chorych z kwasicą mogą występować takie objawy jak osłabienie, nudności, bóle brzucha i utrata łaknienia. Ciężkiej kwasicy towarzyszy natomiast kwaśny oddech, zwiększone pragnienie, dreszcze. Stan ten szybko się rozwija, może prowadzić do śpiączki, a nawet utraty życia. 

Kwasica ketonowa (cukrzycowa) jest u osób chorych na cukrzycę następstwem głębokiego niedoboru insuliny. To stan, w którym organizm do produkcji energii zaczyna wykorzystywać tłuszcze, zamiast glukozę. W wyniku spalania tłuszczów dochodzi do produkcji ciał ketonowych wywołujących kwasicę.

Głęboki niedobór insuliny powoduje znaczne zwiększenie stężenia glukozy we krwi, co określa się mianem hiperglikemii. Przecukrzenie prowadzi z kolei do zaburzeń metabolicznych przebiegających z nadmierną produkcją ciał ketonowych (substancji kwaśnych w organizmie) i do znacznego odwodnienia organizmu. Organizm, chcąc obronić się przed dużymi stężeniami glukozy we krwi, pobudza ośrodek pragnienia w mózgu i zwiększa oddawanie moczu, by wypłukać nadmiar cukru. To może w szybkim czasie doprowadzić do odwodnienia organizmu. 

Niedobór insuliny prowadzi do gromadzenia się cukru

Hiperglikemia to przecukrzenie, czyli sytuacja, gdy poziom cukru we krwi przekracza ustaloną normę. Wysokie ponad normę stężenie glukozy we krwi, szczególnie gdy utrzymuje się przez długi czas, wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych.

Kwasica ketonowa może wystąpić w przebiegu cukrzycy każdego typu, ale częściej dotyka chorych na cukrzycę typu 1. Jest stanem nagłym, który zagraża zdrowiu i życiu. Jeśli u chorego na kwasicę nie rozpocznie się szybkiego leczenia, to może dojść do śpiączki, a nawet śmierci. Chorują głównie ludzie młodzi, jednak większą umieralność notuje się u osób w podeszłym wieku. Kwasica ketonowa rozwija się w ciągu kilku godzin!

Stany mogące prowadzić do kwasicy ketonowej to przede wszystkim cukrzyca, głód (niedożywienie, wymioty, biegunka), odwodnienie i spożywanie alkoholu.

Przyczyny kwasicy ketonowej

Główną przyczyną kwasicy ketonowej jest cukrzyca, a właściwie świeżo wykryta, jeszcze nieleczona cukrzyca typu 1. Kwasica znacznie rzadziej występuje w przypadku cukrzycy typu 2.

Powodem rozwoju kwasicy może być:

  • zaprzestanie przyjmowania insuliny przez chorych na cukrzycę typu 1;
  • awaria pompy insulinowej lub niedrożność wkłucia podskórnego/drenu;
  • ostra infekcja (zapalenie gardła, grypa, zakażenie dróg moczowych);
  • ciąża u kobiet chorych na cukrzycę typu 1 (nawet przy nieznacznie zwiększonych stężeniach glukozy we krwi może stymulować szybkie tworzenie ciał ketonowych);
  • nadużywanie alkoholu;
  • niedożywienie;
  • ciężkie choroby, takie jak zawał serca, udar mózgu.

Kwasica ketonowa jest najczęstszą przyczyną śmierci dzieci chorych na cukrzycę typu 1. 

Objawy kwasicy ketonowej

U chorych na kwasicę ketonową na ogół występują nudności i wymioty, a także wielomocz, wzmożone pragnienie i spadek masy ciała. Przy znacznej ketozie oddech może mieć zapach przypominający owoce. Natomiast przy nasileniu kwasicy chorzy stają się ospali i osłabieni. W ciężkiej kwasicy ketonowej może pojawić się suchy, obłożony język, zwiększone pragnienie, szybki, głęboki i bolesny oddech, bóle brzucha, suchość skóry, dreszcze, różnego stopnia zaburzenia świadomości, a nawet śpiączka. 

Objawy kwasicy ketonowej mogą być zbliżone do objawów zatrucia lub infekcji przewodu pokarmowego. Gdy z ust cukrzyka zacznie wydobywać się zapach owoców, pojawią się wymioty, nudności, to należy sprawdzić obecność acetonu w moczu lub poziom ketonów we krwi za pomocą specjalnych pasków.

Objawy kwasicy ketonowej:

  • Zapach acetonu z ust (zapach owoców/jabłek), czyli tzw. oddech Kussmaula;
  • Utrata łaknienia;
  • Nudności, wymioty;
  • Bóle brzucha;
  • Ból głowy;
  • Ból w klatce piersiowej;
  • Osłabienie i zmęczenie;
  • Oddawanie dużej ilości moczu (także w nocy);
  • Duże pragnienie;
  • Odwodnienie, uczucie suchości w jamie ustnej, suchość błon śluzowych i języka, utrata napięcia skóry;
  • Zaczerwienienie policzków – „rumieniec” kwasiczy;
  • Wysypka na ciele;
  • Zaburzenia świadomości;
  • Utrata przytomności.

Rozpoznanie kwasicy ketonowej

O zagrożeniu wystąpienia kwasicy ketonowej świadczy obecność ciał ketonowych w moczu lub we krwi, co można stwierdzić za pomocą pasków testowych w domu lub po badaniu laboratoryjnym krwi i moczu.

Jeśli w badaniu moczu lub krwi zostanie potwierdzona obecność ciał ketonowych, to jest to wskazaniem do hospitalizacji, świadczy to bowiem o rozwoju kwasicy ketonowej. 

Leczenie kwasicy ketonowej

Rozpoznanie kwasicy ketonowej jest wskazaniem do hospitalizacji. Jednak zanim chory uzyska pomoc lekarską, powinien pić niegazowaną wodą i przyjąć dodatkową korekcyjną dawkę insuliny krótko działającej albo analogu szybko działającego.

Celem leczenia kwasicy jest zahamowanie zaburzeń metabolicznych i uniknięcie powikłań, do których może dojść podczas wyrównywania tych zaburzeń. W szpitalu stosuje się nawadnianie dożylne, a także dożylne podawanie insuliny oraz preparatów potasu.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl; podyplomie.pl