Insulinooporność, czyli wrażliwość na insulinę. Na czym polega?

11.02.2019
Aktualizacja: 16.09.2019 08:53
Badanie glukozy we krwi
fot. Shutterstock

Insulinooporność określana jest jako obniżona wrażliwość organizmu na działanie insuliny. Gdy odpowiedź organizmu na poziom insuliny jest nieprawidłowa, to zaczyna on produkować więcej tego hormonu. To natomiast może doprowadzić do rozwoju poważnych chorób. Dowiedz się, co jest przyczyną insulinooporności i jak leczy się ten stan?

Insulinooporność to stan polegający na zmniejszeniu wrażliwości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby oraz innych tkanek organizmu na insulinę, pomimo jej prawidłowego, a nawet podwyższonego stężenia we krwi. Organizm, który źle reaguje na prawidłowe stężenia insuliny, zaczyna produkować jej jeszcze więcej, co prowadzić może do rozwoju wielu chorób.

Insulinooporność uważana jest za część zespołu metabolicznego, jest również jedną z głównych przyczyn cukrzycy typu 2, cukrzycy ciążowej, zwykle pojawia się także w przebiegu cukrzycy typu 1

Wśród następstw insulinooporności wyróżnia się:

Insulinooporności towarzyszy często hiperinsulinemia, czyli nadmierny wyrzut insuliny, występujący zwykle po posiłku. Hiperinsulinemia pomaga utrzymać poziom glukozy na prawidłowym poziomie, ale to tylko rozwiązanie czasowe. Częste nadmierne wyrzuty insuliny zwiększają bowiem insulinooporność.

Przyczyny insulinooporności

Wrażliwość komórek na insulinę uwarunkowana jest genetycznie.

Jednak poza uwarunkowaniami genetycznymi za insulinowrażliwość odpowiadają czynniki, które ściśle wiążą się z występowaniem oraz stopniem i rodzajem otyłości oraz aktywnością fizyczną. Organizm osób otyłych jest bardziej oporny na działanie insuliny. Tkanka tłuszczowa produkuje substancje hormonalne, które mają działanie przeciwstawne do insuliny lub hamują efekty jej działania.

Przyczyną insulinooporności może być także bezpośrednie wydzielanie do krwi tzw. wolnych kwasów tłuszczowych (WKT). Nadmiar tych kwasów powoduje, że organizm zaczyna je wykorzystywać, zamiast glukozy, jako źródło energii. Z tego powodu glukoza jest spalana w tkankach i jej poziom we krwi wzrasta. Wtedy organizm, chcąc utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi, zaczyna zwiększać wydzielanie insuliny.

Insulinooporność nie jest przyczyną otyłości, jak myśli wiele osób. Jest jej skutkiem. Przyczyną otyłości jest nadmierna masa ciała, a skutkiem może być insulinooporność. Czynnikiem towarzyszącym otyłości są uwarunkowania genetyczne i choroby zmniejszające wrażliwość na insulinę.

Objawy insulinooporności

Insulinooporność może przebiegać w sposób utajony (bezobjawowy) lub ujawniać się na przykład przez zaburzenia gospodarki węglowodanowej, podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi, zwiększenie ponad normę stężenia trójglicerydów we krwi, otyłość typu androidalnego, nadciśnienie tętnicze, a także zwiększone stężenie kwasu moczowego we krwi.

Rozpoznanie insulinooporności

Aby zdiagnozować insulinooporność, należy wykonać badanie (test tolerancji glukozy), czyli tzw. krzywą cukrową i insulinową. Test polega na pobraniu krwi i oznaczeniu stężenia glukozy oraz insuliny na czczo. Następnie sprawdza się poziom glukozy i insuliny po 1h i 2h po wypiciu glukozy, czyli po obciążeniu glukozą.

Insulinooporność diagnozuje się również metodą klamry metabolicznej polegającą na jednoczesnym podawaniu glukozy i insuliny w kroplówce.  Ilość insuliny jest niezmienna, a ilość glukozy odpowiednio modyfikowana. To metoda, która posiada potwierdzoną skuteczność w określaniu realnego stopnia insulinooporności. Niestety, ze względu na wysoki koszt, badanie wykonywane jest rzadko.  

Leczenie insulinooporności

Podstawą leczenia jest zmniejszenie otyłości i wyrównanie BMI. Główną zasadą jest stosowanie odpowiedniej diety, a także aktywność fizyczna dostosowana do potrzeb i możliwości.

Jeśli przyczyną insulinooporności jest przyjmowanie leków, to lekarz zdecyduje, czy zmienić je na inne.

Natomiast, jeśli wrażliwość na insulinę powodowana jest nadmiarem hormonów działających przeciwstawnie do insuliny, to należy podjąć leczenie w celu ich obniżenia. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: podyplomie.pl; endokrynologia.net