Hipoglikemia: niedocukrzenie. Konsekwencje niedoboru glukozy we krwi

14.02.2019 11:26
Hipoglikemia to niedocukrzenie

Hipoglikemia to inaczej niedocukrzenie organizmu. Występuje wtedy, gdy poziom glukozy we krwi spada poniżej założonej normy. Do niedocukrzenia dochodzi najczęściej u cukrzyków leczących się insuliną. Przedawkowanie leków przeciwcukrzycowych, podanie zbyt dużej dawki insuliny, a nawet spożycie alkoholu mogą prowadzić do hipoglikemii. Sprawdź, jak objawia się niedocukrzenie i jak z nim walczyć.

Mianem hipoglikemii określa się zmniejszenie stężenia glukozy we krwi. Hipoglikemię rozpoznaje się wtedy, gdy ilość glukozy we krwi (poza żyłą wrotną) spada poniżej 3,9 mmol/l (70 mg/dl). To tzw. alertowe stężenie we krwi. 

Spadek glukozy we krwi nie jest obojętny dla organizmu. Ten w zwykłych sytuacjach nie dopuszcza do hipoglikemii poprzez odpowiednie dozowanie glikagonu, hormonu wytwarzanego w trzustce, który działa przeciwnie do insuliny, zwiększając stężenie glukozy we krwi. Gdy dochodzi do znacznego spadku glukozy we krwi, organizm uwalnia wiele hormonów (w tym adrenalinę i kortyzol), które mają na celu podnieść stężenie glukozy. Jednak szybkość ich działania jest zróżnicowana, a to powoduje efekt tzw. odbicia, czyli utrzymującą się hipoglikemię nawet do kilkunastu godzin po niedocukrzeniu.

Hipoglikemię, również ze względu na specyficzne objawy, różnicuje się m.in. z zaburzeniami psychicznymi, padaczką, udarem mózgu. Aby potwierdzić hipoglikemię, należy oznaczyć stężenie glukozy we krwi za pomocą glukometru lub zgłosić się na badanie krwi do najbliższej przychodni.

Przyczyny hipoglikemii

Najczęściej do niedocukrzenia dochodzi u osób chorych na cukrzycę, które leczą się insuliną, rzadziej u leczonych doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi. 

U chorych na cukrzycę leczonych insuliną do hipoglikemii może dojść na skutek:

  • wstrzyknięcia zbyt dużej dawki insuliny lub przedawkowania leków przeciwcukrzycowych;
  • zbyt szybkiego wchłonięcia się insuliny po wstrzyknięciu, co może mieć miejsce w czasie upałów lub po gorącej kąpieli;
  • spożycia alkoholu, który jest metabolizowany w wątrobie, co powoduje zahamowanie wątrobowej produkcji glukozy (również u osób zdrowych, szczególnie po spożyciu na czczo);
  • zbyt intensywnego wysiłku fizycznego;
  • niespożycia posiłku po wstrzyknięciu insuliny;
  • spożycia zbyt mało kalorycznego posiłku po podaniu insuliny;
  • niedożywienie lub wygłodzenie (możliwe również u osób zdrowych, niecierpiących na cukrzycę).

Hipoglikemia (na czczo) może występować również przy niewydolności wątroby, niewydolności kory nadnerczy czy chorobie nerek powodującej glukozurię (cukromocz). Natomiast niskie stężenie glukozy we krwi po posiłku (hipoglikemia reaktywna) towarzyszy często wczesnym okresom cukrzycy, może być również powodowana zaburzeniami opróżniania żołądkowego, zespołami poresekcyjnymi (po resekcji żołądka) czy niektórymi defektami genetycznymi. 

ZOBACZ: Cukrzyca w cyfrach – jakie są koszty leczenia i nieleczenia cukrzycy?

Objawy hipoglikemii

Objawy hipoglikemii mogą pojawiać się przy mniejszym stężeniu glukozy we krwi lub wtedy, gdy jest ono jeszcze powyżej prawidłowej wartości, ale uległo gwałtownemu spadkowi.

Do objawów hipoglikemii zalicza się:

  • drżenie rąk;
  • pocenie się;
  • mrowienie wokół ust;
  • kołatanie serca (tachykardia);
  • uczucie wilczego głodu;
  • zaburzenia koncentracji i niepokój;
  • nudności i wymioty;
  • osłabienie;
  • niewyraźne widzenie;
  • rozszerzenie źrenic;
  • zaburzenia zachowania zwane „endokrynnym zespołem psychotycznym” (agresja albo nadmierna wesołość).

Objawy mogą mieć różne nasilenie, co uzależnione jest głównie od tego, jak duży jest spadek glukozy. W żadnym wypadku nie wolno ich lekceważyć. Hipoglikemia trwająca dłużej może prowadzić do wystąpienia drgawek, utraty przytomności, śpiączki, zaburzeń oddechu i krążenia, a nawet śmierci.

Warto wiedzieć

Skutki hipoglikemii

Skutki zdrowotne hipoglikemii mogą być bardzo poważne. Znaczny spadek cukru we krwi może powodować zaburzenia w pracy mózgu, może być również przyczyną wstrząsu hipoglikemicznego będącego bezpośrednim zagrożeniem życia.

Leczenie hipoglikemii

Gdy spada poziom cukru, czasami wystarczy zjeść coś słodkiego lub wypić słodki napój, lub przyjąć glukozę. Po 10-20 minutach poziom glukozy we krwi powinien się zwiększyć. Jeżeli się nie zwiększa lub ponownie się zmniejsza, należy spożyć dodatkowo węglowodan złożony, na przykład kromkę chleba z chudym białym serem lub wędliną.

Uwaga! Przy niedocukrzeniu należy unikać spożywania produktów, które zawierają tłuszcze, na przykład czekolady, wafelków, chleba z masłem, tłustego sera. Nie zaleca się spożywania cukierków, chyba że nie ma innego wyjścia. Cukierki wolno się rozpuszczają i nie wiadomo dokładnie, jaką ilość węglowodanów zawierają, dlatego lepiej korzystać z tabletek z glukozą lub płynnego cukru z apteki. Chodzi również o to, by zminimalizować ryzyko zadławienia cukierkiem przy ewentualnej utracie przytomności.

Jeśli niedocukrzenie spowoduje utratę przytomności, to osobę chorą należy położyć w pozycji bocznej ustalonej, szybko podać glukagon w zastrzyku domięśniowym i wezwać pogotowie. Należy podać tylko jeden zastrzyk. Wstrzyknięcie glukagonu spowoduje zwiększenie stężenia glukozy we krwi u osoby nieprzytomnej, co jest bardzo ważne dla poprawy pracy komórek mózgowych. Podanie glukagonu może, choć nie musi, spowodować odzyskanie przytomności. Stosowanie glukagonu nie jest jednak wskazane w przypadku hipoglikemii wywołanej spożyciem alkoholu lub wywołanej przez doustne leki przeciwcukrzycowe, ponieważ może zwiększać wydzielanie insuliny endogennej (własnej).

Długo utrzymująca się utrata przytomności w wyniku niedocukrzenia może przejść w śpiączkę hipoglikemiczną.

Podstawą leczenia jest usunięcie przyczyny niedocukrzenia. Zwykle można to zrobić, stosując odpowiednią dietę i leki. Chorzy muszą jednak regularnie kontrolować poziom glukozy we krwi i reagować, gdy ten poziom spada. Niezwykle ważne jest bowiem zapobieganie dużym spadkom cukru, bo stwarza to realne zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl