Cukrzyca typu 1 rozwija się przeważnie w dzieciństwie

16.01.2019
Aktualizacja: 10.10.2019 14:34
Cukrzyca typu 1 nazywana jest cukrzycą młodzieńczą

Gdy młody człowiek zaczyna więcej pić, jest ospały, apatyczny, traci na wadze lub częściej choruje, warto zbadać mu poziom cukru we krwi, żeby wykluczyć cukrzycę.

Cukrzyca rozpoznawana u młodych ludzi to przeważnie cukrzyca typu 1. Pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj pomiędzy 10. a 14. rokiem życia, a schorzenie rozwija się w ciągu 4-12 tygodni. Niebezpieczne są zwłaszcza epizody hipoglikemii, gdy poziom cukru we krwi spada i może prowadzić do śpiączki ketonowej zagrażającej życiu.

Cukrzyca typu 1 – epidemiologia

Cukrzyca typu 1 jest chorobą autoimmunologiczną, podczas której dochodzi do niszczenia przez przeciwciała wysp trzustkowych produkujących insulinę. Naukowcom wciąż nie udało się odkryć przyczyny powstawania przeciwciał.

Ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 1 wynosi 0,2-0,4 proc. Wiadomo, że skłonność do rozwijania się chorób autoimmunologicznych jest uwarunkowana genetycznie. Jeśli na cukrzycę typu 1 choruje matka, to ryzyko zachorowania wynosi 2-3 proc. Co ciekawe, gdy choruje ojciec, to słupki ryzyka skaczą do 5-9 proc. Warto jednak podkreślić, że u ponad 85 proc. chorych, u których rozpoznano cukrzycę typu 1, nie ma w rodzinie tej choroby.

Diagnozowanie cukrzycy

Podstawą rozpoznania cukrzycy jest zwiększone stężenie glukozy w osoczu krwi żylnej (nie na glukometrze). Cukrzycę diagnozuje się, jeśli dwukrotne oznaczenie glukozy na czczo wykazało ponad 125 mg/dl lub przypadkowy pomiar (glukoza przygodna) przekroczył 200 mg/dl. Jeśli stężenie glukozy na czczo wynosi 100-125 mg/dl, chory kierowany jest na test doustnego obciążenia glukozą. Glikemia przekraczająca 200 mg/dl po dwóch godzinach wskazuje na cukrzycę.

Gdy lekarz ma wątpliwości, jaki rodzaj cukrzycy rozpoznać, może zlecić dodatkowe badania na przeciwciała.

Przeciwciała rozpoznawane w cukrzycy typu 1:

  • przeciwciała przeciwko izoformie dekarboksylazy kwasu glutaminowego o masie 65 kDA (GAD),
  • przeciwciała przeciwko związanym z fosfatazą tyrozynową cząsteczkom IA2,
  • autoprzeciwciała przeciwinsulinowe (IAA),
  • przeciwciała przeciwko transporterowi cynku swoistemu dla komórek ß (ZnT8).

U osób chorujących na cukrzycę typu 1, w przeciwieństwie do chorujących na cukrzycę typu 2, przeważnie występuje szczupła budowa ciała. Mogą też pojawić się cechy niedoboru insuliny, takie jak obecność acetonu w moczu.

Insulinoterapia i dieta

Leczenie polega na podawaniu insuliny, najpierw w warunkach szpitalnych, a następnie w domu. Uzupełnieniem insulinoterapii jest dieta cukrzycowa. Chory musi codziennie, w regularnych odstępach czasu, mierzyć sobie poziom cukru we krwi.

Młodym ludziom zaleca się wstrzyknięcia z analogów insulinowych bezpośrednio przed każdym posiłkiem. Starsi przeważnie podają sobie insulinę ludzką na pół godziny przed głównymi posiłkami. Czasem potrzebne są także dodatkowe dawki przed snem, między 21:30 a 23:00, oraz z samego rana.

Dieta oparta jest na tzw. wymiennikach węglowodanowych: 10 g węglowodanów = 1 WW (wymiennik węglowodanowy). Na podstawie skrupulatnych wyliczeń dobiera się odpowiednią dawkę insuliny.

Terapia pompowa w cukrzycy typu 1

Nowoczesnym rozwiązaniem dla osób chorujących na cukrzycę typu 1 jest zastosowanie specjalnych pomp insulinowych, zintegrowanych z Systemem Ciągłego Monitorowania Glikemii. System zapobiega nagłemu spadkowi glukozy we krwi, czyli niebezpiecznej hipoglikemii. W Polsce refundowany jest w 30 proc. do 26. roku życia. Takie rozwiązanie poleca się m.in. kobietom planującym ciążę.

Według najnowszych doniesień skuteczne w wykrywaniu spadku poziomu cukru we krwi są również... psy. Z raportu opublikowanego w renomowanym czasopiśmie „PLOS One” przeciętnie wyszkolone czworonogi mogły pochwalić się 83-proc. skutecznością w wykrywaniu hipoglikemii, w ponad 4 tys. przypadkach hipo- i hiperglikemii monitorowanych przez naukowców.

Choć cukrzyca typu 1 nazywana jest „cukrzycą młodzieńczą”, może rozwinąć się w każdym wieku. Po 35. roku życia rozpoznaje się typ LADA (z ang. latent autoimmune diabetes in adults), który ma powolniejszy przebieg. Niezależnie od rodzaju cukrzycy i metody jej leczenia walka toczy się o prawidłowy poziom glikemii, który wynosi: 70-90 mg/dl na czczo, a godzinę po jedzeniu poniżej 140 mg/dl.

ZOBACZ TAKŻE: Nadwaga, otyłość, nadciśnienie mogą prowadzić do cukrzycy typu 2

Źródło: mp.pl, cukrzyca.pl, medicalexpress.com