Tyfus to choroba brudnych rąk. Jakie są objawy duru brzusznego?

21.05.2019
Aktualizacja: 21.05.2019 12:25
Dur brzuszny to choroba atakująca głównie w Azji i Afryce
fot. Shutterstock

Tyfus, znany również jako dur brzuszny, to zakaźna choroba bakteryjna określana również jako ,,choroba brudnych rąk''. Roznosi się poprzez kontakt z wydalinami zarażonych osób, również poprzez spożywanie zakażonej wody i jedzenia. Sprawdź, jak rozpoznać objawy duru brzusznego, jak zapobiegać zakażeniu.

Tyfus, inaczej dur brzuszny, to ostra choroba zakaźna wywoływana przez bakterie Salmonella typhi. Dur brzuszny nazywany jest chorobą brudnych rąk, ponieważ zakażenia szerzą się głównie przez wydaliny zarażonych ludzi, brudną wodę i jedzenie, a do zakażenia przyczynia się zwykle nieprzestrzeganie podstawowych zasad higieny.

Choć dur brzuszny występuje na całym świecie, to największe ryzyko zakażenia jest w rejonach o niskim poziomie higieny w przygotowywaniu i podawaniu posiłków, małym dostępnie do bieżącej wody i nieodpowiednich warunkach sanitarnych. Szacuje się, że co roku na tyfus choruje 22 miliony ludzi, z czego u ponad 200 tysięcy osób choroba kończy się zgonem. Najwięcej zachorowań notuje się w Azji Południowej, w Azji Południowo-Wschodniej, w Ameryce Południowej oraz w Afryce Północnej i Zachodniej.

W Polsce tyfus był istotnym problemem w okresie międzywojennym, w czasie II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu. Ryzyko zachorowania zostało jednak znacznie ograniczone poprzez wprowadzenie powszechnej kanalizacji i dostępu do bieżącej wody. Obecnie w Polsce rejestruje się pojedyncze przypadki zachorowań.

Przyczyny tyfusu (duru brzusznego)

Na dur brzuszny chorują wyłącznie ludzie. Rezerwuarem choroby są chorzy i nosiciele bakterii, czyli osoby, które wyzdrowiały, ale nadal wydalają pałeczki duru brzusznego w kale lub moczu. 

Bakterie szerzą się drogą pokarmową przez skażone jedzenie i wodę, zanieczyszczone wydalinami chorych lub nosicieli. Ważnym aspektem szerzenia się tyfusu jest nieprzestrzeganie podstawowych zasad higieny. Jedna osoba chora lub jeden nosiciel, który nie myje dokładnie rąk po skorzystaniu z toalety, może zarazić wiele osób poprzez przygotowane przez siebie jedzenie. 

Bakterie Salmonella typhi wnikają z przewodu pokarmowego do jelit, a następnie przedostają się do tkanki chłonnej otaczającej przewód pokarmowy, gdzie szybko się mnożą. Wędrują do śledziony, wątroby, węzłów chłonnych oraz pęcherzyka żółciowego, a po 1-2 tygodniach od zakażenia, drogami chłonnymi dostają się do krwi (bakteriemia) i rozsiewają po całym organizmie. Gdy bakterie dostają się krwiobiegu, zaczynają pojawiać się objawy, ponieważ zatruciu bakteryjnemu organizmu towarzyszy wytwarzanie toksyn bakteryjnych odpowiedzialnych za objawy zatrucia.

Objawy tyfusu (duru brzusznego)

Choroba daje o sobie znać po 10-14 dniach od zakażenia (tzw. okres wylęgania). Objawy dotyczą głównie układu pokarmowego. 

Objawy duru brzusznego obejmują:

  • narastającą gorączkę;
  • ogólne osłabienie;
  • ból głowy;
  • zaparcia;
  • wzdęcia;
  • bezsenność;
  • biegunkę.

Oprócz głównych, charakterystycznych objawów mogą wystąpić spowolnienie tętna, apatia, spowolnienie ruchowe, powiększenie wątroby i śledziony, kaszel.

W późniejszym okresie duru brzusznego może dojść do powikłań, takich jak zapalenie pęcherzyka żółciowego, uszkodzenie wątroby, zapalenie płuc, uszkodzenie mięśnia sercowego, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie dróg moczowych, zapalenie stawów i kości, lub zapalenie opon-mózgowo-rdzeniowych i mózgu, krwawienia z przewodu pokarmowego, perforacje jelita.

Warto wiedzieć

Diagnozowanie duru brzusznego

Aby zdiagnozować tyfus (dur brzuszny) wykonuje się posiew krwi w kierunku Salmonella typhi oraz pomocniczo posiew moczu, kału lub plwociny.

Leczenie tyfusu (duru brzusznego)

Tyfus (dur brzuszny) leczy się antybiotykami. Ważne jest również wyrównywanie zaburzeń wodno-elektrolitowych za pomocą wlewów kroplowych. Możliwe jest całkowite wyleczenie choroby, a śmiertelność jest niska, o ile antybiotyki zostaną podane jak najszybciej od postawienia diagnozy i nie wystąpią jeszcze powikłania. 

Szczepienia na tyfus (dur brzuszny) 

Do czasu wynalezienia antybiotyków jedyną skuteczną metodą walki z tyfusem plamistym była szczepionka przeciwtyfusowa, którą wynalazł w latach 20. XX wieku polski biolog, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, Rudolf Stefan Weigl.

Obecnie w Polsce dur brzuszny nie stanowi istotnego problemu, dlatego nie stosuje się powszechnych szczepień przeciw tej chorobie. Szczepienie zaleca się natomiast podróżującym w regiony świata, w których choroba wywołuje epidemie.

Dostępne są dwa rodzaje szczepionek przeciw durowi brzusznemu: inaktywowane zawierające całe komórki pałeczek duru brzusznego oraz polisacharydowe zawierające oczyszczony polisacharyd otoczkowy pałeczek duru brzusznego. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl; szczepienia.pzh.gov.pl; medycynatropikalna.pl