Szkarlatyna: choroba wieku dziecięcego. Jak rozpoznać objawy płonicy?

07.03.2018 14:32
Szkarlatynę wywołują paciorkowce, zarazić się można drogą kropelkową
Fot. Fotolia

Szkarlatyna (płonica) to bakteryjna choroba zakaźna wywoływana przez paciorkowce. Atakuje głównie małe dzieci, choć przechorowanie jej nie gwarantuje odporności w przyszłości. Na tę chorobę można chorować nawet trzy razy w życiu, a niektórych przypadkach jej nawrót jest szybki. Do typowych objawów szkarlatyny zalicza się rozległą, drobną wysypkę, wysoką temperaturę oraz zmiany występujące na powierzchni języka. Dowiedz się, jak rozpoznać objawy szkarlatyny i jak ją leczyć.

Szkarlatyna, inaczej płonica, to choroba bakteryjna wywoływana przez paciorkowce ropne grupy A (Streptococcus pyogenes) produkujące toksynę bakteryjną. Uznawana jest za chorobę wieku dziecięcego, choć mogą na nią chorować również dorośli. Jest silnie zaraźliwa, ale uważana jest za stosunkowo niegroźną chorobę. Szkarlatyna może przebiegać łagodnie, umiarkowanie ciężko lub ciężko. Chorobą można zarazić się od chorego na płonicę lub anginę przez bezpośredni kontakt (drogą kropelkową), a także przedmioty i pokarmy zarażone przez chorego.

Okres wylęgania choroby to zaledwie kilka dni, średnio od jednej doby do pięciu. Leczenie należy wdrożyć po wystąpieniu objawów i potwierdzeniu choroby przez lekarza. Antybiotykoterapia przy szkarlatynie trwa zazwyczaj 10 dni.

Choć zarazić się szkarlatyną jest łatwo, to sam chory przestaje być zaraźliwy dla otoczenia już po 24 godzinach od rozpoczęcia właściwej antybiotykoterapii. Jeśli chory czuje się dobrze i jest odpowiednio leczony, to po upływie doby nie ma przeciwwskazań do kontaktu z otoczeniem. Na chorobę zapadają głównie małe dzieci, przeważnie w wieku od 4 do 6 lat.

Szkarlatyna (płonica): jak rozpoznać objawy?

Objawy szkarlatyny są dosyć charakterystyczne, choć nie u wszystkich chorych mogą występować w podobnej konfiguracji. Najbardziej rozpoznawalnym objawem płonicy jest wysypka (tzw. płonicza), a jej wystąpienie zależy od wrażliwości na toksynę wytwarzaną przez bakterie. Choroba zaczyna się zazwyczaj od wysokiej gorączki, wymiotów, bólu brzucha i gardła, a także powiększenia węzłów chłonnych szyjnych.

Następnie pojawia się wysypka, zazwyczaj już w drugiej dobie od wystąpienia pierwszych objawów płonicy. Wysypka jest charakterystyczna, drobnoplamista, wygląda, jakby skórę dotknąć drobną szczoteczką. Rozlewa się na twarzy (z wyjątkiem trójkąta pomiędzy fałdami nosowymi i brodą), w okolicach pachowych, w pachwinach i na pośladkach. Skóra objęta wysypką jest szorstka, może także przypominać poparzenie słoneczne. Po jakimś czasie rozległa wysypka może zlewać się w plamy. Typową cechą wysypki jest jej blednięcie pod wpływem ucisku czy uszczypnięcia skóry.

W zależności od intensywności wysypka może ustępować bardzo szybko, bo już po kilku godzinach lub po kilku dniach. Skóra, po tygodniu od wystąpienia pierwszych objawów, może złuszczać się na twarzy, tułowiu, stopach i dłoniach. To typowy dla szkarlatyny objaw. Gardło chorego na szkarlatynę jest bardzo czerwone, na języku może pojawić się biały nalot, a po kilku dniach język staje się czerwony, z dobrze widocznymi brodawkami (język malinowy lub truskawkowy). W fałdach ciała, zwłaszcza pod pachami i w zgięciach łokci, kruche naczynia mogą pękać i powodować klasyczne czerwone smugi.

Objawy szkarlatyny:

W przypadkach, gdy szkarlatyna przebiega z anginą, migdałki podniebienne są intensywnie czerwone i obrzękłe, od 2. dnia choroby mogą być także widoczne zmiany wysiękowe.

Zachorowanie na szkarlatynę nie daje odporności. Na płonicę można chorować nawet trzykrotnie, zarówno w dzieciństwie, jak i w dorosłości. Na chorobę nie ma szczepionki.

Szkarlatyna (płonica): jak leczyć?

Leczenie szkarlatyny polega na podawaniu antybiotyku. Podstawowym lekiem stosowanym przeciw paciorkowcom są penicyliny, ale w kwestii leczenia lepiej zdać się na opinię lekarza. Leczenie płonicy polega także na łagodzeniu objawów choroby, podawaniu leków przeciwgorączkowych i odpowiednim nawadnianiu. Hospitalizacja konieczna jest tylko w ciężkich przypadkach lub w momencie, gdy wystąpią powikłania.

Szkarlatyna (płonica): jakie są powikłania?

Powikłania szkarlatyny występują stosunkowo rzadko. Właściwa terapia antybiotykiem znacznie skraca czas leczenia i zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań. Ewentualne komplikacje ropne i nieropne występują rzadko lub bardzo rzadko, są też przeważnie powodowane nieodpowiednim leczeniem szkarlatyny lub całkowitym zaniechaniem leczenia. Na powikłania bardziej narażeni są dorośli, osoby starsze, kobiety w ciąży, przewlekle chorzy i osoby z obniżoną odpornością, dla których każda choroba jest potencjalnym zagrożeniem.

Wskazaniem do ponownej wizyty u lekarza są objawy wskazujące na niepełne wyleczenie, a także sugerujące możliwe powikłania. Warto zatem zwrócić uwagę na: nawroty gorączki, powiększenie węzłów chłonnych i osłabienie, szczególnie po zakończeniu terapii antybiotykiem.

Do powikłań szkarlatyny zalicza się:

  • gorączkę reumatyczną;
  • pląsawicę Sydenhama;
  • popaciorkowcowe kłębuszkowe zapalenie nerek;
  • popaciorkowcowe reaktywne zapalenie stawów;
  • zapalenie ucha środkowego;
  • zapalenie płuc;
  • zapalenie zatok;
  • bakteriemia;
  • zapalenie szyjnych węzłów chłonnych;
  • zapalenie skóry odbytu u dzieci;
  • ropień okołomigdałkowy lub zagardłowy;
  • zapalenie wsierdzia;
  • zapalenie powięzi;
  • zespół wstrząsu toksycznego;
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Powikłania po szkarlatynie wykrywa się zazwyczaj za pomocą dodatkowych badań. W ocenie zdrowia chorego pomocne są badania krwi (morfologia), posiew z gardła (różnicuje płonicę od chorób wirusowych), badanie ogólne moczu, CRP, ASO, a w niektórych przypadkach nawet EKG.

Jak rozpoznać objawy szkarlatyny? [GALERIA]

Źródło: dr med. Ernest Kuchar, Klinika Pediatrii i Chorób Zakaźnych Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, Szkarlatyna – zaraźliwość i badania kontrolne (pediatria.mp.pl)dr med. Ewa Duszczyk, Szkarlatyna (płonica) (pediatria.mp.pl/choroby/chorobyzakazne)dr med. Ernest Kuchar, Klinika Pediatrii i Chorób Zakaźnych Akademia Medyczna we Wrocławiu, Szkarlatyna – możliwe powikłania (pediatria.mp.pl)dermnetnz.org/topics/scarlet-fever/

_______

zdrowie.radiozet.pl/nk