Zamknij

Jak sprawdzić, czy uzyskaliśmy odporność po szczepieniu na COVID-19?

08.02.2021 12:35

Czekasz na szczepienie przeciwko COVID-19? A może jesteś już po pierwszej dawce? Eksperci podpowiadają, jak można sprawdzić, czy po szczepieniu wytworzyła się odporność przeciwko COVID-19. Za pomocą ogólnodostępnego testu sprawdzić można, czy szczepienia są skuteczne.

Krzysztof Kaniewski/REPORTER
fot. Krzysztof Kaniewski/REPORTER

Szczepienia przeciwko COVID-19 są prowadzone w Polsce od grudnia 2020 roku. Do tej pory wykonano już 1 656 708 szczepień (stan na 8 lutego 2021 r.). Coraz więcej osób interesuje się testami serologicznymi, które pozwalają częściowo ocenić odpowiedź układu odpornościowego na podaną szczepionkę. 

Jak sprawdzić, czy po szczepieniu uzyskaliśmy odporność na COVID-19? Podpowiadają eksperci medyczni z inicjatywy Nauka przeciw Pandemii.

Odporność na COVID-19 po szczepieniu. Jaki test wykonać?

Czy można zweryfikować, czy rozwinęła się prawidłowa odpowiedź po szczepieniu na COVID-19? Dr hab. Piotr Rzymski z Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu tłumaczy, że po podaniu szczepionki przeciwko COVID-19 dochodzi do stymulacji kilku różnych procesów układu odpornościowego, a tylko jeden z nich polega na produkcji specyficznych przeciwciał skierowanych przeciwko koronawirusowi SARS-CoV-2.

Odpowiedź można zatem sprawdzić testem, ale jak zaznacza ekspert, trzeba pamiętać o pewnych ograniczeniach. Po pierwsze - testy różnią się wiarygodnością; znaczenie ma też rodzaj testu. W przypadku, kiedy chodzi o sprawdzenie długotrwałej ochrony, ważne będą przeciwciała klasy IgG, które pojawiają się dosyć późno po chorobie, ale też najdłużej utrzymują się w organizmie - przypomina prof. Rzymski.

Jaki test wykonać po szczepieniu? Testy immunologiczne pozwalają ocenić obecność w surowicy różnych klas przeciwciał przeciwko SARS-CoV-2: IgA, IgM oraz IgG. Dopuszczone do użytku szczepionki pobudzają produkcję przeciwciał wszystkich trzech klas, ale dla weryfikacji odpowiedzi układu odporności po podaniu szczepionki zastosowanie mają testy określające poziom IgG, które nazywane są przeciwciałami później fazy, i których podwyższony poziom utrzymuje się dłużej niż IgM. Do tego celu należy wybierać tylko i wyłącznie testy ilościowe, które cechują się wysoką wiarygodnością uzyskanych wyników. 

Test ilościowy ocenia pomiar stężenia przeciwciał IgG skierowanych przeciwko podjednostce S1 oraz białku nukleokapsydu (N), co pozwala na rozróżnienie szczepionych, którzy nie przeszli w przeszłości zakażenia SARS-CoV-2 (IgG antyN - negatywne, IgG S1 - pozytywne) od osób tych, którzy mieli kontakt z wirusem (IgG antyN - pozytywne, IgG S1 - pozytywne). Drugi test umożliwia ilościowy pomiar stężenia przeciwciał IgG specyficznych dla podjednostek S1 i S2 białka S koronawirusa. Trzeci pozwala na ilościowy pomiar stężenia przeciwciał IgM i IgG rozpoznających domenę wiążącą receptor (RBD) znajdującą się w podjednostce S1 białka S koronawirusa.

ZOBACZ: Kod QR potwierdzający szczepienie przeciwko COVID-19 ważny rok. Jakie daje przywileje?

Kiedy zrobić test? Prof. Krzysztof Simon, specjalista w dziedzinie chorób zakaźnych tłumaczy, że przeciwciała IgG powinny być wykrywalne nie wcześniej niż 14 dni po podaniu 1. dawki szczepionki przeciwko COVID-19. Wykonanie testu immunologicznego wcześniej nie ma sensu. W przypadku dostępnych szczepień przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, co do zasady, dla uzyskania odporności poszczepiennej potrzebne są dwie dawki szczepionki. Ponadto szereg cech danej osoby, w tym wiek, może wpływać na późniejsze pojawienie się przeciwciał IgG. W związku z tym zalecane jest, by test przeprowadzić 7-14 dni po otrzymaniu drugiej dawki.

Jak interpretować wynik testu? Wynik pozytywny na obecność przeciwciał IgG przeciwko SARS-CoV-2 oznacza, że szczepionka skutecznie pobudziła układ odpornościowy.

Jednak prof. Andrzej Fal z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie zwraca uwagę, iż wynik uzyskany w tym samym czasie i przy pomocy tego samego testu może się różnić pomiędzy różnymi osobami. Niekoniecznie oznacza to różny poziom ochrony. Wyniki uzyskane w trzech wyżej wymienionych testach nie są ze sobą porównywalne, bo określają przeciwciała skierowane wobec różnych regionów białka S.

Podanie szczepionki przeciwko COVID-19 pobudza różne procesy w obrębie układu odpornościowego, nie tylko związane z produkcją przeciwciał. Z tego powodu nie należy wysuwać zbyt daleko idących wniosków na podstawie samych wyników testu serologicznego.

Niestety oznaczenie poziomu przeciwciał po szczepieniu, jakkolwiek istotne, pozwala jedynie częściowo ocenić wytworzoną odporność.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: PAP