Rotawirus jest najczęstszą przyczyną ostrej biegunki. Jak zabezpieczyć dziecko?

23.08.2018
Aktualizacja: 30.07.2019 21:12
Zakażenie rotawirusem wywołuje silną biegunkę, wymioty i gorączkę.
fot. Shutterstock

Rotawirusy należą do patogenów, które wyjątkowo zjadliwie atakują dzieci i niemowlęta. Są najczęstszą przyczyną ostrych biegunek u małych dzieci, które z kolei są częstym powodem hospitalizacji. Biegunka i wymioty rotawirusowe mogą prowadzić do tragicznego w skutkach odwodnienia. Sprawdź, jak ochronić dziecko przed ciężką chorobą i jak pomóc mu przejść przez infekcję rotawirusową.

Rotawirusy to wysoko zakaźne drobnoustroje, które są najczęstszą przyczyną zachorowania na ostrą biegunkę u dzieci do 5. roku życia. Są jednym z czynników wywołujących u małych dzieci i niemowląt zapalenie żołądka i jelit.

Rotawirusy mogą zagrażać każdemu, ale szczególnie niebezpieczne są dla małych dzieci. Wyniki badań wskazują, że ponad 80 proc. dzieci hospitalizowanych z powodu ostrej biegunki rotawirusowej nie ma ukończonych 2 lat.

Małe dzieci łatwiej ulegają odwodnieniu z powodu biegunki i wymiotów, bo mają mniejszą masę ciała i trudniej jest je nawodnić (często konieczne jest podanie kroplówki). Chore dziecko najczęściej odmawia przyjmowania płynów, szczególnie gdy preparaty elektrolitowe są niedobre w smaku.

Spis treści:

Wyróżnia się 7 różnych grup rotawirusów (od A do G), z czego trzy grupy (A, B i C) są zaraźliwe dla ludzi. Rotawirusy typu A są najczęstszą przyczyną biegunek.

Warto wiedzieć

Rotawirusy groźne dla niemowląt

Uwaga! Najcięższą postać zakażenie rotawirusowe może przybierać u niemowląt poniżej 6. miesiąca życia.

Przyczyny zakażenia rotawirusem

Rotawirusy przenoszone są głównie drogą pokarmową, choć możliwe jest ich rozprzestrzenianie się również drogą kropelkową. Wirusy są wydalane w stolcu.

Do zakażenia może dojść przez kontakt z zarażoną osobą lub jej wydzielinami: głównie przez kontakt ze stolcem, brudne zainfekowane ręce i poprzez styczność z zainfekowanymi przedmiotami (zabawkami, kluczami, klamką od drzwi, pilotem od telewizora).

Rotawirusem można się również zarazić, spożywając zakażoną żywność i wdychając cząstki wirusa unoszące się w powietrzu powstałe na przykład z wymiocin.

Rotawirusy są tak powszechne, że trudno uniknąć ich „złapania”. Szacuje się, że nawet 95 proc. dzieci może ulec zakażeniu tym wirusem przed ukończeniem 5. roku życia.

Objawy zakażenia rotawirusem

Zakażenie rotawirusem skutkuje infekcją wirusową, która rozwija się bardzo szybko. Objawy mogą wystąpić już po 24-72 godzinach od kontaktu z wirusem. Po przedostaniu się do organizmu wirusy uszkadzają nabłonek kosmków jelitowych, wywołując stan zapalny żołądka i jelit.

Objawy zakażenia rotawirusem obejmują przede wszystkim:

  • wodnistą biegunkę z obecnością śluzu (dziecko wypróżnia się nawet 10 razy na dobę);
  • wymioty;
  • wysoką gorączkę (czasami drgawki gorączkowe);
  • bóle brzucha;
  • objawy wskazujące na zapalenie górnych dróg oddechowych;
  • złe samopoczucie;
  • osłabienie apetytu lub jadłowstręt.

Biegunka roatwirusowa jest bardzo nasilona, może trwać nawet 4-8 dni. Biegunkę poprzedzają zazwyczaj gwałtowne wymioty, nawet 3-4 razy na dobę. To sytuacja trudna szczególnie dla małych dzieci i niemowląt. Gwałtowna i silna biegunka w połączeniu z wymiotami mogą szybko prowadzić do groźnego dla zdrowia odwodnienia i niedoboru pierwiastków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Zobacz także

Jak zapobiegać zakażeniom rotawirusowym?

  1. Należy bezwzględnie przestrzegać zasad higieny osobistej. Przede wszystkim dokładnie myć ręce po skorzystaniu z toalety i po każdym możliwym kontakcie z kałem. Myć ręce trzeba także przed jedzeniem, po zabawie ze zwierzętami i po powrocie z domu ze spaceru, po jeździe autobusem, pociągiem.
  2. Gdy w domu przebywa osoba zakażona rotawirusem, należy często i dokładnie czyścić powierzchnie, które mogły zostać skażone: klamki, kluczyki, zabawki, pilot do telewizora itp.
  3. Powinno się zachowywać odpowiednią higienę przygotowywania posiłków i przechowywania żywności.
  4. Dzieci najlepiej odizolować na czas choroby. Lepiej, by nie spały razem w łóżku, nie przytulały się i nie całowały. Nie trzeba chorego dziecka trzymać w izolatce, ale jego kontakt z osobami zdrowymi powinien być ograniczony.

Osoba zakażona już na dwa dni przed wystąpieniem objawów zaczyna wydalać wraz ze stolcem duże ilości cząstek wirusa! Chory jest jednak najbardziej zakaźny po ok. trzech dniach od wystąpienia objawów.

Szczepienia przeciw rotawirusom

Szczepienia ochronne są podstawą profilaktyki zdrowotnej u dzieci. Choć nie gwarantują, że dziecko nie zarazi się wirusem, to większości przypadków minimalizują ryzyko rozwinięcia się infekcji o ciężkim przebiegu i wystąpienia powikłań. Szczepienia mają na celu zapobieganie hospitalizacji wywołanej ciężkim przebiegiem choroby. Należy jednak pamiętać, że szczepionki przeciw rotawirusom nie zapobiegają biegunkom wywołanym innymi czynnikami.

Po co szczepić, skoro dziecko i tak może zachorować? Szczepienie na rotawirusy jest ważne, bo to właśnie pierwsze zachorowanie jest najcięższe i najgroźniejsze dla niemowląt i malutkich dzieci. Szczepionka zastępuje groźny pierwotny kontakt z chorobą i pozwala poznać rotawirusy w bezpieczny sposób. Gdy dziecko po raz kolejny zetknie się z wirusem, jego układ odpornościowy będzie wiedział jak się zachować i nie dopuści do ciężkiego przebiegu choroby.

W Polsce istnieje możliwość podania dziecku dwóch różnych szczepionek przeciw rotawirusom, które różnią się liczbą podawanych dawek – jedną podaje się w dwóch dawkach, drugą w trzech dawkach.

Obie szczepionki można podawać dzieciom od ukończenia 6. tygodnia do 32. tygodnia życia, z minimum 4 tygodniową przerwą pomiędzy kolejnymi dawkami. Szczepienia przeciw rotawirusom nie są bolesne. W przeciwieństwie do wielu tradycyjnych szczepionek preparaty podaje się dziecku doustnie.

  • Szczepienia przeciw rotawirusom są szczepieniami zalecanymi w ramach Programu Szczepień Ochronnych w Polsce.

Warto porozmawiać z lekarzem pediatrą o zasadności szczepień, możliwości wyboru szczepionek i ewentualnych przeciwwskazaniach do szczepienia.

Zobacz także

Leczenie zakażenia rotawirusem

Leczenie zakażeń rotawirusowych przebiegających pod postacią wymiotów i ostrej biegunki polega przede wszystkim na nawadnianiu dziecka. To absolutna podstawa, bo zaniedbanie w uzupełnianiu płynów i elektrolitów może szybko doprowadzić do groźnego odwodnienia, a to niestety kończy się pobytem w szpitalu.

Jak nie dopuścić do odwodnienia? Dzieciom należy podawać płyny – mniejsze ilości, ale częściej. Może to być woda, herbatka, specjalny płyn nawadniający, a nawet jogurty. Należy jednak unikać podawania dziecku napojów gazowanych i klarowanych soków owocowych, bo mogą one nasilać biegunkę.

Nie poleca się podawania dzieciom środków hamujących biegunkę czy wymioty, dlatego że mogą one zaburzać wydalanie wirusa z organizmu. O tym, kiedy i jakie leki można podać dziecku, najlepiej porozmawiać z lekarzem pediatrą.

Choroba trwa zwykle od 4 do 10 dni, sporadycznie może przedłużać się do kilku tygodni. Najczęściej objawy przechodzą samoistnie po kilku dniach, czasami jednak utrzymują się długo i są na tyle silne, że dziecko wymaga pobytu w szpitalu.

Należy pamiętać, że wydalanie wirusów utrzymuje się od 8 do 30 dni, czasem dłużej. Dlatego szczególną ostrożność należy zachować długo po ustąpieniu objawów.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: gis.gov.pl; szczepienia.pl; powstrzymajrotawirusy.pl;