Paciorkowce są wśród nas. Czym może grozić zakażenie bakterią?

26.03.2019 13:06
Paciorkowce to kuliste bakterie

Paciorkowiec bywa uznawany za zło wcielone. Bakterie te oskarża się o wiele poważnych chorób, choć nie zawsze są one groźne. Tylko niektóre paciorkowce bywają źródłem zachorowań, inne są częścią naturalnej flory bakteryjnej jamy ustnej, jelit i skóry człowieka. Czym może zatem grozić zakażenie „złym” paciorkowcem? Głównie anginą i różą, ale także zapaleniem płuc czy opon mózgowych. 

Paciorkowce (Streptococcus) to kuliste bakterie Gram-dodatnie. Zakażenie paciorkowcami wywołuje szereg poważnych i mniej poważnych chorób, w tym zapalenie gardła, opon mózgowo-rdzeniowych, płuc czy wsierdzia. Wiele gatunków paciorkowców jest nieszkodliwe, a świadczyć może o tym fakt, że są częścią fizjologicznej flory bakteryjnej jamy ustnej, skóry, jelit i górnych dróg oddechowych człowieka, tylko niektóre z paciorkowców bywają przyczyną zachorowań.

Paciorkowce mają formę kuleczek, a swoją nazwę zawdzięczają temu, że układają się w krótkie lub długie łańcuszki („paciorki”). 

Paciorkowce to pierwsze bakterie zasiedlające jamę ustną  niemowlęcia.

ZOBACZ: Zlew, gąbki… To prawdziwe siedliska bakterii w Twoim domu!

Jakie choroby wywołuje paciorkowiec?

Najgroźniejsze i najbardziej powszechne są paciorkowce z grupy A, w tym paciorkowiec ropny (Streptococcus pyogenes), który wywołuje ropne zmiany dzięki produkowanym toksynom bakteryjnym, które to niszczą infekowane komórki i tkanki, uszkadzając błony komórkowe i białka przestrzeni międzykomórkowej. Paciorkowce ropne infekują tkanki i powodują ropne zakażenia. 

Innym, znaczącym dla człowieka typem paciorkowca jest dwoinka zapalenia płuc, czyli pneumokok (Streptococcus pneumoniae, pneumococcus). Ten typ bakterii jest częstą przyczyną zachorowań na zapalenie płuc, ale nie tylko. Pneumokoki, bo tak nazywa się dwoinkę zapalenia płuc, wywołują wiele różnych infekcji w organizmie – oprócz zapalenia płuc mogą być odpowiedzialne również za zapalenie zatok przynosowych, zapalenie ucha środkowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie stawów, wsierdzia, opłucnej, osierdzia, tkanki łącznej i tkanki mózgowej.

Pneumokokowe zapalenie płuc dotyczy głównie dzieci i osób starszych. U dorosłych pneumokoki odpowiedzialne są głównie za bakteryjne zapalenie opon mózgowych oraz za zapalenie ucha środkowego.

Paciorkowce, w tym Streptococcus pneumoniae i Streptococcus pyogenes, mogą kolonizować drogi oddechowe, nie powodując objawów zakażenia, co określa się mianem bezobjawowego nosicielstwa. Nosiciele mogą nieświadomie zarażać innych, choć sami nie odczuwają żadnych objawów.

Najważniejsze paciorkowce wywołujące choroby u ludzi:

  • Grupa A: głównie Streptococcus pyogenes (paciorkowiec ropny), który jest sprawcą zapalenia gardła, prowadzącego czasami do ostrej gorączki reumatycznej, płonicy, róży i ostrego zapalenia kłębuszków nerkowych.
  • Grupa B: głównie Sterptococcus agalactiae (paciorkowiec bezmleczności), który powoduje zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u noworodków i starszych dzieci. Zdarza się, że kolonizuje drogi rodne kobiety, podnosząc ryzyko przedwczesnego rozerwania błon płodowych.
  • Streptococcus pneumoniae (dwoinka zapalenia płuc) wywołują choroby takie jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok przynosowych.
  • Streptococcus viridans (paciorkowiec zieleniący) powoduje zapalenie wsierdzia i ropień zęba.

ZOBACZ: Pneumokoki to realne zagrożenie. Jakie choroby wywołują?

Jakie choroby wywołują paciorkowce?

  • zapalenie gardła i migdałków lub typową anginę;
  • płonicę (szkarlatynę);
  • zapalenie zatok;
  • zapalenie ucha środkowego;
  • zapalenie wsierdzia;
  • próchnicę i ropne zapalenia zębów;
  • ropne zapalenie skóry i tkanki podskórnej (w tym cellulitis);
  • liszajec;
  • różę;
  • posocznicę (sepsę);
  • bakteriemię;
  • kłębuszkowe zapalenie nerek;
  • martwicze zapalenie powięzi;
  • zakażenie ran.

Warto wiedzieć

Jakie są objawy zakażenia paciorkowcem?

Objawy zakażenia paciorkowcami zależą od typu bakterii i chorobą czy stanu chorobowego, jaki wywołały. Inne objawy będą dotyczyły zakażeń skórnych, a inne zapalenia gardła, płuc, czy opon mózgowych.

Jak dochodzi do zakażenia paciorkowcem?

Paciorkowce przenoszą się drogą kropelkową lub przez dotyk. Czasami wystarczy kichnięcie lub kaszlnięcie osoby zakażonej, by paciorkowiec przeniósł się do innego organizmu. Ryzyko zakażenia jest większe u dzieci, seniorów i osób z obniżoną odpornością, w tym przewlekle chorych. 

Kluczowym czynnikiem prowadzącym do przenoszenia się paciorkowców jest niedostateczna higiena rąk, spożywanie niemytych owoców i warzyw, picie z jednego kubka, jedzenie tym samym widelcem.

Jak leczy się zakażenie paciorkowcem?

Paciorkowce to bakterie, zatem choroby przez nie wywoływane leczy się za pomocą antybiotyków. Kiedyś niemal wszystkie szczepy paciorkowców wrażliwe były na penicylinę, jednak obecnie wykształciły odporność i z tego powodu stosuje się różne antybiotyki w zależności od rodzaju bakterii. W tym celu lekarz korzysta z antybiogramu badającego oporność bakterii. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.