Na cytomegalię choruje większość ludzi. Jak rozpoznać chorobę?

09.01.2019
Na cytomegalię choruje większość ludzi. Jak rozpoznać chorobę?
Fot. Shutterstock

Cytomegalia to choroba wywoływana wirusem cytomegalii, który jest niezwykle powszechny. Szacuje się, że zakażonych wirusem CMV może być nawet 40-80 proc. całej populacji. Skąd taka liczba? Zakażenie przenosi się wyjątkowo łatwo, a ponadto u większości osób przebiega bezobjawowo. Niestety, osoby chore, o obniżonej odporności, mogą dotkliwie odczuć zakażenie wirusem CMV.

Cytomegalia to choroba wywołana przez wirusa cytomegalii (Cytomegalovirus – CMV). To wirus bardzo rozpowszechniony w środowisku. Większość osób zakażonych, z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym nie wie, o zakażeniu, bo przebiega ono bezobjawowo (nawet w 90 proc. takich przypadków). Zakażenie wirusem CMV jest natomiast groźne u osób przewlekle chorych, z zaburzeniami odporności.

Szacuje się, że nawet 40-80 proc. populacji (w zależności od regionu świata) jest zakażonych wirusem cytomegalii. Jest to zatem choroba powszechna, choć nie zawsze i nie dla każdego groźna.

Przyczyny cytomegalii

Cytomegalia wywoływana jest poprzez zakażenie wirusem CMV. Zakażenie szerzy się drogą kontaktową, czyli przez ślinę, krew, łzy, nasienie, wydzielinę szyjki macicy, mocz osoby zakażonej i mleko kobiece.

Wirus rozprzestrzenia się bardzo łatwo przez bezpośredni kontakt z zakażona wydzieliną, przez kontakt z katarem, śliną, kontakty seksualne, a nawet karmienie dziecka. Do zakażenia może również dojść w wyniku przetoczenia świeżej krwi zakażonej CMV lub w wyniku przeszczepienia narządu zakażonego wirusem. 

Cytomegalia wrodzona jest natomiast skutkiem zakażenia w okresie ciąży, gdy wirus obecny we krwi matki zakaża płód. Konsekwencje zakażenia w okresie ciąży objawiają się w różny sposób i w różnym czasie. 

Przechorowanie cytomegalii nie daje odporności. Wirus pozostaje uśpiony w organizmie i może się ponownie uaktywnić po pewnym czasie (zakażenie wtórne).

Objawy cytomegalii

U większości zdrowych osób zakażonych wirusem cytomegalii (CMV) choroba przebiega bezobjawowo lub z objawami mononukleozy cytomegalowirusowej, przypominającymi mononukleozę, tj. gorączka, złe samopoczucie, powiększenie szyjnych węzłów chłonnych, bóle mięśni. 

Objawami najczęściej spotykanymi są: powiększenie węzłów chłonnych i powiększenie wątroby. Rzadziej dochodzi do powiększenia migdałków i śledziony.

U wielu chorych na objawową mononukleozę pojawia się również żółtaczka. Nabyte zakażenie CVM może także przebiegać jako wirusowe zapalenie wątroby.

U osób z niedoborami odporności cytomegalia przebiega pod postacią zapalenia siatkówki i naczyniówki, śródmiąższowego zapalenie płuc, zapalenia mózgu, błony śluzowej przewodu pokarmowego, trzustki, nadnerczy.

Leczenie cytomegalii

U osób ogólnie zdrowych, bez zaburzeń odporności, stosuje się leczenie objawowe mononukleozy cytomegalowirusowej. Stosuje się lekkostrawną dietę, podaje leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe. 

Osoby chore na cytomegalię, u których występują zaburzenia odporności, muszą być natomiast leczone gancyklowirem. Lek ten podaje się dożylnie przez  mniej więcej 14-21 dni, zazwyczaj w warunkach szpitalnych. Czas leczenia uzależniony jest od tego, jaką postać kliniczną przybiera zakażenie, a także od tego, jak chory toleruje lek.

Warto wiedzieć

Czy możliwe jest wyleczenie cytomegalii?

U zakażonych wirusem, u których nie występują zaburzenia odporności, choroba niemal zawsze przebiega bezobjawowo lub z niewielkimi objawami i kończy się samoistnym wyleczeniem. U chorych z zaburzeniami odporności rokowania są poważne, a cytomegalia wrodzona prowadzi do ciężkich powikłań i może skutkować śmiercią dziecka.

Cytomegalia w ciąży

Najważniejszym czynnikiem zakażanie wirusem cytomegalii u kobiet w ciąży jest częsty kontakt z małymi dziećmi, ponieważ małe dzieci (do 2. roku życia) wydalają wirusa w ślinie i moczu nawet przez 24 miesiące. 

Zakażenie wirusem CMV w ciąży jest groźne, gdyż w jego wyniku może dojść do wrodzonego zakażenia dziecko. To natomiast prowadzić może do wad płodu, opóźnionego rozwoju, a nawet śmierci dziecka.

U większości zakażonych wewnątrzmacicznie dzieci po porodzie nie stwierdza się objawów chorób. Jednak u mniej więcej 10-15 proc. zakażonych noworodków występują takie objawy jak małogłowie, powiększenie wątroby i śledziony, żółtaczka, zapalenie siatkówki i naczyniówki oka czy niedokrwistość. Należy również pamiętać, że pierwotne zakażenie wirusem cytomegalii może mieć długoterminowe powikłania, które rozwiną się po pewnym czasie od porodu.

Musisz to wiedzieć

Ciężarne bez badań na cytomegalię

Chociaż zakażenie wirusem cytomegalii jest powszechne, to w Polsce nie zaleca się przeprowadzania badań przesiewowych u kobiet ciężarnych pod katem zakażenia tym wirusem. Badania wykonuje się tylko w przypadku, gdy występują objawy kliniczne mogące wskazywać na zakażenie wirusem CMV. Badania pod katem cytomegalii można przeprowadzić na własną rękę. Test na obecność wirusa cytomegalii wykonuje się z krwi lub moczu, można go wykonać przed zajściem w ciążę, a także w czasie ciąży.

Zapobieganie cytomegalii

Zapobieganie zakażeniu wirusem cytomegalii ogranicza się do zachowywania podstawowych zasad higieny. 

Unikanie cytomegalii wśród kobiet ciężarnych jest niestety trudne, bo wirus jest rozpowszechniony. Zaleca się jednak unikanie całowanie niemowląt i małych dzieci w usta, unikanie dzielenia się sztućcami oraz jedzeniem i piciem (szczególnie z dziećmi), staranne mycie rąk i zakładanie rękawiczek podczas wycierania nosa i kontaktów z wydzielinami małych dzieci (w tym podczas zmiany pieluch), unikanie kontaktów seksualnych z partnerem, który ma udokumentowane zakażenie wirusem CMV

Źródło: mp.pl; mp.pl