Meningokoki: co zrobić po kontakcie z osobą zakażoną?

25.10.2018 16:39
Meningokoki
fot. Shutterstock

Meningokoki to bakterie, które ,,mieszkają'' w nosie i w gardle. Bytują u wielu osób, które nawet o tym nie wiedzą. Są nosicielami i nie odczuwają objawów, choć mogą zarażać innych. Gdy bakterie trafią na podatną, osłabioną osobę, powodują zakażenie, które może skutkować poważną chorobą - najczęściej zapaleniem opon mózgowych lub sepsą. Dowiedz się, co zrobić, gdy miało się styczność z osobą zakażoną pneumokokami lub chorą na inwazyjną chorobę meningokokową. Jak zapobiegać zakażeniu?

Zakażenia meningokokowe wywoływane są przez bakterie zwane meningokokami, czyli dwoinki zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (Neisseria meningitidis). 

Meningokoki występują w nosie i w gardle u osób zdrowych, czyli nosicieli, nie powodując żadnych objawów. Do zakażenia bakteriami dochodzi na skutek kontaktu podatnej osoby z bezobjawowym nosicielem lub osobą chorą. Wtedy po zakażeniu może rozwinąć się poważna choroba.

Zobacz także: Przedszkolanka zmarła po tym, jak przyszła do pracy. Rodzice zaniepokojeni

Okres wylęgania, czyli czas od momentu zakażeniu do wystąpienia objawów, waha się od 2 do 10 dni. Zazwyczaj pierwsze objawy pojawiają się już po 3-4 dniach od zakażenia bakteriami.

Meningokoki dzieli się na 12 grup serologicznych, ale zakażenia w Polsce wywołują meningokoki z grupy B, C, W-135 oraz Y. Inwazyjna choroba meningokokowa wywoływana jest przez meningokoki serogrupy B oraz C (blisko 30%), natomiast zakażenia wywołane meningokokami serogrupy Y i W-135 występują bardzo rzadko.

Meningokoki wykrywa się u około 10 – 25 proc. zdrowych osób, którzy są wyłącznie nosicielami. Nosiciele mogą rozprzestrzeniać bakterie, nawet o tym nie wiedząc.

Jak dochodzi do zakażenia meningokokami?

Meningokoki przenoszone są drogą kropelkową (podczas kaszlu lub kichania) lub przez kontakt bezpośredni (np. podczas intymnego, głębokiego pocałunku).

Na zakażenie meningokokami narażeni są wszyscy, zarówno osoby dorosłe, jak i dzieci, kobiety i mężczyźni. Jednak najczęściej chorują dzieci w wieku od 3 miesięcy do 1 roku życia. Wiele przypadków zachorowań notuje się także u dzieci w wieku przedszkolnym i u nastolatków, a także młodych dorosłych. 

Zakażenie meningokokami jest najczęściej przyczyną zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub sepsy, określanych wspólnie mianem inwazyjnej choroby meningokokowej. Rzadziej wywołują zapalenie płuc, ucha środkowego, osierdzia, wsierdzia, stawów.

Należy pamiętać, że inwazyjna choroba meningokokowa stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka. Osoba z podejrzeniem tej choroby powinna zostać niezwłocznie umieszczona w szpitalu. Choroba rozwija się szybko, a jej przebieg jest bardzo ciężki, dlatego liczy się czas. Im wcześniej zostanie udzielona pomoc osobie chorej, tym większe szanse na wyzdrowienie.

Rocznie notuje się ok. 200-400 zachorowań na inwazyjną chorobę meningokokową. Na świecie każdego roku odnotowuje się ok. 1,2 mln przypadków inwazyjnej choroby meningokokowej, z których 135 000 prowadzi do śmierci.

Objawy zakażenia meningokokami:

W przebiegu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych:

Charakterystycznym objawem sepsy meningokokowej jest wysypka wybroczynowa: plamki na skórze całego ciała w postaci drobnych czerwonych punkcików zlewających się w późniejszym okresie w duże plamy, które nie bledną pod naciskiem.

Objawy zakażenia meninogokokami u dzieci poniżej 2. roku życia:

  • gorączka,
  • zimne dłonie i stopy,
  • brak apetytu,
  • wymioty,
  • biegunka,
  • rozpaczliwy płacz lub kwilenie,
  • senność lub drażliwość,
  • odchylenie głowy do tyłu,
  • osłupienie,
  • pulsujące ciemiączko u niemowląt,
  • wybroczyny na skórze.

Jak uniknąć zakażenia meningokokami?

Najskuteczniejszą metodą zapobiegania zakażeniom meningokokami są szczepienia ochronne. W Polsce dostępne są skoniugowane szczepionki przeciw meningokokom monowalentne lub wielowalentne oraz szczepionki białkowe przeciw serogrupie B.

Szczepienia zalecane są osobom z grup ryzyka, czyli najbardziej narażonym na zachorowanie na inwazyjną chorobę meningokokową: niemowlętom, młodzieży i młodym dorosłym, osobom z niedoborami odporności oraz podróżującym do krajów zwiększonego ryzyka zakażeń meningokokowych, a także wszystkim przebywającym w dużych skupiskach, tj. personelowi medycznemu, nauczycielom, opiekunom, żołnierzom czy studentom.

Szczepienia przeciw meningokokom należą w Polsce do grupy szczepień zalecanych, nie obowiązkowych. Są płatne, a cena jednej dawki szczepionki waha się od 22 do 400 zł. 

Co zrobić po kontakcie z osobą zakażoną meningokokami? Należy zgłosić się do lekarza i zacząć przyjmować antybiotyk. Profilaktyka antybiotykowa może wyeliminować nosicielstwo meningokoków i zapobiec rozwojowi zakażenia u osób, które miały kontakt z bakteriami. Profilaktykę należy wdrożyć w miarę możliwości w ciągu 24 godzin od kontaktu z osobą zakażoną. Można to jedna zrobić później. Zastosowanie antybiotyków jest celowe do dwóch tygodni od kontaktu, później leczenie antybiotykiem może być nieskuteczne.

Źródło: szczepienia.pzh.gov.pl

________

zdrowie.radiozet.pl/nk