Listeria i listerioza: objawy, leczenie, zakażenie w ciąży

16.12.2019
Aktualizacja: 16.12.2019 12:59
Listerioza
fot. Shutterstock

Listerioza to choroba zakaźna, którą wywołują bakterie Listeria. Choroba rozwija się po zjedzeniu zakażonej żywności, głównie surowego mięsa i ryb, serów, owoców i warzyw. Po kilku dniach od spożycia żywności zaczynają występować objawy grypopodobne, takie jak gorączka, dreszcze, a także objawy ze strony układu pokarmowego. To choroba szczególnie groźna dla ciężarnych, dzieci i osób przewlekle chorych. 

Listerioza to choroba zakaźna wywoływana przez bakterie Listeria monocytogenes. Bakterie te występują naturalnie w glebie i wodzie, a do zakażenia dochodzi zazwyczaj poprzez zjedzenie skażonego bakteriami pożywienia.

Rocznie w Polsce notuje się kilkadziesiąt przypadków listeriozy. 

Listeria i listerioza: przyczyny

Listerioza rozwija się w wyniku zakażenia bakteriami Listeria monocytogenes obecnymi w skażonej żywności, głównie w mięsie i mleku. Najczęściej choroba rozwija się po spożyciu niepasteryzowanych produktów mlecznych, takich jak sery pleśniowe czy ser feta, a także po zjedzeniu nieumytych warzyw i owoców, surowego mięsa i ryb oraz dań gotowych niepoddanych obróbce cieplnej.

Listeria i listerioza: objawy

Objawy listeriozy, czyli zakażenia bakterią Listeria, występują zazwyczaj po 1-2 dniach od zjedzenia zakażonego pokarmu, ale czas ten może wydłużyć się nawet do dwóch miesięcy. Listerioza może również przebiegać bezobjawowo.

Objawy listeriozy to przede wszystkim gorączka, dreszcze, bóle mięśni, a także biegunka, wymioty i inne dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Objawy zakażenia utrzymują się zwykle przez 1-3 dni.

U kobiet ciężarnych listerioza objawia się gorączką i objawami przypominającymi grypę, takimi jak zmęczenie, osłabienie, bóle mięśni.

Choroba u osób z obniżoną lub zaburzoną odpornością może przebiegać znacznie poważniej. Oprócz gorączki, osłabienia, dreszczy i dolegliwości żołądkowo-jelitowych może pojawiać się splątanie, światłowstręt, przeczulica, zaburzenia równowagi, drgawki.

Pełnoobjawowa listerioza dotyczy prawie wyłącznie osób starszych, kobiet w ciąży, noworodków, jak również osób z upośledzeniem odporności spowodowanym, m.in. chorobami nowotworowymi, leczeniem immunosupresyjnym, cukrzycą, przewlekłą chorobą nerek, alkoholizmem, zakażeniem HIV. Bakteria przedostaje się z przewodu pokarmowego poprzez ścianę jelita do krwi, a następnie do ośrodkowego układu nerwowego. Dlatego choroba u osób z grupy ryzyka przebiega często pod postacią bakteriemii, posocznicy, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub zapalenia mózgu.

Do zakażenia płodu dochodzi w wyniku przedostania się bakterii przez łożysko, a do zakażenia noworodka dochodzi w wyniku przeniesienia bakterii z kanału rodnego w trakcie porodu.

Warto wiedzieć

Jak diagnozuje się listeriozę?

Rozpoznanie listeriozy ustala się na podstawie objawów klinicznych oraz na podstawie posiewów mikrobiologicznych krwi, płynu mózgowo-rdzeniowego, płynu owodniowego lub łożyska.

Listeria i listerioza: leczenie

Leczenie listeriozy polega na dożylnym podawaniu antybiotyków. Czas leczenia może wynosić nawet kilka tygodni, wszystko zależy od stanu chorego i odpowiedzi immunologicznej, jaką wystosuje organizm na podejmowane leczenie. 

Możliwe jest całkowite wyleczenie listeriozy, gdy choroba zostanie szybko rozpoznana i zostanie zastosowane odpowiednie leczenie. Natomiast w przypadku zajęcia ośrodkowego układu nerwowego przez bakterie, choroba może prowadzić do trwałych ubytków neurologicznych. Inwazyjna listerioza może również prowadzić do śmierci.

Listerioza w ciąży może mieć poważne konsekwencje. Zakażenie może prowadzić do poronienia, urodzenia martwego dziecka, porodu przedwczesnego lub zakażenia zagrażającego życiu noworodka. 

Śmiertelność płodów zakażonych w okresie ciąży wynosi ok. 50 proc. Natomiast wśród żywo urodzonych noworodków leczonych antybiotykami wskaźnik śmiertelności jest niższy i wynosi około 20 proc.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.