Gronkowiec to częsty sprawca zatruć pokarmowych i zakażeń skóry

27.03.2019 15:51
Gronkowiec złocisty jest częstą przyczyną zakażeń skóry

Gronkowiec, a w zasadzie gronkowiec złocisty, odpowiada za mnóstwo przypadków zakażeń i zatruć u ludzi. Jest sprawcą czyraków, ropni i bakteryjnego zapalenia spojówek. Może powodować inwazyjne zakażenia grożące śmiercią, w tym sepsę i zapalenie wsierdzia. Dowiedz się, jakie choroby wywołuje gronkowiec i jakie są metody leczenia zakażeń.

Gronkowce (Staphylococcus) należą do bakterii Gram-dodatnich ziarenkowców, swoim kształtem przypominają grona winogron. To patogeny odpowiadające za wiele chorób u ludzi i zwierząt. 

W przyrodzie występuje ponad kilkadziesiąt gatunków gronkowców, z czego kilkanaście może skolonizować ludzi. Większość z nich stanowi naturalną florę bakteryjną skóry, układu pokarmowego i oddechowego. Przykładem takiego gronkowca jest S. epidermidis, czyli gronkowiec skórny, który tylko czasami powoduje zakażenia (na przykład protez), a także Staphylococcus saprophyticus, który powoduje zakażenia dróg moczowych u młodych kobiet.

Bakterie z rodzaju Staphylococcus zostały odkryte już w 1880 r. przez szkockiego lekarza Alexandra Ogstona, który nadał im nazwę odpowiadającą wyglądowi bakterii pod mikroskopem: staphyle z języka greckiego znaczy po prostu winogrono, a kókkos oznacza ziarno.

Jakie choroby wywołują gronkowce?

Najbardziej znanym i najbardziej istotnym dla człowieka gatunkiem gronkowca jest gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus). Toksyny wydzielane przez tę bakterię wywołują zatrucia pokarmowe i odpowiadają za rozwój wielu schorzeń. Gronkowiec złocisty kolonizuje skórę i błony śluzowe człowieka, prowadząc do rozwoju zakażeń.

Zakażenie gronkowcem złocistym może powodować infekcje miejscowe i uogólnione. Istnieje też osobna grupa chorób wywoływanych przez toksyny gronkowca. 

Zakażenia miejscowe wywołane przez gronkowca złocistego to przede wszystkim infekcje skóry i tkanki podskórnej, które charakteryzuje obecność ropnej wydzieliny. Najczęściej spotykane zakażenia to liszajec, zapalenie mieszków włosowych, czyrak i czyraczność (czyraki mnogie), ropnie, zapalenie gruczołów potowych, a także zapalenie gruczołu piersiowego. Rzadziej gronkowiec złocisty wywołuje zapalenie tkanki podskórnej, powięzi i różę.

ZOBACZ: Czyrak to bolesny i nieestetyczny wrzód. Jak sobie z nim radzić?

Gronkowiec złocisty jest najczęstszą przyczyną bakteryjnego zapalenia spojówek. Powoduje także infekcje dróg oddechowych, w tym zapalenie ucha środkowego i zapalenie zatok, a także ropnie okołomigdałkowe, które wymagają interwencji chirurga.

Gronkowiec złocisty jest głównym gatunkiem chorobotwórczym człowieka i jest odpowiedzialny za wiele ciężkich zakażeń, które obejmują:

  • choroby skóry
  • choroby układu oddechowego
  • choroby układu moczowego
  • choroby przewodu pokarmowego
  • posocznice i ropowice
  • zapalenia ropne stawów
  • zapalenie sutków
  • zapalenie szpiku i kości
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
  • chorobę Rittera
  • zespół wstrząsu toksycznego.

Do zakażeń inwazyjnych obarczonych dużą śmiertelnością zalicza się sepsę i zapalenie wsierdzia (wewnętrznej warstwy ściany serca). Wyjątkowo niebezpieczne jest także przedostanie się bakterii do łożyska. Konsekwencją zakażenia łożyska krwi może być wtórne, krwiopochodne zakażenie w różnych narządach, głównie w płucach, narządzie ruchu, nerkach, ośrodkowym układzie nerwowym.

Gronkowiec złocisty jest też ważnym czynnikiem sprawczym ostrego pierwotnego zapalenia kości i stawów oraz przewlekłych zapaleń kości. Rzadko występuje gronkowcowe zapalenie płuc, ale jest to ciężka postać tej choroby. 

Inną grupą chorób są te wywołane przez toksyny, które wytwarza Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty). Przykładem jest wstrząs toksyczny wywoływany przez gronkowcową toksynę wstrząsu toksycznego. Jest to ciężki, zagrażający życiu stan, który cechuje się wysoką gorączką, spadkiem ciśnienia tętniczego, upośledzeniem czynności narządów oraz rozlanymi zmianami skórnymi, które ulegają złuszczaniu. Wstrząsowi towarzyszą bóle mięśni, wymioty, biegunka.

Gronkowiec to sprawca wstrząsu toksycznego

Gronkowiec złocisty jest najczęstszym sprawcą zespołu wstrząsu toksycznego (TSS), szybko postępującej choroby, która cechuje się wysoką śmiertelnością.

Innym przykładem schorzenia wywoływane przez toksyny gronkowca jest zespół skóry oparzonej (inaczej choroba Rittera i Lyella). Zespół ten obejmuje choroby skóry wywołane przez toksyny zwane eksfoliatynami. Choroba dotyka najczęściej noworodki i dzieci poniżej 3. miesiąca życia, rzadko występuje u dorosłych. Charakteryzuje się powstawaniem pęcherzy, które łatwo pękają, a także złuszczaniem się czy spełzaniem naskórka aż do skóry właściwej. Do objawów zalicza się także gorączkę, rozdrażnienie, brak apetytu, wysypkę obejmującą całą powierzchnię ciała.

Natomiast enterotoksyny gronkowca odpowiedzialne są za zatrucia pokarmowe, do których dochodzi w wyniku spożycia zakażonego gronkowcem pożywienia. Objawami wskazującymi na zatrucie toksynami gronkowca są: mdłości i wymioty zaczynające się po 2–6 godzinach od jedzenia oraz ból w jamie brzusznej i biegunka.

Jak leczyć zakażenie gronkowcem?

Podstawową metodą leczenia zakażeń gronkowcem jest antybiotykoterapia. Dużym problemem jest narastająca odporność bakterii na antybiotyki. Z tego powodu większość zakażeń skóry wymaga interwencji chirurga. 

Możliwe jest całkowite wyleczenie zakażenia gronkowcem, choć czasami wymaga to podjęcia drastycznych decyzji, takich jak na przykład usunięcie protez stawowych. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl