Czerwonka powoduje biegunkę i może prowadzić do odwodnienia. Jak rozpoznać objawy dyzenterii?

08.08.2018
Aktualizacja: 16.09.2019 12:39
Biegunka w przebiegu czerwonki
fot. Shutterstock

Czerwonka (dyzenteria) występuje w Polsce stosunkowo rzadko, głównie wtedy, gdy jest gorąco i panują trudne warunki higieniczne. Czerwonka jest silnie zaraźliwa, już niewielka ilość bakterii wystarczy, by szybko pojawiły się objawy ze strony układu pokarmowego. Gorączka, ból brzucha, nudności, a przede wszystkim silna biegunka mogą prowadzić do groźnych powikłań. Dowiedz się, jak rozpoznać objawy czerwonki bakteryjnej. Jak można zarazić się dyzenterią?

Czerwonka, inaczej dyzenteria, to zakaźna choroba przewodu pokarmowego, wywoływana przez pałeczki bakterii Shigella. Bakteria ta występuje w przewodzie pokarmowym osób zakażonych i może dostawać się do gleby lub wody, a także bytować na powierzchni, np. w toaletach.

Dyzenteria zaliczana jest to tzw. chorób brudnych rąk. Do zakażenia dochodzi przez kontakt z chorym człowiekiem lub zakażoną żywnością. Transmisja zakażania polega na przeniesieniu bakterii na skórze rąk lub przedmiotach do jamy ustnej. Bakterią można się także zarazić na drodze kontaktów seksualnych, a także podczas pływania w skażonej wodzie. Bakterię Shigella mogą także przenosić owady, takie jak mucha domowa.

Czerwonka jest zazwyczaj wywoływana infekcją bakteryjną, ale może być też wynikiem infekcji pierwotniakowej, pasożytniczej i wirusowej. Dwoma najczęstszymi patogenami wywołującymi dyzenterię są: pałeczka z rodzaju Shigella (czerwonka bakteryjna) i ameba Entamoeba histolytica (czerwonka amebowa).

Objawy czerwonki bakteryjnej (dyzenterii)

Objawy zakażenia bakteriami Shigella pojawiają się od 1 do 3 dni od zarażenia.

Początkowo pojawia się gorączka, a następnie dołączają do niej objawy ze strony układu pokarmowego: nudności i wymioty, kurczowe bóle brzucha, uczucie parcia na stolec, ostra wodnista biegunka.

W miarę rozwoju choroby pojawia się biegunka z domieszką krwi i śluzu.

Ponadto, lekarz w badaniu może zazwyczaj stwierdzić przyspieszony oddech, przyspieszoną czynność serca, suchość błony śluzowej jamy ustnej i skóry (cechy odwodnienia), ból podczas badania brzucha.

Co zrobić, gdy wystąpią objawy czerwonki? Czerwonka bakteryjna dosyć szybko prowadzi do odwodnienia. Jest też zaraźliwa. Z tego powodu chorzy wymagają zazwyczaj leczenia szpitalnego. W przypadku wystąpienia objawów czerwonki należy pilnie zgłosić się do lekarza rodzinnego. Biegunki z krwią, problemy z oddychaniem i ostry ból brzucha są wskazaniem do wezwania pogotowia ratunkowego.

Powikłania czerwonki bakteryjnej (dyzenterii)

Czerwonka może skutkować odwodnieniem i innymi, groźnymi dla zdrowia powikłaniami. Odwodnienie, uogólniony stan zapalny i toksyny bakteryjne mogą prowadzić do uszkodzenia naczyń krwionośnych i ostrej niewydolności nerek.

Uszkodzenie nerek z towarzyszącą niedokrwistością, małopłytkowością i zaburzeniami krzepnięcia to jedno z najgroźniejszych powikłań zakażeń bakteriami Shigella.

Powikłaniem czerwonki może być także sepsa (posocznica). W przypadku powikłanej czerwonki mogą pojawić się objawy neurologiczne (bóle głowy, senność, drgawki), a także zapalenia stawów, cewki moczowej, spojówek, mięśnia sercowego i uszkodzenie wątroby.

Leczenie czerwonki bakteryjnej (dyzenterii)

Aby zdiagnozować czerwonkę, konieczne jest wykonanie badań laboratoryjnych. W tym celu pobiera się kał lub wymaz z odbytu.

Podstawową formą leczenia czerwonki jest antybiotykoterapia. Leczenie antybiotykiem jest zalecane przede wszystkim w przypadku osób w podeszłym wieku, obciążonych chorobami przewlekłymi, z obniżoną odpornością, niedożywionych, u osób mających kontakt z żywnością, pracowników opieki zdrowotnej, nauczycieli, opiekunów i dzieci.

Lekarze zalecają leczenie antybiotykiem każdej osoby, u której w posiewie kału stwierdzono wzrost bakterii Shigella z uwagi na korzyści dla tzw. zdrowia publicznego. Ogranicza to bowiem wydalanie bakterii z kałem, co zmniejsza ryzyko przeniesienia choroby na inne osoby. Chorzy na czerwonkę przebywają zazwyczaj w szpitalu.

Leczenie czerwonki bakteryjnej obejmuje również stosowanie lekkostrawnej diety, leków przeciwgorączkowych, odpowiednich leków przeciwbiegunkowych (niepowodujących zahamowania perystaltyki jelit) oraz nawadniania doustnego lub dożylnego (kroplówka).

  • Uwaga! Nosicielstwo bakterii w przewodzie pokarmowym po przebytej infekcji trwa przez ok. 3-4 tygodnie.

Czerwonka bakteryjna jest chorobą całkowicie wyleczalną. Objawy mogą ustąpić samoistnie w ciągu 7-10 dni, zwykle jednak zaleca się antybiotykoterapię. Prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego powinno powrócić w ciągu kilku tygodni.

Jak uniknąć zachorowania na czerwonkę bakteryjną (dyzenterię)?

  1. Przestrzegaj podstawowych zasad higieny.
  2. Myj ręce przed i po posiłku, a także po skorzystaniu z toalety.
  3. Odpowiednio przechowuj i przygotowuj żywność, chroń jedzenie przed owadami.
  4. Zawsze myj owoce i warzywa przed spożyciem.
  5. W czasie podróży po krajach rozwijających się spożywaj żywność przetworzoną termicznie i unikaj dodawania lodu do napojów.
  6. Unikaj bezpośredniego kontaktu z osobą chorą na czerwonkę do czasu jej pełnego wyleczenia.

Nieleczona dyzenteria może prowadzić do śmierci. Śmiertelność w czerwonce bakteryjnej wynosi poniżej 1 proc. Jednak w przypadku zakażeń najgroźniejszym gatunkiem Shigella dysynteriae śmiertelność w krajach Dalekiego i Środkowego Wschodu oszacowano na 15–25 proc.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: choroby-zakazne.mp.pl