Zamknij

Ból głowy i duszności po szczepieniu? Większość reakcji to efekt placebo

19.01.2022 13:21
EastNews/Beata Zawrzel
fot. EastNews/Beata Zawrzel

Najnowsze badanie wykazało, że to efekt placebo odpowiada za ponad dwie trzecie reakcji po przyjęciu szczepienia przeciw COVID-19.  Nieprzyjemne objawy wynikają  głównie z negatywnego nastawienia pacjenta do terapii. 

NOP (niepożądany odczyn poszczepienny) jest opisywany jako zaburzenie stanu zdrowia związane ze szczepieniem, które wystąpiło do 14 dni od podania szczepionki. Pamiętajmy jednak, że nie każde zdarzenie, które wystąpiło po przyjęciu szczepionki, można z nią bezpośrednio powiązać. Najczęściej zgłaszane, łagodne NOP-y to bóle głowy, zmęczenie, omdlenia, duszności, gorączka i zawroty głowy. Przeciwnicy szczepień przeciw COVID-19 zwracają uwagę na ich szkodliwy wpływ na samopoczucie. Okazuje się, jednak, że większość łagodnych objawów ma podłoże psychologiczne. Nowe badania przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Harvarda dowiodły, że aż dwie trzecie dolegliwości poszczepiennych wynika z efektu placebo, a nie z działania samego preparatu. Jak to wyjaśnić?

Efekt placebo a efekt nocebo: różnice

Za niepożądane reakcje poszczepienne odpowiada efekt nocebo, który jest przeciwieństwem efektu placebo. Gdy wierzymy w działanie preparatu, który przyjmujemy i odczuwamy poprawę samopoczucia, często łączymy to z działaniem leku. Efekt nocebo jest odwrotnością efektu placebo; możemy odczuwać negatywne skutki, mimo że przyjęliśmy substancję obojętną, jak w przypadku uczestników brytyjskiego badania. Za efekt nocebo odpowiada negatywne nastawienie pacjenta do terapii i brak przekonania o skuteczności leku.

Efekt nocebo a NOP-y

Brytyjscy naukowcy przeprowadzili 12 badań klinicznych, których celem było dokładne przeanalizowanie reakcji na preparat przeciwko COVID-19. Stwierdzono, że za ponad dwie trzecie (około 76 procent) łagodnych niepożądanych reakcji po przyjęciu pierwszej dawki odpowiada efekt nocebo. W przypadku drugiej dawki szczepionki wskaźnik wynosił 52 procent. W każdym z 12 przeanalizowanych badań wybranej grupie osób podano preparat z nieaktywnego roztworu soli. Uwzględniono łagodne reakcje poszczepienne, takie jak nudności, wymioty, bóle głowy, bezsenność czy biegunka.

Świadomość pacjentów zmniejszy niepokój związany ze szczepieniami

Zdaniem naukowców z Uniwersytetu Harvarda pacjenci powinni być informowani o efekcie nocebo w kontekście możliwych efektów ubocznych przyjęcia preparatu przeciwko COVID-19. Jak przekonują, zmniejszyłoby to ich niepokój związany z zabiegiem.
– Informowanie pacjentów, że zabieg może mieć skutki uboczne podobne do terapii placebo w kontrolowanych badaniach klinicznych, faktycznie zmniejsza niepokój i sprawia, że pacjenci poświęcają chwilę na zastanowienie się nad możliwymi reakcjami – zauważył autor badania Ted Kaptchuk.

Źródło: PAP