Błonica to groźna choroba zakaźna. Jak się przed nią bronić?

05.09.2018
Aktualizacja: 12.03.2019 15:23
Błonica to groźna choroba zakaźna. Jak się przed nią bronić?
fot. Shutterstock

Błonica to choroba zakaźna, bardzo ciężka, wywoływana przez bakterie. Występuje zazwyczaj u dzieci i ma ostry przebieg. Pozostawia po sobie ciężkie powikłania i może prowadzić do śmierci. W Polsce nie notuje się zachorowań na błonicę od czasu wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych dla dzieci. Jednak w innych krajach, również w Europie, ta choroba wciąż atakuje. Dlatego tak ważne jest, by poznać tego przeciwnika i wiedzieć, dlaczego warto się przeciw niemu szczepić.

Błonica, nazywana inaczej dyfterytem, krupem lub dławcem, to ciężka choroba zakaźna występująca zazwyczaj u dzieci. Wywołuje ją bakteria maczugowiec błonicy.

Jak dochodzi do zakażenia? Bakterie rozprzestrzeniają się drogą kropelkową przez bezpośredni kontakt z osobą chorobą lub nosicielem. Ponieważ „rozchodzą się” łatwo i szybko, najlepszą metodą zapobiegania rozwojowi choroby są szczepienia ochronne. Dzięki uodpornieniu i przygotowaniu organizmu na zetknięcie się z bakteriami błonicy układ odpornościowy doskonale radzi sobie z ich atakiem i nie dopuszcza do rozwoju groźnych dla zdrowia objawów.

Spis treści:

Objawy choroby pojawiają się zazwyczaj od 24 godzin do 7 dni od zakażenia. Chory może jednak zarażać innych przez ok. 3 tygodnie, dlatego konieczna jest jego izolacja.

Objawy błonicy

Objawy błonicy pojawiają się początkowo w miejscu kolonizacji bakterii, czyli w gardle – na migdałkach podniebiennych, krtani, rzadziej w nosie, na spojówkach i błonach śluzowych narządów płciowych.

Bakterie w miejscu wniknięcia wywołują martwicę tkanek, czyli tzw. pseudobłony rzekome mające postać szarych, półprzezroczystych lub czarnych nalotów. Te charakterystyczne błonki krwawią przy próbie ich oderwania.

Wyglądają nieestetycznie i są groźne. Wraz z powiększającymi się w wyniku choroby węzłami chłonnymi i obrzękiem szyi mogą prowadzić do zwężenia gardła i krtani, a co za tym idzie niewydolności oddechowej i uduszenia.

Do głównych objawów błonicy zalicza się:

  • gorączkę;
  • bladość twarzy;
  • bóle gardła;
  • utrudnione połykanie;
  • niewyraźną mowę tzw. kluskowatą;
  • obrzmienie węzłów chłonnych podżuchwowych;
  • specyficzny nalot (zazwyczaj w gardle) z otaczającymi go przekrwieniami;
  • opuchnięcie szyi tzw. szyja prokonsula lub szyja Nerona;
  • szybkie tętno;
  • zatrucie organizmu.

Gdy dyfteryt zaatakuje gardło, mogą pojawić się objawy przypominające anginę z niewielką gorączką. Dopiero po kilku dniach pojawia się nalot, wrasta temperatura, a węzły chłonne są obrzęknięte, chory ma także wyjątkowo nieprzyjemny, mdły zapach z ust.

Błonica krtani objawia się natomiast chrypką, bezgłosem i szczekającym kaszlem, a także narastającymi problemami z oddychaniem (rozrastające się błony zwężają krtań).

Powikłania błonicy

Maczugowce błonicy to niebezpieczne bakterie, które wydzielają silną toksynę błoniczą, której rozprzestrzenianie się w organizmie może prowadzić do zaburzeń funkcjonowania wielu narządów, w tym zapalenia mięśnia sercowego czy martwicy cewek nerkowych.

Niezwykle groźne są także powikłania neurologiczne obejmujące m.in. porażenie podniebienia i tylnej ściany gardła, porażenie mięśni odpowiedzialnych za ruchy gałek ocznych, porażenia kończyn i mięśni twarzy.

Leczenie błonicy

Błonica jest chorobą zagrażającą życiu i musi być leczona w warunkach szpitalnych. Osoba chora powinna znaleźć się tam jak najszybciej, bo czas jest w przypadku błonicy bardzo cenny.

Jeśli dojdzie do zablokowania dróg oddechowych, konieczna będzie intubacja lub wykonanie tracheotomii umożliwiającej oddychanie.

Chorym na błonicę podaje się surowicę przeciwbłoniczą, czyli tzw. antytoksynę oraz antybiotyki.

Zobacz także: Koklusz wywołuje ataki kaszlu. Jak rozpoznać objawy krztuśca?

Szczepienia na błonicę

Błonica występuje na całym świecie, ale w krajach uprzemysłowionych (rozwiniętych) są to sporadyczne przypadki.

Choroba była częstą przyczyną epidemii, zanim zdecydowano się na wprowadzenie szczepień ochronnych. W latach pięćdziesiątych XX wieku w Polsce rejestrowano ok. 40 000 zachorowań i 3 000 zgonów rocznie. Od wprowadzenia szczepień w 1954 roku błonicę udało się niemal całkowicie opanować. W Polsce nie notuje się zachorowań, ale ta choroba jest wciąż obecna na świecie, również w Europie.

Szczepionka przeciw błonicy jest szczepionką inaktywowaną, co znaczy, że zawiera oczyszczoną nieaktywną toksynę błoniczą (toksoid).

W Polsce szczepienia przeciw błonicy są obowiązkowe i bezpłatne dla dzieci i młodzieży do ukończenia 19 r.ż. Szczepienie realizowane jest w postaci szczepionki skojarzonej przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (DTP/DTaP), a w przypadku przeciwwskazań do szczepień przeciw krztuścowi szczepionką DT (przeciw błonicy i tężcowi) lub jako szczepionka monowalentna D (przeciw błonicy).

Z biegiem lat odporność przeciw błonicy maleje, dlatego osobom dorosłym zaleca się przyjmowanie dawek przypominających szczepionki co 10 lat.

Występowanie błonicy

Choroba występuje na terenach, gdzie poziom wyszczepienia ludności jest niski. Osoby podróżujące do krajów, w których ryzyko zarażenia jest wysokie, powinny się wcześniej na błonicę zaszczepić, by nie przywieźć z wyjazdu przykrej niespodzianki.

Gdzie występuje ryzyko zarażenia?

  • Afryka: Algieria, Angola, Egipt, Niger, Nigeria, Sudan, kraje Afryki Subsaharyjskiej.
  • Ameryka Południowa i Środkowa: Boliwia, Brazylia, Dominikana, Ekwador, Haiti, Kolumbia, Paragwaj.
  • Azja Centralna i Południowo-Wschodnia, południowa część Pacyfiku: Afganistan, Bangladesz, Butan, Birma, Kambodża, Chiny, Indie, Indonezja, Laos, Malezja, Mongolia, Nepal, Pakistan, Papua-Nowa Gwinea, Filipiny, Tajlandia, Wietnam.
  • Bliski i Środkowy Wschód: Arabia Saudyjska, Iran, Irak, Jemen, Syria, Turcja.
  • Europa: Albania, Rosja, kraje byłego ZSRR.

Zobacz także

Źródło: zaszczepsiewiedza.pl; szczepienia.pzh.gov.pl

________

zdrowie.radiozet.pl/nk