Legionella – groźna bakteria, którą można się zarazić pod prysznicem

20.07.2020
Aktualizacja: 20.07.2020 16:44
Legionella pod prysznicem
fot. Shutterstock

Bakterie Legionella są niezwykle groźne dla ludzi. Większość z nas myśli, że można się nimi zarazić w szpitalu lub na basenach. Nic bardziej mylnego. Najbardziej narażeni na kontakt z tymi pałeczkami jesteśmy, gdy wracamy po urlopie do domu i bierzemy prysznic, lub włączając dawno nieczyszczoną klimatyzację czy zraszacz trawników. Dlaczego trzeba uważać na bakterie Legionella? 

Legionella to niezwykle groźna bakteria, o której najczęściej słyszymy w okresie wakacyjnym. Główny Inspektorat Sanitarny na swoich stronach, co jakiś czas publikuje ostrzeżenia o pojawieniu się tego patogenu na basenach (ostatnio m.in. w Szczecinku w nieckach basenu sportowego i rekreacyjnego krytej pływalni), a także w szpitalach. Jednak Legionella może też bytować w naszych domach... w klimatyzacji, nawilżaczach powietrza czy sitkach prysznicowych. Dlaczego bakterie Legionella są tak niebezpieczne?

Pałeczki Legionella – czym są?

Bakterie z rodzaju Legionella to pałeczki gram ujemne, które zostały wyizolowane i zbadane stosunkowo niedawno, bo w 1976 roku (niektóre źródła podają, że w 1977 r.). W tym czasie wielu weteranów Legionu Amerykańskiego w Filadelfii (USA) zachorowało na nietypowe zapalenie płuc. Wielu z nich zmarło. Badania wykazały, że przyczyną infekcji były pałeczki Legionella, dlatego media nazwały tę infekcję chorobą legionistów. Badania retrospektywne wykazały, że organizmy te odpowiadały również za epidemię zachorowań na infekcje grypopodobne w mieście Pontiac w stanie Michigan (USA) w 1968 r. Wtedy tę tajemniczą chorobę nazwano gorączką Pontiac.
W wyniku dokładnych badań genetycznych, prof. Brenner i jego współpracownicy, zaproponowali utworzenie nowej rodziny Legionellaceae i rodzaju Legionella. Okazało się, że mikroby te są dość powszechne w przyrodzie. Do wzrostu potrzebują wysokiego stężenia dwutlenku węgla, wysokiej wilgotności, niskiej cyrkulacji wody. Rozwijają się w temperaturze od 25 do 45°C. W cieplejszej wodzie (powyżej 50 st. C przeżywają około 20 minut, powyżej 60 st. C – dwie minuty, a powyżej 70 st. C giną od razu.

Bakterie Legionella – gdzie występują?

Bakterie Legionella są dość powszechne w przyrodzie. Występują w zbiornikach wodnych, w glebie, ale przede wszystkim w systemach dystrybucji wody, głównie w:

  • instalacjach ciepłej wody,
  • klimatyzacji,
  • nawilżaczach powietrza (tych, które tworzą mgłę),
  • wieżach chłodniczych,
  • myjniach,
  • turbinach dentystycznych,
  • dializatorach,
  • sitkach prysznicowych,
  • basenach,
  • urządzeniach do wspomagania oddychania.

Sprzyja im obecność szlamu i rdzy, a także wysokie stężenie mikroorganizmów (np. ameby czy glony). Lubią osadzać się na resztkach materiałów instalacyjnych, gumowych uszczelkach czy bateriach prysznicowych.

Pałeczki Legionella – jak się nimi można zarazić?

Bakteriami Legionella można zarazić się wdychając skażone aerozole powietrza (bakterie mogą bytować w klimatyzacji), poprzez otwarte rany podczas kontaktu z zainfekowanymi przedmiotami lub osobami, pijąc skażoną wodę, podczas inhalacji, a także pod prysznicem lub podczas kąpieli w wannie.

Ważne

Szczególną ostrożność powinny zachować pacjenci po przeszczepach, operacjach, zabiegach chirurgicznych, osoby cierpiące na wszystkie typy nowotworów, cukrzycę, choroby układu oddechowego a także uzależnieni od papierosów czy alkoholu, których system odporności działa mniej sprawnie.

Choroba legionistów – jakie są objawy?

Choroba legionistów to rodzaj zapalenia płuc wywołany przez bakterię Legionella Pneumophila, oraz inne bakterie z tej rodziny. Zarażenie następuje najczęściej przez wdychanie aerozolu wodnego (np. pod prysznicem, siedząc przy zraszaczu wodnym czy przy klimatyzacji). Ryzyko zakażenia bakteriami przez zachłyśnięcie wodą jest mniejsze.

Pierwsze objawy choroby legionistów, wywoływanej przez pałeczki Legionella, mogą pojawić się od dwóch do dziesięciu dni po zarażeniu. Mogą to być:

Mogą pojawić się również:

Choroba legionistów, czyli postać płucna infekcji wywoływanej przez bakterie Legionella, stanowi od 3-8 proc. wszystkich zachorowań wywoływanej przez te patogeny, a śmiertelność jest na poziomie 15-20 proc. Na legionellowe zapalenie płuc najbardziej narażeni są mężczyźni w wieku 40-69 lat, kobiety w wieku 50-69 lat, a także – niezależnie od wieku – osoby o obniżonej odporności.

Gorączka Pontiac – jak rozpoznać jej objawy?

Gorączka Pontiac, to pozapłucna postać choroby, wywoływanej przez pałeczki Legionella. Szacuje się, że występuje ona u ponad 90 proc. eksponowanej populacji. Ma ona łagodniejszy przebieg – dotychczas nie zanotowano zgonów z jej powodu, wyleczenie następuje samoistnie po 3-5 dniach, nie występują objawy zapalenia płuc. Niestety może prowadzić do niebezpiecznych powikłań: stanów zapalnych w obrębie mięśnia sercowego, uszkodzenia nerek czy wątroby.

Objawy gorączki Pontiac początkowo przypominają grypę. Mogą pojawić się:

O tym musisz wiedzieć

Ważne! Jeśli wróciłeś do domu, po dłuższej nieobecności, nie bierz od razu prysznica. Odkręć gorącą wodę pod prysznicem (to nie musi być bardzo silny strumień) i wyjdź z łazienki na 20 minut. Po tym czasie zakręć wodę i poczekaj kolejne 20 minut, zanim wejdziesz pod prysznic, by się umyć. Dlaczego należy tak robić? Powód jest prosty. Gdy nie korzystamy z łazienki przez dłuższy czas (np. podczas naszego urlopu), w wodzie zgromadzonej w słuchawce oraz w wężu prysznica mogą namnażać się bakterie Legionella. Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia ryzyko zachorowania jest większe u osób, które biorą prysznic, niż u tych, które wybierają kąpiel. Bakteria ta może rozwijać się także w wężach ogrodowych i zraszaczach, a także rozpylaczach do roślin domowych, w którym rzadko wymieniana jest woda.

Źródło: GIS/ legionella.pl/