Zespół Cornelii de Lange bez tajemnic. Jak rozpoznać objawy choroby?

27.11.2019
Aktualizacja: 27.11.2019 14:51
Zespół Cornelii de Lande
fot. Shutterstock

Zespół Cornelii de Lange to schorzenie genetyczne, które charakteryzuje się dysmorfią twarzy, czyli zmienionym wyglądem twarzy odbiegającym od standardowego, niepełnosprawnością intelektualną o różnym nasileniu, nieprawidłowym wyglądem dłoni i stóp i wieloma innymi wadami. Dowiedz się, jakie są przyczyny zespołu Cornelii de Lange i jak rozpoznać objawy tej choroby.

Zespół Cornelii de Lange (Brachmann de Lange Syndrom BdLS) to dziedziczna choroba genetyczna, którą cechuje bardzo zróżnicowany zespół objawów. Choroba i jej objawy mogą mieć różne zatężenie - od łagodnej do ciężkiej postaci.

Ze względu na różnorodność w nasileniu objawów trudno dokładnie oszacować, jak często występuje zespół Corenlii de Lange. Uważa się, że choroba może dotyczyć 1 na 10 000 urodzeń lub 1 na 200 000 urodzeń. Problem polega na tym, że łagodne postaci choroby mogą nie zostać nigdy zdiagnozowane. 

Zespół Cornelii de Lange: przyczyny

Zespół Cornelii de Lange powodowany jest przez mutacje genetyczne. Prawie wszystkie przypadki zespołu Cornelii de Lange są sporadyczne. Rzadko występuje dziedziczenie rodzinne w sposób autosomalny dominujący.

Do tej pory zidentyfikowano 3 geny, których mutacje mogą powodować ten zespół:

  • błąd w genie NIPBL położonym na ramieniu krótkim chromosomu 5, występujący u połowy chorych;
  • mutacja w genie SMC1A, położonym na ramieniu krótkim chromosomu X, występuje u ok. 5 proc. chorych;
  • błąd w genie SMC3, położonym na ramieniu długim chromosomu 10, występuje u ok. 1 proc. chorych.

Co ciekawe, u nawet 40 proc. chorych z zespołem Cornelii de Lange nie można określić, gdzie występuje błąd w DNA.

Zespół Cornelii de Lange cechuje się zmienną ekspresją, co oznacza, że choroba występuje z różnym nasileniem. Nasilenie objawów uzależnione jest od genu, który uległ mutacji.

Najcięższy przebieg obserwuje się u osób, u których choroba została wywołana przez mutacje NIPBL. Natomiast łagodniejsza w przebiegu jest choroba wywołana błędem w genie SMC1A i SMC3.

Zespół Cornelii de Lange: objawy

Objawy u dzieci i dorosłych z zespołem Cornelii de Lange są bardzo zróżnicowane.

Zespół Cornelii de Lange u noworodków: większość cech, również tych związanych z niewłaściwą budową narządów jest możliwa do zaobserwowania już u noworodka. Widoczna jest na przykład wyraźna dysmorfia twarzy, możliwe są również do zdiagnozowania wady rozwojowe narządów wewnętrznych oraz wady kończyn górnych i dłoni.

Zespół Cornelii de Lange u dzieci: choroba cechuje się dużą różnorodnością objawów, ale wyróżnia się pewne cechy charakterystyczne, które ujawniają się w wieku dziecięcym. 

Wygląd dzieci z zespołem Cornelii de Lange jest specyficzny. Dysmorfia twarzy: długie rzęsy, łukowate, uniesione gęste brwi, długa rynienka podnosowa, krótki nos, mała i kwadratowa broda, zewnętrzne kąciki oczu skierowane ku dołowi, wysokie podniebienie, szeroko rozstawione zęby, często brak wszystkich zębów.

Waga, wzrost i obwód głowy poniżej 5. centyla według siatek centylowych ustalanych zależnie do wieku i płci dziecka. Rozwój psychoruchowy i intelektualny jest opóźniony.

Dzieci z zespołem Cornelii de Lange mogą mieć problem ze skupieniem uwagi, często są nadpobudliwe i mają zachowania obsesyjno-kompulsywne, mogą, choć jest to cecha indywidualna, wykazywać agresję wobec otoczenia i mieć zachowania autoagresywne. 

Objawy związane z układem ruchu: zmniejszenie masy szkieletowej, skrócenie przedramion, wady dłoni i palców, małe dłonie i stopy, przemieszczony kciuk, skrzywienie małego palca u dłoni, nieprawidłowe zmarszczki na dłoni, zmiany w łokciach, zrośnięte drugie i trzecie palce u stóp, skolioza, przemieszczenie biodra, zapadnięta klatka piersiowa.

Objawy zespołu Cornelii de Lange dotyczą również układu nerwowego, może występować: opadanie powiek, zwyrodnienie obejmujące kanaliki łzowe, krótkowzroczność, wady w budowie oka, niedosłuch, problemy z koordynacją ruchową.

Skóra chorych dzieci jest marmurkowata, nadmiernie owłosiona. Dzieci częstą cierpią na refluks żołądkowo- przełykowy, mogą mieć przepuklinę przeponową, rozszczep podniebienia, wady serca, wady nerek i dróg odprowadzających mocz.

Narządy płciowe męskie są małych rozmiarów, u chłopców często występuje spodziectwo i wnętrostwo.

Zespół Cornelii de Lange u dorosłych: obserwuje się niski wzrost, zaburzenia funkcjonowania w społeczeństwie, wady narządów, cechy wyglądu i zachowania jak w dzieciństwie.

Wikimedia Commons/ Eli (2011), diagnosed with Cornelia de Lange syndrome
fot. Wikimedia Commons/ Eli (2011), diagnosed with Cornelia de Lange syndrome

Zespół Cornelii de Lange: diagnozowanie

Zespół Cornelii de Lange podejrzewać można już podczas ciąży. Alarmującym sygnałem jest wykrycie podczas badania ultrasonograficznego anomalii w budowie kończyn, zmian w obrębie twarzoczaszki, opóźnienia wzrostu, wad serca, przepukliny przeponowej. Niestety, badań prenatalnych w kierunku zespołu Cornelii de Lange, nie wykonuje się rutynowo w Polsce. 

Warto jednak wiedzieć, że medycyna radzi sobie z wykryciem choroby jedynie u ok. 60 proc. osób na podstawie badań genetycznych i wykrycia mutacji w 3 wypomnianych wyżej genach. Oznacza to, że nie wykrycie mutacji w tych trzech najczęstszych genach nie wyklucza wcale tego zespołu. 

Zespół Cornelii de Lange: leczenie

Dziecko z zespołem Cornelii de Lange musi pozostawać pod stałą opieką wielu specjalistów. Zazwyczaj chore dzieci wymagają konsultacji okulistycznych, laryngologicznych, kardiologicznych. Są pod opieką poradni gastroenterologicznej, ortodontycznej, neurologicznej, wymagają wsparcia psychologa, pomocy w żywieniu, często wymagają rehabilitacji ruchowej. 

Zespół Cornelii de Lange jest chorobą nieuleczalną. Leczenie ma na celu poprawę zdrowia i komfortu życia chorych.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: warsawgenomics.pl, wspolnie.org