Stomia: na czym polega wyłonienie stomii. Jak żyć ze stomią?

19.11.2019
Aktualizacja: 19.11.2019 17:26
Stomia
fot. Shutterstock

Szacuje się, że w Polsce żyje ponad 50 tysięcy osób z wyłonioną stomią, a co roku kolejne kilka tysięcy dowiaduje się, że czeka ich ten zabieg. Wiadomość o konieczności wyłonienia stomii jest zawsze szokiem i wywołuje duży niepokój. Niepotrzebnie. Dzięki stomii chorzy mogą normalnie funkcjonować: uprawiać sport, jeść niemal wszystko, podróżować, mieć dzieci. Dowiedz się, czym jest stomia i jakie są wskazania do jej wyłonienia.

Stomia (z greckiego usta, otwór) to chirurgicznie wytworzone połączenie światła przewodu pokarmowego ze skórą. Jest to otwór na zewnątrz brzucha, przez który mocz lub kał mogą być wydalane z organizmu.

Stomia nie jest chorobą, a sposobem na poradzenie sobie z nią. Jest często jedynym ratunkiem na przykład w przypadku urazów brzucha z uszkodzeniem jelita grubego. Stomik, czyli osoba ze stomią po jej wyłonieniu zaczyna nowe życie.

Stomia może być czasowa lub definitywna.

Czasami stomię wyłania się tylko na pewien czas, na przykład do czasu zagojenia się operowanego jelita czy pęcherza moczowego, wyleczenia infekcji lub uporania się z powikłaniami pooperacyjnymi.

Zdarza się jednak, że ze stomią trzeba żyć do końca życia, bo nie ma możliwości przywrócenia funkcji układu wydalniczego.  

Stomia: wskazania do wyłonienia stomii

Jest wiele sytuacji, które są wskazaniem do wyłonienia stomii. Najczęściej taka operacja jest konsekwencją nowotworu jelita grubego, chorób zapalnych, polipowatości jelita grubego czy choroby Leśniowskiego-Crohna. 

Stomię wytwarza się w celu wprowadzania substancji odżywczych do przewodu pokarmowego (gastrostomia) lub w celu wytworzenia zastępczej drogi odprowadzenia kału (kolostomia), lub w celu odprowadzania moczu bezpośrednio przez skórę (urostomia).

Wyróżnia się trzy rodzaje stomii w zależności od choroby, która wymusiła jej wyłonienie:

ILEOSTOMIA: ten rodzaj stomii tworzy się, gdy konieczne jest usunięcie całego jelita grubego. Stomię wyłania się wykorzystując do tego część jelita cienkiego, po prawej stronie brzucha.

KOLOSTOMIA: tworzona jest wtedy, gdy konieczne jest usunięcie części jelita grubego i/lub odbytnicy. W trakcie operacji jelito grube zostaje wyłonione na powierzchnię brzucha, by utworzyć z niego stomię. Końcowa kolostomia może być czasowa, gdy na przykład przywrócenie ciągłości jelita grubego w trakcie jednego zabiegu chirurgicznego, jest niebezpieczne dla pacjenta.

UROSTOMIA: stomia ma być nową drogą oddawania moczu z pominięciem pęcherza moczowego. Konieczność przeprowadzenia zabiegu w większości przypadków wynika z usunięcia pęcherza moczowego w wyniku choroby lub jego uszkodzenia. Chirurg wszczepia moczowody do wyizolowanego odcinka jelita. Jego jeden koniec zostaje zaszyty, a drugi wprowadzony na powierzchnię brzucha gdzie zostaje utworzona stomia. Zwykle znajduje się po prawej stronie ciała.

Warto wiedzieć

Czy stomia śmierdzi?

Ponad 75 proc. osób z wyłonioną stomią w jakimś stopniu wycofuje się z życia społecznego z obawy przed reakcją otoczenia. Tymczasem dzisiejsze worki stomijne są szczelne i posiadają filtr węglowy maskujący przykry zapach tak dobrze, że trudno zorientować się, że w otoczeniu przebywa osoba, która ma wyłonioną stomię.

Stomia: obsługa, pielęgnacja

Stomicy muszą nauczyć się samodzielnie obsługiwać stomię. Obsługa worków, do których odprowadzany jest kał lub mocz polega na ich zmianie i odpowiednim przyklejaniu do skóry wokół stomii.

Częstotliwość wymiany worków zależy od rodzaju stomii, wysokości jej założenia w przebiegu jelita (im bliżej odbytu, tym zmiana worków następuje rzadziej) oraz diety. 

Worki należy wymieniać powoli i dokładnie, ponieważ nadmierny pośpiech może prowadzić do nieprawidłowego założenia worka, a przecież liczy się szczelność.

Stomicy powinni również utrzymywać skórę wokół stomii w czystości, ale nie używać do pielęgnacji tych rejonów żadnych środków drażniących. 

Stomia: powikłania

Powikłania po wyłonieniu stomii obejmują przede wszystkim przepukliny okołostomijne, wypadanie stomii oraz zwężenie stomii. W najcięższych przypadkach konieczne jest leczenie operacyjne.

Stomia: dieta

Przy stomii ważne jest zachowanie odpowiedniej, zróżnicowanej diety. Wskazane jest codzienne jedzenie warzyw i owoców, produktów wysokobiałkowych, takich jak mięso, ryby, jajka, ser, jogurty, a także węglowodanów, które powinny stanowić co najmniej połowę wszystkich spożywanych produktów.

Natomiast lepiej unikać produktów sprzyjających tworzeniu się gazów jelitowych np. fasoli, kapusty czy kalafiora oraz wzdymających, jak cebula, ostre przyprawy i napoje gazowane. Warto pamiętać, że alkohol, czekolada, suszone śliwki, kawa i soki z owoców cytrusowych mogą powodować biegunki.

Po wyłonieniu stomii nie trzeba przechodzić na specjalną dietę. Ważne, by dieta była zdrowa, urozmaicona i zbilansowana.

Warto wiedzieć

Czy można żyć normalnie ze stomią?

Poprawna obsługa stomii pozwala uniknąć wydobywania się przykrego zapachu. Osoba z dobrze działającą stomią może funkcjonować normalnie w większości sytuacji. Może uprawiać sport, uprawiać seks, stosować normalną dietę i urodzić dzieci.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl, zdrowie.pap.pl, ncez.pl