Przetoka odbytniczo-pochwowa – częsty uraz okołoporodowy

25.03.2019
Aktualizacja: 25.03.2019 15:35
Przetoka odbytniczo-pochwowa - objawy

Przetoka odbytniczo-pochwowa to choroba zapalna, która bardzo często pojawia się jako uraz okołoporodowy, choć mogą ją wywołać też inne choroby. Sprawdź, jakie są objawy, leczenie i jakie badania pomagają ją zdiagnozować.

Przetoka odbytniczo-pochwowa to nieprawidłowe połączenie odbytnicy z pochwą w postaci kanału wysłanego nabłonkiem. Ten rodzaj przetoki jest stosunkowo rzadszy – szacuje się, że stanowi około 5% wszystkich przetok okolicy odbytu. Choroba ta jest wyjątkowo dokuczliwa – znacząco pogarsza jakość życia pacjentek. I choć nie zagraża życiu kobiet, to wpływa na ich życie intymne, a także sprawia, że odczuwają one ogromny dyskomfort w codziennym życiu.

Co może sugerować przetokę odbytniczo-pochwową?

Oczywiście rozpoznanie przetoki odbytniczo-pochwowej wymaga pogłębionej diagnostyki, ale są objawy, które mogą sugerować tę chorobę. Na przykład:

  • wydalanie kału i gazów przez pochwę, a co za tym idzie, nieprzyjemny zapach z pochwy,
  • nietrzymanie moczu i kału (w przypadku  przetok dużych rozmiarów),
  • pojawienie się nawracających zapaleń pochwy i pęcherza moczowego,
  • dolegliwości bólowe, także podczas stosunku.

Sprawdź także: Upławy: nie wstydź się, reaguj! Jak rozpoznać i leczyć upławy z pochwy?

Ważne!

Zdarza się, że przetoka odbytniczo-pochwowa przebiega bezobjawowo i wykrywana jest przypadkowo, podczas badania proktologicznego wykonywanego z innego powodu.

Skąd się bierze przetoka odbytniczo-pochwowa?

Najczęściej do powstania przetoki odbytniczo-pochwowej dochodzi wskutek urazu okołoporodowego (np. w przypadku pęknięcia krocza III i IV stopnia czy nacięcia krocza). Kolejną przyczyną może być również nieleczona lub źle leczona infekcji odkryptowa w kanale odbytu i następowego ropnia z przebiciem do pochwy. Znacznie rzadsze są przypadki powstania tego typu przetoki wskutek zapalnych chorób jelit (np. choroba Leśniowskiego-Crohna), nowotworów pochwy i odbytnicy, urazów operacyjnych (po operacjach ginekologicznych czy proktologicznych), endometriozy, ropni gruczołów Bartholiniego, zmian po radioterapii, brutalnych gwałtów lub urazach typu „wbicie na pal”. Oczywiście tych przyczyn może być znacznie więcej.

Skuteczne leczenie przetoki odbytniczo-pochwowej jest możliwe w przypadku wczesnego wykrycia. Niestety wiele kobiet ze strachu lub wstydu nie zgłasza się do lekarza.  

Przetoka odbytniczo-pochwowa – jak się diagnozuje?

W przypadku pojawienia się jakichkolwiek niepokojących objawów należy zgłosić się do lekarza proktologa lub ginekologa. Postawienie diagnozy obejmuje wywiad z pacjentką, podczas którego lekarza ustala, jakie objawy pojawiły się u niej, czy cierpi na jakieś chorzenia oraz, czy mogło dojść do jakichś urazów. Następnie wykonuje się badanie przedmiotowe proktologiczne oraz ginekologiczne (we wzierniku dopochwowym przetoka odbytniczo-pochwowa uwidacznia się zwykle jako drobne zagłębienie w śluzówce pochwy), a także badania dodatkowe, takie jak: rektoskopia, kolonoskopia, badanie krwi z oznaczeniem poziomu leukocytów we krwi, badanie moczu, badanie USG przezodbytnicze, badanie USG przezpochwowe, biopsja histopatologiczna w celu wykluczenia nowotworu i chorób zapalnych, tomografię komputerową czy rezonans magnetyczny.
Lekarz może się też zdecydować na wykonanie próby z tamponem. Polega ona na założeniu tamponu do pochwy, a następnie podanie błękitu metylenowego do odbytnicy. Po 20 minutach sprawdza się, czy tampon zmienił swoje zabarwienie.

Polecamy: Rak odbytu bywa mylony z hemoroidami. Jak rozpoznać objawy raka?

Przetoka odbytniczo-pochwowa – jak się ją leczy?

Niestety przetoki odbytniczo-pochwowe są trudne do leczenia i wiążą się z dużym odsetkiem nawrotów. W leczeniu przetok odbytniczo-pochwowych lekarz bierze pod uwagę lokalizację w odbytnicy i pochwie, rozmiary, w tym średnicę otworów w obu narządach, stan zwieraczy odbytu, a przede wszystkim – obecność choroby zasadniczej. Bardzo pomocne w tym może być badanie ultrasonograficzne przezodbytnicza (ang. endoanal ultrasound – EUS). Ta metoda znajduje zastosowanie nie tylko w diagnostyce przetok odbytu, ale również w rozpoznawaniu uszkodzeń zwieraczy, nowotworów odbytu i odbytnicy. Dzięki możliwości dokładnego odwzorowania anatomii odbytu, w odróżnieniu od fistulografii czy tomografii komputerowej, EUS pozwala na szczegółowy opis przebiegu przetoki i określenie jej wysokości. Ale oczywiście, jak każde badanie ultrasonograficzne, ma swoje ograniczenia, a obrazowanie przetok nie jest pozbawione trudności.
Metoda leczenia przetoki odbytniczo-pochwowej zależna jest od stanu pacjentki, od rodzaju przetoki itd. Głównie jest to leczenie operacyjne, choć w przypadku przetok pochodzenia położniczego o małej średnicy (nie większej niż 5 mm) można zastosować leczenie zachowawcze. Na przykład w ostrym stanie zapalnym, w przypadku przetoki powstałej na skutek przebicia do pochwy ropnia odbytu, lekarz zleca antybiotyki i wykonuje drenaż ropnia. Dopiero gdy ustąpi stan zapalny, robiona jest operacja plastyki przetoki.

Ważna informacja

Anatomiczny przebieg kanału w stosunku do mięśni zwieraczy w połączeniu z wynikami badań czynnościowych stanowią najważniejsze elementy decydujące o wyborze techniki operacyjnej. Lekarz bierze pod uwagę liczbę i rodzaj rozgałęzień, umiejscowienie ujścia wewnętrznego i współistnienie zbiorników ropnych. Pozostawienie tych elementów bez zaopatrzenia chirurgicznego skutkuje prawie zawsze nawrotem przetoki.

Skuteczność leczenia operacyjnego przetoki odbytniczo-pochwowej zależy też od dobrego przygotowania się do operacji: przestrzeganie ścisłej diety (co najmniej 2 dni przed zabiegiem), dokładne oczyszczenie jelita grubego, wypłukanie pochwy betadiną, założenie cewnika do pęcherza moczowego, a także zastosowanie profilaktyki antybiotykowej i przeciwzakrzepowej.

Zobacz także: Czujesz świąd i pieczenie odbytu? To może być przetoka odbytu

Źródło: czytelniamedyczna.pl

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.