Jakie mogą być przyczyny i objawy przepukliny pępkowej?

31.12.2019
Aktualizacja: 24.01.2020 09:40
Przepuklina pępkowa - objawy, przyczyny, leczenie
fot. Shutterstock

Małe wybrzuszenie (uwypuklenie) w miejscu pępka lub nad nim to przepuklina pępkowa. Dowiedz się, jakie są przyczyny przepukliny pępkowej, jak się ona objawia oraz kiedy konieczne jest leczenie operacyjne. 

Przepuklina pępkowa – co to jest?

Wybrzuszenie (uwypuklenie) w okolicy pępka to przepuklina pępkowa. Niebezpieczne schorzenie powstające na skutek zmniejszenia wytrzymałości powłok brzusznych. Otrzewna, czyli błona pokrywająca wnętrze brzucha, przemieszcza się w nieprawidłowe miejsce, tworzy się worek przepuklinowy (w przypadku przepukliny pępkowej tuż przy pępku). Następstwem tego jest przemieszczenie się do tego worka innych narządów znajdujących się w jamie brzusznej, głównie jelita oraz fartucha tłuszczowego pokrywającego jelita, choć mogą to być również inne narządy.

Przepuklina pępkowa to schorzenie, które głównie pojawia się u niemowląt (jako wada wrodzone), ale również może pojawić się u starszych dzieci, kobiet w ciąży oraz osób dorosłych.

Przepuklina pępkowa najczęściej występuje u niemowląt, jednak mogą na nią chorować również starsze dzieci i dorośli. Mówimy o niej wtedy, gdy treść jamy brzusznej znajduje się poza nią. Przepuklina pępkowa często wymaga przeprowadzenia zabiegu operacyjnego.

Przepuklina pępkowa – jakie mogą być przyczyny?

Przyczyn pojawienia się przepukliny pępkowej może być kilka. Na przykład u niemowląt pojawia się ona, gdy uwypuklająca się tkanka tłuszczowa uniemożliwia całkowite zamknięcie się pierścienia pępkowego (po porodzie, po podwiązaniu pępowiny zaczyna się on samoistnie obkurczać, proces ten zwykle kończy się około 4.-6. miesiąca życia). Szacuje się, że to takiej sytuacji dochodzi u co 6. noworodka, o wiele częściej u wcześniaków i dzieci z niską wagą urodzeniową. Na szczęście u dzieci przepuklina pępkowa ma tendencję do samoistnego wyleczenia, co następuje mniej więcej po 1. roku życia dziecka (w wyniku wzmacniania mięśni tłoczni brzusznej poprzez częste układanie dziecka na brzuchu). Jednak dziecko musi być pod stałą opieką lekarza, który w każdej chwili może zadecydować o interwencji chirurgicznej, o ile uzna, że stan zdrowia dziecka tego wymaga.

Przepuklina pękowa u kobiet w ciąży jest efektem naciskania na ściany brzucha przez rozwijający się płód. Następuje nadmierne rozciąganie powłok brzusznych, włókna kolagenowe nie wytrzymują i następuje wypychanie przepukliny. Do takiej sytuacji dochodzi najczęściej w trzecim trymestrze i dotyka to głównie kobiet, które zbyt dużo przytyły w ciąży.

Przepuklina pępkowa u osób dorosłych jest o wiele częstsza u kobiet niż u mężczyzn. Pojawia się w wyniku osłabienia powłok brzusznych, czy to w wyniku uszkodzenia mechanicznego (np. podczas zabiegów laparoskopowych) czy też w wyniku chorób, w przebiegu których dochodzi do podwyższenia ciśnienia wewnątrzbrzusznego (czyli mających problem z nadwagą, przewlekłym, uporczywym kaszlem, zaparciami czy oddawaniem moczu – problemy z prostatą). Ryzyko pojawienie sią przepukliny pępkowej jest też wyższe u osób z wodobrzuszem oraz wykonujących ciężką pracę fizyczną.

Przepuklina pępkowa – jakie są objawy?

Objawy tego schorzenia zależą od czasu trwania choroby. U osób dorosłych pierwszym objawem jest zwykle uczucie pobolewania brzucha w okolicy pępka, zwłaszcza po wysiłku fizycznym, ataku kaszlu lub wypróżnieniu. W kolejnym etapie pojawia się wypuklenie w okolicy pępka (taki charakterystyczny, elastyczny, miękki guzek, który łatwo daje się wcisnąć z powrotem do brzucha, ale potem znowu się pojawia). Zwykle jest to dolegliwość niebolesna, wyjątkiem jest sytuacja uwięźnięcia przepukliny, czyli sytuacji gdy zawartości przepukliny, z powodu jej obrzęku, nie udaje się odprowadzić do jamy brzusznej. Mogą wtedy pojawić się wymioty, a uwypuklenie jest bolesne i silnie zaczerwienione. Trzeba wtedy, jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Oznacza to bowiem, że wnętrzności zostały uwiezione w worku przepuklinowym i dopływ krwi do nich jest odcięty. Doszło do niedrożności jelit, a w konsekwencji może dojść nawet do martwicy jelit.

U dzieci jest podobnie – pojawia się wybrzuszenie w okolicy pępka. Przepuklina pępkowa zwykle jest niebolesna. Zdarza się jednak, że czasem zamiast zanikać samoistnie, rozrasta się i staje się bolącym i uciążliwym guzkiem (dziecko wtedy płacze, wymiotuje, ma problemy z wypróżnianiem). Jeśli pojawią się takie objawy, natychmiast skontaktuj się z lekarzem.

Przepuklina pępkowa – czy trzeba leczyć?

Osoby z przepukliną pępkową powinny być pod stałą kontrolą lekarza prowadzącego. Jeśli uzna on, że przepuklina się powiększa, a związane z nią dolegliwości się nasilają, może skierować chorego do szpitala na operację. Warto tu dodać, że lepiej przeprowadzić zabieg chirurgiczny, gdy przepuklina jest we wczesnej fazie niż zaawansowanej. Wtedy zarówno leczenie, jak i dochodzenie do zdrowia jest znacznie trudniejsze. Bardzo niebezpieczne dla zdrowia i życia jest tzw. uwięźnięcie przepukliny. Może wtedy dojść do niedrożności mechanicznej, a następnie do martwicy i przedziurawienia jelit. Zwlekanie w takiej sytuacji z operacją zawsze prowadzi do śmierci.

Przepuklina pępkowa – jak wygląda leczenie?

Właściwie jedyną skuteczną metodą leczenie przepukliny pępkowej jest leczenie chirurgiczne, chyba że istnieją jakieś internistyczne przeciwwskazania do tego typu zabiegu, takie jak: ropne choroby skóry, ciąża, a także te dotyczące znieczulenia lub narkozy. Jeśli chory nie może zostać poddany operacji, stosuje się tzw. pasy przepuklinowe. Są to specjalnie skonstruowane przyrządy ortopedyczne, które po założeniu uciskają wrota przepukliny z zewnątrz i zapobiegają w ten sposób wydostawaniu się zawartości przepukliny z brzucha.

Operację usunięcia przepukliny u dzieci należy przeprowadzić, gdy uwypuklenie nie zniknęło do momentu ukończenia przez dziecko 3. roku życia. Natomiast u osób dorosłych jest konieczna w każdym przypadku. Taki zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Celem operacji jest cofnięcie do jamy brzusznej każdej tkanki, która ulega wybrzuszeniu do worka przepuklinowego. Czasami, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu przepukliny pępkowej, niektórzy lekarze decydują się na ułożenie specjalnego kawałka siatki pod otrzewną i zamocowanie jej szwami. Pozwala to na dodatkowe wzmocnienie osłabionej części jamy brzusznej. Zwykle taki zabieg wykonywany jest w trybie jednego dnia, trwa około 30 minut.

Po zabiegu naprawczym przepukliny mogą być wyczuwalne pod skórą (przez wiele tygodni) szwy zamykające pierścień pępkowy. Po jakimś czasie w tym miejscu można wyczuć zgrubienie.

Nawracają przepuklinę pępkową leczy się metodą laparoskopową. Ma ona podobny przebieg jak tradycyjny zabieg. Jedyną różnicą jest to, że nie otwiera się jamy brzusznej, dzięki czemu rekonwalescencja jest szybsza.

Operacja przepukliny pępkowej – jakie mogą być powikłania?

Powikłania pooperacyjne pojawiają się niezwykle rzadko. Mogą to być: krwawienia z rany, zakażenie rany. Jeśli się one pojawią, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarze. Niektórzy pacjenci mogą odczuwać również uczucie bólu, mrowienia lub pieczenia w okolicy operowanej. Zwykle te dolegliwości wynikają z gojenia się rany i zmniejszają się w przeciągu kilku miesięcy. Oczywiście zawsze można je skonsultować z lekarzem.

Operacja przepukliny pępkowej – jakie są zalecenia pooperacyjne?

Aby uniknąć zakażenia, ranę należy chronić przed zabrudzeniem lub urazem za pomocą opatrunku, a także przez kilka pierwszych dni przed zamoczeniem. Opatrunki należy zmieniać codziennie przemywając rany środkami odkażającymi (woda utleniona, octenisept, spirytus) i utrzymywać je w czystości.

W przypadku zaczerwienienia, bólu i obrzęku rany pooperacyjnej oraz gorączki, należy skontaktować się z lekarzem.

W przypadku pojawienia się bolesności w okolicy operowanej, można przyjąć tabletki przeciwbólowe. Zwykle ból mija w ciągu kilkunastu dni po zabiegu.
Wizyta kontrolna odbywa się zwykle po 7-10 dniach od zabiegu i polega na kontroli gojenia rany oraz usunięciu szwów skórnych.

Po zabiegu nie zaleca się dźwigania ciężarów przynajmniej przez trzy miesiące. Dźwiganie w tym okresie może doprowadzić do nawrotu przepukliny.

Źródło: Klinika Salus/ mp.pl

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.