Rak nie musi pozbawiać piersi. Na czym polega operacja oszczędzająca?

29.05.2019
Aktualizacja: 24.09.2019 15:54
Konsultacja lekarska
fot. Shutterstock

Mastektomia to ostateczność. Chirurgiczne usuwanie piersi w przypadku raka coraz częściej zastępowane jest przez tzw. leczenie oszczędzające. Tego typu metody leczenia nastawione są na usuniecie guza, bez konieczności amputacji piersi, a co za tym idzie, okaleczenia. O nowoczesnych technikach operowania nowotworu piersi opowiada dr hab. n. med. Paweł Basta, specjalista ginekologii onkologicznej pracujący na co dzień w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie oraz w krakowskiej SCM clinic.

Mastektomia to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednej lub obu piersi. To radykalna, ostateczna metoda leczenia raka piersi. Chociaż chirurgiczne usunięcie guza stanowi podstawowy sposób leczenia nowotworu złośliwego piersi to obecnie operacje tego typu są mniej agresywne niż w przeszłości. W usuwaniu pierwotnego guza stosuje się przede wszystkim metody oszczędzające pierś.

Leczenie oszczędzające polega na tym, że usuwany jest jedynie guz, czyli nowotwór, wraz z pewnym marginesem zdrowych tkanek. Początkowo były to dość proste zabiegi, dające lepszy lub gorszy efekt kosmetyczny. Obecnie chirurgiczne leczenie oszczędzające piersi to bardzo rozbudowana grupa zabiegów operacyjnych. 

Na czym polega operacja oszczędzająca pierś?

Leczenie oszczędzające dzieli się je na trzy poziomy pod względem ich rozległości i stopnia trudności. Najprostszy, pierwszy poziom to operacje, podczas których usuwa się guza wraz z marginesem zdrowych tkanek wokół niego. Zwykle jest to nie więcej niż kilkanaście procent miąższu piersi. Dla uzyskania dobrego efektu kosmetycznego zazwyczaj mobilizuje się nieznacznie sąsiednie tkanki i płaty skórne, co zwykle jest już wystarczające.

Drugim poziomem operacji oszczędzających są zabiegi polegające na usuwaniu znacznie większych fragmentów piersi, gdy mamy na przykład do czynienia z dużym guzem albo zmianami wieloogniskowymi. Potrzeba wtedy wyciąć cały kwadrant piersi (pierś dzielimy na 4 kwadranty przeprowadzając dwie linie krzyżujące się na brodawce: poziomą i pionową), a następnie przemieścić miejscowo płaty skórno- gruczołowe z sąsiednich części narządu. Zabieg polega na tym, że z innej części piersi pobierany jest fragment tkanki i przemieszczany w wycięte miejsce. Są to zabiegi o wyższym stopniu skomplikowania.

Trzeci poziom operacji oszczędzających to zabiegi bardzo zaawansowane, polegające na usunięciu nawet do 60 proc. miąższu piersi. A zatem większa część gruczołu zostaje usunięta, a miejsce tego defektu uzupełniane jest przez płaty, zazwyczaj tłuszczowe, mięśniowo-tłuszczowe czy skórno-mięśniowo-tłuszczowe pobierane z sąsiednich części ciała.

Warto wiedzieć

Estetyka też ma znaczenie

W przypadku operacji oszczędzających pierś często wykorzystywane są techniki, które na co dzień stosuje się w chirurgii plastycznej przy redukcji (pomniejszaniu piersi) czy mastopeksji (podnoszeniu/liftingu piersi). Wynika to z faktu, że w leczeniu oszczędzającym pierś jak i w przypadku mastektomii radykalnej ważne jest nie tylko usunięcie guza w stopniu, w którym jest to bezpieczne z punktu widzenia nawrotu choroby, ale również zadbanie o odpowiedni efekt kosmetyczny leczenia.

Kto może być poddany leczeniu oszczędzającemu?

Operacje oszczędzające to grupa zabiegów obecnie bardzo często stosowana (dotyczy ok. 60 proc. pacjentek). Są popularne ze względu na fakt, że kobieta nie ma przy tym poczucia drastycznego okaleczenia. Przeprowadzanie tego typu operacji jest możliwe w związku z tym, że tylko część nowotworów piersi (od kilku do kilkunastu proc.) powstaje na podłożu mutacji genetycznej lub jest związana ze znacznym obciążeniem rodzinnym. U tych ostatnich pacjentek ryzyko rozwoju raka piersi jest wysokie, a więc wymagają one usunięcia całej piersi. 

Leczenie oszczędzające można zaproponować kobietom nieobciążonym genetycznie, u których stosunek wielkości guza do rozmiaru piersi oraz jego lokalizacja dają nadzieję na dobry efekt zarówno onkologiczny jak i kosmetyczny po operacji. Kryteria kwalifikacji do leczenia oszczędzającego pierś są stopniowo modyfikowane, dzięki rozwojowi technik obrazowych i patomorfologicznych, pozwalających obrazować rozległość i charakter biologiczny raka. Po operacji oszczędzającej pacjentka zwykle jest poddawana radioterapii. 

Ważne

Usuwanie wartowniczych węzłów chłonnych

Zmienił się również zakres ingerencji w obrębie samych węzłów chłonnych. Większość wykonywanych obecnie operacji nie wymaga usuwania od razu wszystkich węzłów chłonnych znajdujących się w dole pachwowym, a jedynie jednego bądź kilku zbierających, jako pierwsze chłonkę (płyn zawierający białe krwinki odpowiedzialne głównie za odporność) z obszaru guza. Nazywane są one węzłami wartowniczymi, czyli wskazującymi na stan pozostałych – czy są w nich przerzuty czy nie. Procedura ich wytypowania polega na wstrzyknięciu specjalnej substancji (tzw. radioizotpu) wraz z niebieskim barwnikiem na kilka godzin prze operacją. W czasie operacji po przedostaniu się do dołu pachowego chirurg odnajduje i wycina jedynie węzły zabarwione na niebiesko i/lub wykazujące emisję promieniowania gamma. Po wycięciu są one badane. Jedynie w przypadku stwierdzenia przerzutów w wartowniczych węzłach chłonnych należy usunąć zawartość całego dołu pachowego.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.