Brak miesiączki i nieregularna menstruacja to częste zaburzenia. Jakie są przyczyny zaburzeń miesiączkowania?

03.08.2018 13:17

Miesiączka występuje u każdej kobiety dojrzałej płciowo aż do okresu menopauzy. Krwawienia miesiączkowe uzależnione są od cyklu, który się reguluje, kiedy okres się pojawi. Bywa jednak, że z jakiegoś powodu menstruacja nie pojawia się lub pojawia się zbyt często czy zbyt rzadko. Nieprawidłowości dotyczące menstruacji nazywane są zaburzeniami miesiączkowania. O przyczynach tych zaburzeń opowiada lek. med. Anna Kij, ginekolog.

Zaburzenia miesiączkowania dotyczą bardzo wielu kobiet, które doświadczają bólu menstruacyjnego, nieregularnego krwawienia lub wstrzymania menstruacji. fot. Shutterstock

Miesiączka to cykliczne krwawienie z dróg rodnych występujące u dojrzałej płciowo kobiety od menarche, czyli pierwszej miesiączki, aż do menopauzy. Menstruacja jest następstwem przemian zachodzących w błonie śluzowej macicy pod wpływem hormonów jajnika.

Prawidłowo miesiączka występuje co około 25-35 dni (średni cykl trwa 28 dni) oraz trwa 3-7 dni. Krótsze cykle miesiączkowe występują zwykle w ciągu pierwszych 5 lat od rozpoczęcia miesiączkowania oraz u kobiet po 35. roku życia. W pierwszym roku po menarche prawidłowe przerwy między krwawieniami miesiączkowymi mogą wynosić 21–45 dni.

Odpowiedni wzrost i spadek stężenia estrogenów i progesteronu podczas cyklu jest najważniejszym czynnikiem jego prawidłowego przebiegu.

Rodzaje zaburzeń miesiączkowania

Zaburzenia miesiączkowania to nie tylko brak miesiączek, ale również ich występowanie w wydłużonych lub zbyt krótkich cyklach.

  • Krótkie cykle miesiączkowe – to skrócenie cyklu miesiączkowego (<24 dni), czyli de facto zbyt częste miesiączkowanie. Najczęściej przyczyną jest niewydolność ciałka żółtego, cykle bezowulacyjne lub skrócenie fazy folikularnej (pierwszej fazy prawidłowego cyklu miesiączkowego).
  • Długie cykle miesiączkowe – to krwawienia występujące rzadziej niż co 35 dni. Do przyczyn zalicza się: zaburzenia na osi podwzgórze-przysadka wywołane przez zaburzenia odżywiania, choroby przewlekłe, opóźnione dojrzewanie, guzy układu nerwowego, otyłość, hiperprolaktynemię. A także zaburzenia funkcji jajnika, które występują po operacjach, radioterapii, chemioterapii, w zespołach genetycznych.

W określeniu długości cykli pomaga kalendarzyk menstruacyjny – papierowy lub w postaci aplikacji na telefon. Pamiętajmy jednak, że jednorazowe wydłużenie się lub skrócenie cyklu nie jest powodem do obawy i nie od razu musimy biec do ginekologa.

"

Krwawienie okołoowulacyjne występuje u ok. 2 proc. kobiet, towarzyszy jajeczkowaniu w połowie cyklu, około 10-14 dni przed spodziewaną miesiączką. Jest to zjawisko fizjologiczne i nie wymaga leczenia. "

Pierwotny brak miesiączki

Pierwotny brak miesiączki to sytuacja, w której miesiączka nigdy się nie pojawia. Choć kobieta wkroczyła w okres dojrzewania, to menarche nie nadchodzi. Pierwotny brak miesiączki rozpoznaje się, gdy miesiączka nie wystąpiła u kobiety do 16 r.ż. Przyczyną może być zarośnięcie błony dziewiczej lub przegrody pochwy, atrezja pochwy lub inne wady narządu rodnego często związane z zespołami genetycznymi.

Kobiety z zarośniętą błoną dziewiczą lub przegrodami pochwy zgłaszają się do ginekologa z powodu cyklicznych dolegliwości bólowych brzucha, kiedy to krew miesiączkowa gromadzi się w jamie macicy i pochwie, nie mogąc znaleźć ujścia. Zmiany strukturalne narządu rodnego bardzo często uniemożliwiają rozpoczęcie współżycia płciowego.

Przyczyny pierwotnego braku miesiączki:

  • Dysgenezja, czyli genetyczna wada układu płciowego. Pojawia się już w życiu płodowym i sprawia, że gonady, czyli gruczoły płciowe (u kobiet jajniki) nie wykształcają się.
  • Hypoplazja, czyli niewydolność jajników.
  • Niewydolność podwzgórza.
  • Zespół Rokitansky’ego–Küstnera, czyli wrodzony brak lub niedorozwój macicy i pochwy.
  • Interseksualizm – zaburzenie, w którym osoba posiada zarówno męskie, jak i żeńskie narządy płciowe.
  • Wrodzony przerost nadnerczy.
  • Zespół braku wrażliwości na androgeny.
  • Guzy przysadki mózgowej.

Wtórny brak miesiączki

Wtórny brak miesiączki to sytuacja, w której menstruacja zostaje wstrzymana. To zaburzenie rozpoznaje się, gdy miesiączka nie pojawia się przez co najmniej 6 miesięcy u kobiety, która wcześniej miała prawidłowe cykle. Jest zwykle związane z zaburzeniem czynności osi podwzgórze-przysadka-jajnik.

Największy wpływ na zaburzenia miesiączkowania mają:

  • ciąża;
  • stres;
  • podróże (zwłaszcza między różnymi strefami czasowymi);
  • zaburzenia odżywiania (zarówno spadek, jak i wzrost masy ciała, restrykcyjne diety);
  • zwiększony wysiłek fizyczny (zwłaszcza u kobiet uprawiających sporty wyczynowe, bieganie, gimnastykę oraz u tancerek);
  • przyjmowane na stałe leki (GKS, antybiotyki, chemioterapeutyki);
  • stosowanie antykoncepcji hormonalnej lub wkładek wewnątrzmacicznych.

Bezpośredni wpływ na organizm, w tym cykl miesiączkowy, mają także choroby przewlekłe, w tym choroby tarczycy, wątroby, nerek, guzy przysadki mózgowej.

"

Do zatrzymania krwawienia miesiączkowego może również dojść po zabiegach związanych z wyłyżeczkowaniem jamy macicy (po poronieniu, w związku z polipem endometrium lub nadmiernym krwawieniem). "

Nieprawidłowe krwawienia miesiączkowe

Kobiety mają również problem z nieprawidłowym krwawieniem miesiączkowym. Najczęściej występują:

  • Skąpe krwawienia miesiączkowe – krótkotrwałe, 1-2-dniowe miesiączki z niewielką utratą krwi.
  • Nadmiernie, obfite krwawienia miesiączkowe – miesiączki z dużą utratą krwi, występujące z prawidłową częstotliwością i czasem trwania.
  • Nadmiernie obfite (krwotoczne) krwawienie miesiączkowe, utrzymujące się co najmniej 5 dni.
  • Nieregularne (acykliczne), przedłużające się krwawienia z macicy, występujące poza terminem miesiączki.
  • Krwawienie z macicy w okresie okołomenopauzalnym, występujące u kobiet 6 -12 miesięcy po menopauzie.

Przyczyny tych nieprawidłowych krwawień z dróg rodnych można podzielić na strukturalne i niestrukturalne. Czynniki strukturalne obejmują m.in. polipy, mięśniaki macicy, adenomiozę, hiperplazję (rozrost endometrium), raka endometrium i raka szyjki macicy. Przyczyny niestrukturalne to przede wszystkim dysfunkcja jajników, zaburzenia funkcji endometrium, koagulopatie (w tym przyjmowanie przez kobietę leków i suplementów wpływających na krzepliwość krwi), przyczyny jatrogenne.

Wszelkie nieprawidłowości związane z miesiączkowaniem powinny być konsultowane z lekarzem ginekologiem. Zaburzenie miesiączkowania może być bowiem objawem wielu chorób. Występowanie zaburzeń wymaga zwykle przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki z uwzględnieniem badania USG narządu rodnego.

Bolesne miesiączkowanie

Jest to zespół objawów charakteryzujący się bólami skurczowymi w podbrzuszu i w okolicy krzyżowo-lędźwiowej kręgosłupa występujący w okresie okołomiesiączkowym. Szacuje się, że bólu o dużym natężeniu doświadcza 15-43 proc. młodych kobiet.

Uważa się, że zespół bolesnego miesiączkowania jest wynikiem zmiany stężenia prostaglandyn, wazopresyny i innych substancji pochodzących z fosfolipidów błon komórkowych – te procesy odpowiadają za powstanie odpowiedzi zapalnej będącej przyczyną bolesnych skurczów macicy i objawów towarzyszących: nudności i wymiotów, wzdęć, bólu głowy itp.

  • Pierwotne bolesne miesiączkowanie – zwykle dolegliwości rozpoczynają się po 1-3 latach od pierwszej miesiączki. Wraz z wiekiem dolegliwości mogą się nasilać, osiągając szczyt między 23. a 27. rokiem życia. Zwykle po porodzie dochodzi do zmniejszenia dolegliwości. Nie stwierdza się nieprawidłowości w budowie narządu rodnego (poza kurczowymi bólami podbrzusza, okolicy krzyżowej oraz wewnętrznej powierzchni ud mogą występować również objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego, pokarmowego i neurowegetatywnego – nudności, wymioty, biegunki, zmęczenie, bóle głowy, zaburzenia równowagi i nastroju).
  • Wtórne bolesne miesiączkowanie – występuje po okresie regularnego miesiączkowania bez dolegliwości – zwykle między 20. a 25. r.ż i związane jest z patologicznymi zmianami występującymi w obrębie miednicy mniejszej: endometriozą, stanami zapalnymi miednicy, mięśniakami, polipami, guzami przydatków, adenomiozą, zrostami, stenozą szyjki macicy, wadami rozwojowymi narządu rodnego. Na nasilenie dolegliwości mogą wpływać również czynniki psychogenne. Mogą mu towarzyszyć bóle międzymiesiączkowe, dyspareunia (ból, który występuje w momencie penetracji, podczas stosunku lub po nim), nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych. Ważne jest wykonanie badania w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową. Konieczna jest wnikliwa diagnostyka, często jednak nie udaje ustalić się przyczyny dolegliwości.

Bibliografia:

  1. Zaburzenia miesiączkowania pod redakcją prof. Dr hab. n. med. Jany Skrzypczak, Medical Tribune Polska, Warszawa 2017
  2. A. Cajdler-Łuba, S. Mikosiński, A. Sobieszczańska-Jabłońska, I. Nadel, I. Salata, A. Lewiński: DIAGNOSTYKA CZYNNOŚCIOWA ZABURZEŃ HORMONALNYCH Z ELEMENTAMI DIAGNOSTYKI RÓŻNICOWEJ
  3. What’s normal? Accurately and esciently assessing menstrual function -Darcie M. Takemoto, Meera S. Beharry

Autorka: lek. med. Anna Kij – ginekolog zajmujący się prowadzeniem ciąży i ginekologią estetyczną w Intima Clinic. Poza tym zajmuje się ginekologią onkologiczną w Szpital Uniwersyteckim w Krakowie.

________

zdrowie.radiozet.pl/nk

Oceń