Zamknij

Pieczenie ust i języka. Objawy alergii jamy ustnej, czyli zespołu Amlot-Lessofa

24.01.2023
Aktualizacja: 24.01.2023 14:41

Zespół alergii jamy ustnej objawia się między innymi pieczeniem i obrzękiem ust oraz jamy ustnej, mogą mu też towarzyszyć dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Reakcja pojawia się zwykle po zjedzeniu niektórych owoców i warzyw u osób uczulonych na pyłki roślin. Jakie są objawy zespołu Amlot-Lessofa i kto jest najbardziej na niego narażony?

Zespół alergii jamy ustnej - jakie sa objawy?
fot. Shutterstock

Zespół alergii jamy ustnej (OAS, oral allergy syndrome),nazywany też zespołem Amlot-Lessofa, został opisany po raz pierwszy pod koniec lat 80. XX wieku właśnie przez dwóch badaczy o tych nazwiskach. Jest to zespół objawów, które pojawiają się w jamie ustnej i są związane z nadwrażliwością pokarmową i alergią IgE-zależną. Objawy mogą pojawiać się nie tylko w ustach, ale również dotyczyć przewodu pokarmowego. Zespół alergii jamy ustnej najczęściej dotyczy osób uczulonych na pyłki roślin – w Polsce za występowanie objawów zespołu OAS zwykle odpowiedzialny jest pyłek brzozy. Jest to tzw. alergia krzyżowa.

Kto jest najbardziej zagrożony zespołem alergii jamy ustnej?

Klasyczne objawy OAS występują u osób uczulonych na pyłki roślin po spożyciu niektórych świeżych owoców i warzyw, zawierających alergeny, z tym że rodzaj uczulającego pokarmu zależy od regionu geograficznego i zwyczajów żywieniowych. Objawy uczulenia wynikają z reakcji krzyżowej powodowanej przez obecne w jedzeniu alergeny, identyczne z tymi, jakie są w pyłkach roślin.

Zespół alergii jamy ustnej najczęściej wywołuje główny alergen brzozy (Bet v 1), będący silnie uczulającym białkiem powodującym tak zwany zespół brzoza-owoce-warzywa. Alergeny z tej rodziny występują również w innych pokarmach, takich jak: jabłka, czereśnie, gruszki oraz seler, marchew, orzechy laskowe, soja, orzeszki ziemne. Zespół ten występuje nawet u 70 proc. osób uczulonych na pyłek brzozy.

Co ciekawe, obróbka termiczna warzyw i owoców w większości przypadków tak zmienia strukturę alergenów, że nie są one już rozpoznawane przez układ odpornościowy jako zagrożenie. Dlatego osoby z objawami OAS np. na jabłka powinny je przed spożyciem ugotować lub upiec.

Prawdopodobieństwo wystąpienia zespołu alergii jamy ustnej u osoby uczulonej na pyłek brzozy jest większe, jeśli:

  • jest płci żeńskiej
  • jest dorosła
  • alergii na pyłek brzozy towarzyszy uczulenie na pyłek leszczyny
  • choroba trwa wiele lat
  • w rodzinie już wcześniej występowały jakie alergie
  • nie odczula się ona szczepionką zawierającą pyłek brzozy.

Jakie są objawy zespołu alergii jamy ustnej?

Zespół Amlot-Lessofa nazywany jest także zespołem miejscowej anafilaksji jamy ustnej. Objawami  alergii jamy ustnej są przede wszystkim świąd i obrzęk błony śluzowej warg (zwłaszcza dolnej), jamy ustnej (zwłaszcza dna i języka), gardła oraz krtani. U ok. 11 proc. chorych występuje także świąd i uczucie zatkania uszu. Objawy ogólne występują znacznie rzadziej. Do objawów zespołu alergii jamy ustnej należą więc:

  • podrażnienie śluzówki jamy ustnej
  • uczucie duszności
  • pieczenie i obrzęk warg
  • zmiany krwotoczne i/lub plamiste na błonach śluzowych
  • pokrzywka
  • podrażnienie spojówek i obrzęk wokół oczu
  • astma
  • wstrząs anafilaktyczny
  • bóle brzucha
  • nudności i wymioty
  • biegunka
  • nieżyt nosa.

Objawy alergii jamy ustnej nie pojawiają się wszystkie naraz, ale narastają z czasem po spożyciu pokarmu wywołującego symptomy uczulenia. Kolejność pokazuje tabelka (za: K. Mrówka-Kata, R. Fira, G. Namysłowski, W. Scierski, Zespół Amlot-Lessofa – zespół alergii jamy ustnej).

Czas od spożycia pokarmu Objawy
< 15 minut podrażnienie błon śluzowych jamy ustnej
duszność
pieczenie i obrzęk warg
zmiany krwotoczne/plamiste na błonach śluzowych
15-60 minut pokrzywka
zajęcie spojówek, obrzęk oczodołów
astma
wstrząs
30-60 minut bóle brzucha
nudności, wymioty
biegunka
zapalenie błony śluzowej nosa

Jak leczy się zespół alergii jamy ustnej?

Zespołu alergii jamy ustnej nie da się jak na razie trwale wyleczyć. Polega ono przede wszystkim na:

  1. unikaniu spożywania szkodliwych pokarmów mogących wywołać objawy choroby
  2. leczeniu objawowym za pomocą leków antyhistaminowych
  3. zastosowaniu immunoterapii swoistej.

Unikanie lub zdecydowane ograniczenie spożywania pokarmów będących przyczyną wystąpienia objawów alergii pozwala uniknąć groźnych reakcji organizmu, w tym wstrząsu anafilaktycznego.W przypadku wystąpienia objawów alergii stosuje się natomiast ogólnie znane preparaty antyhistaminowe, które zalecane są głównie chorym z umiarkowanymi, miejscowymi objawami.Leki te skracają czas trwania dolegliwości.

Obie metody leczenia – unikanie alergenów i przyjmowanie leków antyhistaminowych – są dosyć uciążliwe, zwłaszcza że trzeba je latami. Dobre efekty przynosi jednak immunoterapia swoista (czyli odczulanie), podczas której stosuje się preparaty z alergenami pyłkowymi.Ta metoda leczenia zmniejsza nie tylko nasilenie objawów uczulenia na pyłki roślin, ale także zespołu alergii jamy ustnej. Naukowcy donoszą, że jej efekty są korzystne nawet u 84 proc. pacjentów. Część uważa jednak, że immunoterapia swoista w przypadku OAS ma skuteczność jedynie u 43-45 proc. chorych. Poza tym po 30 miesiącach od zakończenia terapii u około połowy chorych dolegliwości wracają.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: K. Mrówka-Kata, R. Fira, G. Namysłowski, W. Scierski, Zespół Amlot-Lessofa – zespół alergii jamy ustnej, Forum Medycyny Rodzinnej 2007, tom 1, nr 4, 355–357